Śladami legend i czarnego złota. Historyczny spacer w Libiążu

W ramach cyklu „Bliska kultura” redakcja Przełomu wraz z mieszkańcami Libiąża wzięła udział w spacerze historycznym połączonym z rodzinną grą miejską „Śladami Górnictwa”. Organizatorem wydarzenia było Libiąskie Centrum Kultury, a w rolę przewodnika wcielił się Krystian Waligóra ze Społecznego Archiwum Ziemi Libiąskiej.

Uczestnicy wyruszyli spod budynku LCK i po przejściu historycznej trasy skierowali się w stronę osiedla Obieżowa – pierwszego robotniczego osiedla kopalnianego powstałego przy kopalni Janina. To właśnie tam zwieńczeniem wyprawy był Piknik sąsiedzki „Strefa Obieżowa”, połączony z uroczystym otwarciem nowego placu zabaw.

Spacer, który odbył się 4 października, nawiązywał do bogatych tradycji górniczych Libiąża, sięgających według lokalnych legend nie tylko wydobycia węgla kamiennego, ale również galmanu. Ponadgodzinna trasa wymagała od wszystkich sporej uważności, ponieważ gra miejska polegała na odnajdywaniu ukrytych fragmentów archiwalnych zdjęć. Puzzle schowano w nieoczekiwanych miejscach. 

Pierwszym przystankiem był znajdujący się nieopodal domu kultury Skwer Skarbnika, udostępniony mieszkańcom dokładnie 24 czerwca 2006 roku. Stojąca tam figura Skarbnika stała się pretekstem do rozmowy o legendarnym opiekuńczym duchu podziemi, który według wierzeń strzegł czarnego złota i ostrzegał górników przed grożącym niebezpieczeństwem. Przewodnik przypomniał opowieść o trzech stuknięciach laską, które zapowiadały tąpnięcie i ratowały życie pracownikom kopalni. 

- Według jednej z opowieści, która była przekazywana przez górników w kopalni Janina, jeden młody górnik usłyszał pod ziemią trzy tajemnicze stuknięcia. Gdy się odwrócił, zobaczył sędziwego mężczyznę, który powiedział: wracaj  na górę, dzisiaj ziemia nie jest dla ciebie bezpieczna. Był nim Skarbnik. Młody górnik posłuchał go i wyjechał na powierzchnie a w chwilę później w miejscu, w którym pracował, nastąpiło oberwanie skał. Od tego czasu górrnicy powtarzali, że kto szanuje kopalnię, tego Skarbnik również szanuje  - opowiadał Krystian Waligóra. 

Z centrum miasta uczestnicy spaceru przeszli przez most nad torami kolejowymi prowadzącymi z kopalni, a następnie, mijając ogrodzenie przedszkola, wspięli się na Górę Wysoką. Krystian Waligóra wyjaśnił, że według podań, znajdowała się w tym miejscu kopalnia galmanu, cennego kamienia bogatego w rudę cynku, po której pamiątką mają być widoczne do dziś w terenie liczne doły i wgłębienia.

- Z tą lokalizacją wiążą się legendy o skarbach zakopanych przez górników - podkreślał Krystian Waligóra. 

.Schodząc ulicą Górną w stronę ulicy Świętej Barbary, przewodnik przytoczył kolejną opowieść tłumaczącą ukształtowanie terenu.

- Według tradycji, dawno temu w tym miejscu znajdowała się jedna góra, która utrudniała górnikom codzienne dotarcie do pracy. Z pomocą miała im przyjść sama święta Barbara, uderzając w skałę swoim mieczem i rozdzielając wzniesienie na dwa osobne szczyty, pomiędzy którymi wytyczono dzisiejszą ulicę- mówił przewodnik. 

Wyprawa zakończyła się na osiedlu Obieżowa, gdzie odbywał się Piknik sąsiedzki „Strefa Obieżowa”. Wybór tego miejsca był symboliczny, ponieważ to osiedle stanowi historyczne serce robotniczego Libiąża, ściśle związane z rozwojem kopalni Janina. W trakcie pikniku nie zabrakło lokalnych pytań historycznych dotyczących powstania zakładu, postaci inżyniera Zygmunta Szczotkowskiego kierującego kopalnią od 1920 roku czy tragicznych losów hitlerowskiego podobozu Janinagrube.