Zainteresowanie tworzeniem planów ogólnych w Trzebini, Chrzanowie czy Alwerni, przyniosło efekt, którego wielu urzędników prawdopodobnie się nie spodziewało.

Publikacje prasowe, informacje w mediach społecznościowych, zebrania i konsultacje dotyczące zmianach w planowaniu przestrzennym sprawiły, że mieszkańcy zaczęli interesować się tym, co do tej pory pozostawało domeną urzędników, urbanistów i nielicznych aktywistów. Efekt jest widoczny gołym okiem: rekordowa liczba uwag do projektów planów (w Trzebini ponad 800), tysiące pytań, a także lawina wniosków o wydanie decyzji o warunkach zabudowy według dotychczasowych zasad.

Dla urzędów oznacza to ogromne obciążenie. W wielu gminach nie zdążyli jeszcze nawet zarejestrować wszystkich uwag, które wpłynęły w terminie. Są też takie, które wpłynęły po terminie i takie, które nie zostały wysłane na zalecanych formularzach i na razie nie wiadomo, co z nimi zrobić. A jednocześnie trwa obsługa bieżących spraw. Na przykład rozpatrywanie wniosków o wydanie decyzji o warunkach zabudowy na starych zasadach. Trudno więc dziwić się frustracji pracowników samorządowych. Jednak z punktu widzenia demokracji lokalnej i prawa własności, jest to sytuacja bardzo pozytywna.

Przez lata wielu mieszkańców nie wiedziało, jakie dokumenty planistyczne powstają w ich gminach i jaki wpływ mogą mieć na wartość oraz przyszłość ich nieruchomości. Dziś wiedzą nie tylko, czym jest plan ogólny, ale także gdzie szukać o nim informacji. Wielu po raz pierwszy odwiedziło Biuletyn Informacji Publicznej, nauczyło się składać uwagi i uczestniczyć w konsultacjach. To nie problem, ale przejaw wzrostu świadomości obywatelskiej..

Problemem może być tylko brak przejrzystości w procesie planistycznym. Przykład znajdziecie Państwo w najnowszym wydaniu papierowego Przełomu. Dotyczy ul. Modrzewiowej w Alwerni, gdzie mieszkańcy odkryli nieoczekiwaną zmianę w projekcie dokumentu planistycznego. To bardzo pouczająca opowieść. Wnioski płyną z niej dwa. 

Pierwszy jest taki, że samorządy powinny się przygotować na większy udział mieszkańców w procesach decyzyjnych i traktować go jako element nowoczesnego zarządzania, a nie przeszkodę. Drugi taki, że media lokalne spełniły swoją podstawową funkcję – dobrze poinformowały obywateli o sprawach, które bezpośrednio dotyczą ich majątku i przyszłości. Przypominały o terminach, konsultacjach. 

Jeśli publikacje sprawiły, że ludzie zainteresowali się własnością i zaczęli korzystać ze swoich praw, to trudno uznać to za skutek uboczny. To raczej dowód, że lokalna informacja działa tak, jak powinna.

Termin uchwalenia planów ogólnych mija 31 sierpnia. Zachęcam więc do dalszego pilnego śledzenia procesu ich tworzenia, choć będzie się on toczył podczas wakacji, co pewnie nie jest okolicznością sprzyjającą. Jednak jak pokazuje przypadek z Alwerni - warto patrzyć planistom na ręce.