Krwawy Jan i nazwisko z Trzebini. Zapomniana historia z sali sądowej

W 1933 roku na niemieckiej sali sądowej padło nazwisko mieszkańca Trzebini. Jan Mielczarek, oskarżony o serię brutalnych napadów i cztery zabójstwa, twierdził, że nazywa się Edward Żukowski. I że nie jest tym, za kogo wszyscy go uważają.

Proces Mielczarka, którego prasa ochrzciła mianem „Krwawego Jana”, należał do najgłośniejszych spraw kryminalnych początku lat 30. XX w. Na jego koncie znalazły się liczne napady rabunkowe, pięciu ciężko rannych i cztery ofiary śmiertelne. Sprawa elektryzowała opinię publiczną po obu stronach granicy, a oskarżonemu groziła kara śmierci. W tej sytuacji zmiana tożsamości była ostatnią deską ratunku.

Mielczarek utrzymywał, że w Niemczech działał pod cudzym nazwiskiem. Prokurator nie dał wiary tej wersji, a świadkowie bez wahania rozpoznawali w nim sprawcę napadów. Sensacja jednak poszła w świat — bo Edward Żukowski istniał naprawdę.

Po publikacjach prasowych do redakcji „Tajnego Detektywa” zgłosił się prawdziwy Edward Żukowski, właściciel autobusu z Trzebini. Wyjaśnił, że kilka lat wcześniej złożył w starostwie w Oświęcimiu podanie o koncesję na linię autobusową. Do dokumentów dołączył swój dowód osobisty. Z planów w końcu zrezygnował, ale dokumentów nigdy mu nie zwrócono. Zaginęły w urzędowych aktach.

To właśnie ten zagubiony dowód — jak uznała redakcja — najprawdopodobniej trafił w ręce Mielczarka i pozwolił mu podszyć się pod niewinnego mieszkańca Trzebini. Tym samym obalono pogłoski, jakoby bandyta zdobył dokumenty w wyniku kolejnej zbrodni.

Wyrok zapadł szybko: kara śmierci. A w tle jednej z najgłośniejszych spraw kryminalnych tamtych lat pozostał lokalny ślad — historia, w której zwykły urzędowy błąd sprawił, że nazwisko z Trzebini znalazło się w samym centrum międzynarodowej sensacji.