Bliska Kultura

Ocalają lokalną historię. Bez nich wiele opowieści przepadłoby na zawsze

Kto pamiętałby dziś o ludziach, którzy budowali Chrzanów, o przemysłowej przeszłości Trzebini, górniczych tradycjach Libiąża czy dawnych mieszkańcach Krzeszowic, gdyby nie pasjonaci lokalnej historii? To dzięki nim stare fotografie odzyskują nazwiska, zapomniane budynki swoje historie, a wydarzenia sprzed dziesięcioleci przestają być tylko datami.

Skomentuj

Przy tych miejscach też warto zapalić znicz

Zbiorowe mogiły, kamienny kopiec na cmentarzu, tablica na kościelnej dzwonnicy, ślad po pomniku w lesie. W Dzień Wszystkich Świętych przypominamy lokalne miejsca pamięci i historie ludzi, których upamiętniają. Niektóre mijamy w drodze na rodzinne groby, do innych trzeba specjalnie się wybrać.

Co po nas zostanie, gdy zabraknie pamiętających? Opowieść o miejscach pamięci

Fablok przez pokolenia kształtował Chrzanów i losy tysięcy rodzin. Roman Issakiewicz właśnie fabrykę lokomotyw stawia na pierwszym miejscu wśród miejsc pamięci swojego miasta. W rozmowie z Grażyną Kaim przekonuje, że to dziedzictwo zasługuje na znacznie więcej uwagi.

Dziedzictwo nie poczeka. Kto ocali przemysłową pamięć?

Przemysłowa historia powiatu chrzanowskiego wciąż jest wokół nas, choć część jej najcenniejszych śladów bezpowrotnie zniknęła. O ich ratowanie walczą społecznicy, często własnym czasem i pieniędzmi. Ale czy dziedzictwo, które przez pokolenia kształtowało nasze miasta, może zależeć wyłącznie od pasjonatów? I czy potrafimy dostrzec, że jego ochrona to nie tylko sentyment do przeszłości, lecz także inwestycja w przyszłość regionu?

Zanim ucichły maszyny. Niezwykłe historie zakładów, których już nie ma

Dlaczego w Chełmku nie wolno było grodzić domów, a utrata pracy mogła oznaczać również utratę mieszkania? Jak zakład kojarzony z uciążliwym zapyleniem próbował udowodnić, że potrafi sprostać wymaganiom ekologicznym? W papierowym wydaniu „Przełomu” wracamy do niezwykłych historii przemysłowych zakładów, które przez dekady kształtowały życie mieszkańców i pozostawiły po sobie ślady widoczne do dziś.

Śladami legend i czarnego złota. Historyczny spacer w Libiążu

W ramach cyklu „Bliska kultura” redakcja Przełomu wraz z mieszkańcami Libiąża wzięła udział w spacerze historycznym połączonym z rodzinną grą miejską „Śladami Górnictwa”. Organizatorem wydarzenia było Libiąskie Centrum Kultury, a w rolę przewodnika wcielił się Krystian Waligóra ze Społecznego Archiwum Ziemi Libiąskiej.

Skomentuj

Jego rodzina ukrywała pochodzenie, żeby przeżyć. On mówi otwarcie: „Jestem Sinti”

Lokalnie wielu mieszkańców zna go z koncertów Aladosów. Mniej osób wie, że urodził się w wozie na chrzanowskim Kroczymiechu, a polskiego uczył się dopiero w szkole. Józef Merstein Jochymczyk opowiada o muzyce, rodzinie i korzeniach, których nie chce zgubić. „Jestem Sinti” – zaznacza. Jego historia to kolejna opowieść w naszym cyklu „Bliska Kultura”.

Skomentuj

Obieżowa - skrawek Śląska w Małopolsce

Obieżowa to jedno z najstarszych robotniczych osiedli Libiąża. Powstała wraz z rozwojem kopalni, która na początku XX wieku zaczęła zmieniać rolniczą wieś w przemysłową miejscowość. Ceglane domy przez dziesięciolecia były związane z życiem górników i ich rodzin, a dziś pozostają jednym z najbardziej charakterystycznych śladów tej przemiany. Krystian Waligóra z Archiwum Społecznego Ziemi Libiąskiej mówi o Obieżowej: „To skrawek Śląska w Małopolsce”.

Skomentuj

Kobiety przemysłu. Goździk od święta, ciężka praca na co dzień

Wchodziły kilka metrów nad ziemię do małych kabin suwnic. Obsługiwały wielkie tokarki, przy których trzeba było wspinać się na cegły, żeby dosięgnąć do przycisków. Pracowały w fabrykach, kopalniach i wylęgarni, często za pensję, która nie wystarczała na utrzymanie rodziny. A kiedy kończyły zmianę, nie kończyła się ich praca. W domu czekały dzieci, gotowanie, pranie i sprzątanie.

Kopalnia, która zbudowała Libiąż

Przez dziesięciolecia kopalnia dawała mieszkańcom nie tylko zatrudnienie. Wpływała też na to, jak wyglądało miasto, gdzie mieszkali ludzie, jak spędzali wolny czas i jak się ze sobą wiązali. Historia kopalni Janina to historia wydobycia węgla i opowieść o awansie społecznym, codziennym trudzie, bezpieczeństwie, strachu i przywiązaniu do miejsca.

Fablok. Fabryka, która zbudowała Chrzanów

Przez blisko sto lat w jego halach powstawały parowozy, lokomotywy i konstrukcje, które zapisały się w historii polskiego przemysłu. Stąd wyjechała słynna Luxtorpeda, a skonstruowany w Chrzanowie Pt31 ciągnął Orient Express. Fablok dawał pracę tysiącom ludzi, ale był czymś więcej niż fabryką – tworzył mieszkania, szkołę, kulturę i sport, a wraz z nim zmieniał się cały Chrzanów.

Miejsca, których już nie ma. Zostały wspomnienia

Mały Rynek w Chrzanowie, kawiarnia Kombajn w Libiążu, Skowronek w Alwerni czy dawne trzebińskie stawy i glinianki – jeszcze kilkadziesiąt lat temu były ważnymi punktami w miastach. Dziś już ich nie ma, ale pozostały we wspomnieniach.

Krzeszowice – jedno miejsce, wiele historii

Gdyby trzeba było odpowiedzieć jednym zdaniem, co stworzyło Krzeszowice, odpowiedź nie byłaby łatwa. Uzdrowisko? Potoccy? Pałac i park? Targ i handel? Parafia? Żydowscy mieszkańcy? A może zwykli ludzie, którzy przez pokolenia tutaj pracowali, zakładali rodziny i zostawiali po sobie domy, fotografie oraz wspomnienia?

OGŁOSZENIA PROMOWANE

OSTATNIE KOMENTARZE

88 lat po Nocy Kryształowej światło wróciło do synagogi

Dawniej Żydzi żyli wśród nas i nikomu to nie przeszkadzał co najlepiej zburzyć jedyny zabytek i budynek który jest związany z tymi ludźmi i jakby nie było dawniej mieszkańcami trzebinii . I tak w naszym mieście nie ma zabytków historycznych o które by dbała gmina albo burmistrz burmistrz buja się swoim najnowszym samochodem zav200 tys.

Yoop

23:55, 2026-11-09

88 lat po Nocy Kryształowej światło wróciło do synagogi

Molendowa weź sobie tych żydow na swoje utrzymanie, razem z murzynami arabusami Banderowcami. Żydostwo nie przejdzie, podobnie jak banderyzm.

Bążur

23:23, 2026-11-09

Tragiczne wydarzenia w Krakowie. Pomoc psychologiczna c

Sakiewicza sprowadzić i jego TV na długotrawę leczenie psychiatryczę

Miłek

21:47, 2026-11-09

Castorama otwarta w Chrzanowie

Porazka jak wszystko w chrzanowie. Chodzi mi o ceny z kosmosu. W merkurym jest drogo a tam *%#)!& zawias bramkowy fi 16 jest o ponad 10zl drozszy niz w merkurym . Tarcza do ciecia ponad 9zl 125mm nie opisane towary np pret gwintowany- zero opisu jakiej klasy

Wojtek

19:40, 2026-11-09