OPINIA. Okoczuk-Maciaszek. Czy to jest zdrowa rywalizacja?

Wojna na filmiki na temat obwodnicy i kontrowersyjne wystąpienia w sprawie sytuacji w Valeo. Multimedialna wojna burmistrzów Trzebini i Chrzanowa się rozkręca.

W Małopolsce Zachodniej są burmistrzowie… i są facebookowi burmistrzowie. Robert Maciaszek i Jarosław Okoczuk już dawno odkryli, że współczesna polityka lokalna żywi się nie tylko decyzjami i głosowaniami, lecz także emocjami, filmikami i rywalizacją o serca mieszkańców, którą najlepiej uprawia się na Facebooku, najlepiej „na żywo”, najlepiej z wyraźnym przekazem. Pytanie tylko: czy to jeszcze zdrowa konkurencja, czy już reality show?

Obwodnica — czyli multimedialna wojna na wersje

Spór o przebieg obwodnicy Chrzanowa i Trzebini trwa od miesięcy, ale dopiero ostatnio stał się medialnym widowiskiem. Chrzanów opowiada się za wersją W4, która jest wygodna dla inwestora (GDDKiA) i w dużej mierze wiąże się z ostatecznym kształtem rozbudowy autostrady. Trzebinia, a ściślej mówiąc trzebiński samorząd, bo mieszkańcy osiedla Salwator i Młoszowej są przeciw, jest za zmodyfikowaną/"hybrydową" wersją W1 stworzoną przez burmistrza. 

Precyzyjny przebieg obu tych wersji jest dla zwykłych ludzi nieznany. Czekają na przekaz inwestora. Jednak internetowe wystąpienia obydwu burmistrzów nadały sprawie dramaturgii godnej lokalnego Netflixa. Jak się zaprezentowali?

Maciaszek — profesjonalny, multimedialny, wykresy, analizy, wizualizacje, Al. Taki filmik można by śmiało puścić w sali sesyjnej Sejmu (choć pewnie i tak nikt by nie obejrzał do końca). Okoczuk — prosty, radykalny, emocjonalny, nakręcony z tą charakterystyczną pewnością, że „trzeba powiedzieć to wprost”. Jego styl bardziej przypomina przemówienie trybuna ludów niż urzędnicze wystąpienie. 

Sama rywalizacja na argumenty byłaby jeszcze zdrowa. Ale gdy obwodnica staje się narzędziem budowania zasięgów, a filmiki — formą wzajemnego przelicytowywania się, kto bardziej „staje po stronie ludzi”, trudno oprzeć się wrażeniu, że lokalna polityka przeradza się w serial — tylko bez scenariusza i bez montażysty, który mógłby to wszystko pospinać w spójną całość.

Valeo — pojedynek na wrażliwość społeczną

20 listopada, w dniu strajku w chrzanowskim Valeo, burmistrz Trzebini zrobił ruch śmiały i medialnie perfekcyjny: pojechał do strajkujących, nagrał filmik, wezwał burmistrza sąsiedniego miasta do obniżenia podatków dla fabryki. Oklaski pracowników — oczywiście uchwycone w kadrze — zrobiły swoje. Trudno o bardziej wdzięczne tło niż pikieta, transparenty i ludzie w emocjach.

Tego samego dnia burmistrz Chrzanowa, Robert Maciaszek, zareagował u siebie na Facebooku. Nie cytując jego słów, można jedynie opisać ton, w jakim zwykle opowiada: rzeczowy, proceduralny, tłumaczący mechanizmy podatkowe, kompetencje gminy i realne skutki takich decyzji. Bez oklasków w tle. Bez sceny ze strajku. Bez dramatu, ale też bez filmowej energii.

Kontrast jest uderzający: emocja kontra procedura, populizm kontra instytucjonalny realizm — każdy niech sam dopisze oceny.

Czy ta rywalizacja jest zdrowa?

To zależy. Zdrowa jest wtedy, gdy mobilizuje mieszkańców do zadawania pytań. Sprawia, że decydenci z pokorą tłumaczą im swoje decyzje. Niebezpieczna jest wtedy, gdy spór zaczyna przypominać konkurs na „lepszy filmik”, a merytoryczne debaty ustępują miejsca walce o lajki. Gdy decyzje dotyczące obwodnicy, podatków czy lokalnego przemysłu zaczynają być opowiadane nie w oparciu o dane, lecz o filmową dramaturgię.

Obaj burmistrzowie są nie tylko administratorami swoich gmin. Stali się bohaterami własnych kanałów w mediach społecznościowych, gdzie algorytmy premiują konflikt, emocje, ostre tezy, a nie cierpliwe, żmudne wyjaśnienia. Czasem się zastanawiam, czy nie szkoda im na to czasu?

Jeśli ich rywalizacja ma pozostać zdrowa, musi wrócić na grunt merytoryki, nie scenografii. Bo gmina to nie scena filmowa, a mieszkańcy — nie publiczność oczekująca zwrotów akcji.

 Nie jestem pewna, czy burmistrzowie i ich fani o tym jeszcze pamiętają.