Nasza Historia - przelom.pl
Zamknij
Kim był Jan Pęckowski, autor monografii Chrzanowa i jeden z założycieli miejscowego muzeum? Jego życie naznaczyły wojny, przymusowa emerytura i działalność społeczna. Ostatni z jego rękopisów właśnie doczekał się wydania książkowego.
13 lipca 1908 roku w Libiążu Wielkim wybuchł pożar, który szybko przenosił się z budynku na budynek. Mieszkańcy próbowali uruchomić wiejską sikawkę, ale sprzęt był niesprawny. Na pomoc przyjechali strażacy z Bobrka. Ich akcja trwała do godziny 23, jednak ogień zdążył doszczętnie zniszczyć osiem domostw.
To niemal kapsuła czasu ukryta pod chrzanowskim cmentarzem. W krypcie Loewenfeldów zlokalizowanej pod kaplicą przetrwały sarkofagi, pozostałości witraża, stare znicze, a nawet techniczne rysunki kamieniarza. Teraz to miejsce ma szansę odzyskać dawny blask.
31 sierpnia 1909 roku podczas wesela wójta Korowskiego w Żarkach jeden z uczestników zabawy zapalił papierosa, a płonącą zapałkę rzucił w pobliżu stodoły Franciszka Bogacza. Słoma natychmiast stanęła w ogniu, który szybko objął sąsiednie zabudowania. Spłonęło sześć domów i gospodarstw, a straty wyniosły 16 tys. koron – równowartość około 45–50 koni roboczych lub 80 krów.
Zbiorowe mogiły, kamienny kopiec na cmentarzu, tablica na kościelnej dzwonnicy, ślad po pomniku w lesie. W Dzień Wszystkich Świętych przypominamy lokalne miejsca pamięci i historie ludzi, których upamiętniają. Niektóre mijamy w drodze na rodzinne groby, do innych trzeba specjalnie się wybrać.
W uroczystość Wszystkich Świętych na kilku lokalnych cmentarzach odbędą się kwesty. W rolę wolontariuszy wcielą się osoby publiczne, członkowie rad parafialnych, lokalnych stowarzyszeń i organizacji oraz młodzież.
Fablok przez pokolenia kształtował Chrzanów i losy tysięcy rodzin. Roman Issakiewicz właśnie fabrykę lokomotyw stawia na pierwszym miejscu wśród miejsc pamięci swojego miasta. W rozmowie z Grażyną Kaim przekonuje, że to dziedzictwo zasługuje na znacznie więcej uwagi.
Niszczała przez dziesięciolecia, teraz ma szansę odzyskać dawny blask. Zabytkowa Synagoga Kupiecka w centrum Trzebini została sprzedana. Nowy właściciel planuje jej renowację, utworzenie muzeum żydowskiego oraz miejsca dla pielgrzymów odwiedzających groby słynnych rabinów.
27 sierpnia 1909 roku na przystanku kolejowym w Balinie iskry z komina parowozu miały wpaść do beczki z benzyną przewożonej w pociągu towarowym nr 1476. Ogień strawił dwa wagony z łatwopalnym ładunkiem. Kolejarze odczepili płonące części składu, dzięki czemu pożar nie objął pozostałych wagonów.
Przed wojną rodzina Feilerów prowadziła sklep spożywczy w Nowej Górze. Podczas okupacji jej członkowie trafili do gett i obozów, a Bernard Feiler z żoną Belą uciekli z Pilicy i znaleźli schronienie u rodziny Chucherków. W kryjówce ukrywało się łącznie pięć osób. Dzięki pomocy mieszkańców przeżył także syn Bernarda i Beli, urodzony w ukryciu i oddany pod opiekę Olimpii i Zygmunta Noworytów z Miękini. W 1983 roku Zofię i Stefana Chucherków oraz ich synów uhonorowano tytułem Sprawiedliwych wśród Narodów Świata.
Przemysłowa historia powiatu chrzanowskiego wciąż jest wokół nas, choć część jej najcenniejszych śladów bezpowrotnie zniknęła. O ich ratowanie walczą społecznicy, często własnym czasem i pieniędzmi. Ale czy dziedzictwo, które przez pokolenia kształtowało nasze miasta, może zależeć wyłącznie od pasjonatów? I czy potrafimy dostrzec, że jego ochrona to nie tylko sentyment do przeszłości, lecz także inwestycja w przyszłość regionu?
Pomnik rotmistrza Witolda Pileckiego ma być jednym z ważniejszych nowych miejsc pamięci w Chrzanowie. Po latach przygotowań inwestycja wchodzi w fazę realizacji. Pozostają pytania o ostateczny wygląd monumentu, termin odsłonięcia i rangę uroczystości. Czy do Chrzanowa przyjedzie prezydent Karol Nawrocki?
18 listopada 1908 roku Natan Eisner, karczmarz z Płazy, miał uderzyć Jana Głosa w twarz i bić go pięściami po plecach na terenie szkoły. Ojciec chłopca złożył skargę do władz szkolnych, domagając się ukarania sprawcy. Według ówczesnej gazety nie był to pierwszy taki incydent, a wcześniejsza sprawa pobicia innego ucznia również nie przyniosła widocznych konsekwencji.
Ponad 600 młodych ludzi z powiatu chrzanowskiego miało dołączyć do Legionów Polskich, a wielu mieszkańców regionu walczyło także w armiach państw zaborczych. Ks. Grzegorz Łopatka zebrał ich historie, biogramy i korespondencję z frontu w książce „Żołnierze Wielkiej Wojny z Płazy i okolicy”. To opowieść o nieludzkich warunkach, odwadze i Polakach, którzy niekiedy musieli walczyć przeciwko sobie.
15 października w redakcji tygodnika „Przełom” odbyła się debata w ramach projektu Bliska Kultura. Jej uczestnicy rozmawiali o przemysłowej przeszłości Chrzanowa, Libiąża i Trzebini, o zakładach, które przez dziesięciolecia dawały ludziom pracę, kształtowały przestrzeń miast i budowały lokalną tożsamość. Zastanawiali się również, co z tego dziedzictwa udało się zachować, a co bezpowrotnie utraciliśmy.

OGŁOSZENIA PROMOWANE

    OSTATNIE KOMENTARZE