Życie małej szkoły kręte i ciekawe

Z ARCHIWUM TYGODNIKA „PRZEŁOM". W podstawówce w Pogorzycach wszystko jest na swoim miejscu. Wicedyrektorka Krystyna Wojtas śmieje się, że jak przyjechali raz partnerzy z projektu edukacyjnego, to kręcili głowami, że tak wysprzątane, jakby się tutaj nie pracowało.

Inaczej na biurku dyrektorki Marioli Bromboszcz. Sporo różnych dokumentów, a malutki gabinet jeszcze bardziej potęguje ogrom spraw.

Pani Mariola i pani Krystyna bardzo otwarte, chętne do rozmowy, ale przyznają, że czas je goni jak szalony.

- Teraz zadzwonili z Jaworzna, że muszę jechać po faktury. Potem jeszcze coś i jeszcze… Ot, szkolna rzeczywistość – tłumaczy Krystyna Wojtas.

Pani Irena przychodzi pierwsza
Codziennie, od poniedziałku do piątku, szkołę otwiera woźna Irena Taborska.

- Osoba niezastąpiona. O co by się ją nie poprosiło, to zrobi. Poza tym bardzo konkretna, ma swoje zdanie, czasem podrzuci dobry pomysł – chwali dyrektorka Mariola Bromboszcz.

Pani Irena przychodzi do szkoły o 6.30. Za niedługo pojawią się uczniowie. Trzeba jeszcze zamieść schody. Sprawdzić, czy w koszach są powymieniane worki na śmieci. Na jadalni włącza wyparzacz do naczyń.

- I jeszcze robię obchód całej szkoły – dopowiada.

W szatni sprawdza, czy dzieciaki przebierają buty. Każdy ma swoją zamykaną szafeczkę. Nie trzeba, jak dawniej, nosić buty w worku.

- W szkole jest automatyczna woźna. Wie, kiedy ma dzwonić. Ja już nie chodzę z dzwonkiem – śmieje się Irena Taborska.

Mówi, że bardzo lubi tę pracę, kontakt z dziećmi i dorosłymi. Czasem musi zwrócić uwagę, że należy zgasić światło czy posprzątać po sobie. Służy pomocą, bo chyba najlepiej wie, gdzie co się znajduje.

Determinacja ogromna
Podstawówka w Pogorzycach przycupnęła pod lasem, przy głównej drodze – ulicy Szymanowskiego. Starszą część pokrywa wielospadowy dach. Nowsza jak leżący prostopadłościan.

To jedyna szkoła w gminie Chrzanów, prowadzona od 2019 roku przez Stowarzyszenie „Nasze Dzieci” w Pogorzycach. Sześć lat temu było tutaj gorąco, bo wcześniej zarządzająca podstawówką babicka Fundacja Viribus Unitis oświadczyła, że dalej nie udźwignie tego tematu. Mieszkańcy stwierdzili kategorycznie, że szkoła musi przetrwać.

- Chodziło wyłącznie o dzieci, żeby nie musiały gdzie indziej dojeżdżać – podkreśla Krystyna Wojtas, która wtedy, od 2017 roku, była dyrektorem tej placówki.

Burmistrz Chrzanowa zgodził się, żeby stowarzyszenie zaczęło się opiekować szkołą, a rodzice ruszyli z kopyta, załatwiając wszystkie sprawy. Jedna z mam Magdalena Kłosowska, jako prawnik, w sposób szczególny pilotowała formalności. Już na pierwszym spotkaniu stowarzyszenia pojawiła się nazwa „Nasze Dzieci” i wybrano zarząd.

- Determinacja ogromna! - zaznacza pani Krystyna.

Do dzisiaj chyba w każdej wsi najważniejsze są: kościół, szkoła, ośrodek kultury, sklep spożywczy. Ludzie nie wyobrażali sobie, że zabraknie na przykład podstawówki.

Zasłużona dla szkoły
Na początku było bardzo ciężko i biednie. Krystyna Wojtas wspomina, że działały jedynie trzy klasy. Wtedy obiekt już na wejściu straszył brudnymi ścianami. W nieużywanych pomieszczeniach zimno jak w psiarni.

- Czasem komuś się wyrwało, gdy tłumaczył, jak do nas dojechać, że to taki brzydki i obleśny budynek przy drodze. Też tak go postrzegałam – przyznaje pani Krystyna.

Krótko dyrektorką była Anna Tylutki-Abram, potem Monika Bendkowska. I tutaj wypada się na chwilę zatrzymać, bo to postać niezwykle zasłużona dla pogorzyckiej szkoły.

To był szok dla nauczycieli i uczniów. Monika Bendkowska zmarła 18 kwietnia 2023 roku. Jeszcze jako menadżer szkoły i pracownik sekretariatu, załatwiała formalności związane z przejęciem placówki od babickiej Fundacji Viribus Unitis. Dzisiaj chyba nikt nie ma wątpliwości, że podstawówkę udało się uratować m.in. dzięki zaangażowaniu pani Moniki.

„Monia, zostaniesz na zawsze w naszej pamięci. Byłaś silną i wspaniałą kobietą! Byłaś wszędzie i dla wszystkich! Opiekowałaś się naszymi dziećmi... Walczyłaś o Szkołę jak Lwica. Nikt Ci tego nie zapomni… Już nigdy nie będzie tak samo. Ogromnie nam Ciebie brakuje! Dziękujemy za wszystko!” - to jeden z wpisów na facebookowym profilu Szkoły Podstawowej w Pogorzycach.

- Tę szkołę traktowała jak własny dom – ocenia obecna dyrektorka Mariola Bromboszcz.

- Ludzie jej słuchali. Sama od siebie dużo wymagała. To ona zorganizowała pospolite ruszenie w obronie naszej podstawówki – dopowiada Krystyna Wojtas.

Pani Krystyna jak pogotowie
Gdy kolejna dyrektorka Agnieszka Walaszek-Tomczyk zrezygnowała, znów tę funkcję objęła na krótko pani Krystyna. O sobie mówi, że jest jak pogotowie ratunkowe. Kiedy potrzebna pomoc w szkole, zawsze znajduje się się pod ręką.

Obecnie podstawówką kieruje Mariola Bromboszcz z chrzanowskich Kątów.

- We dwie jest nam super. Ja wprowadzam Mariolkę w różne papiery, a ona z kolei zna chyba wszystkich, począwszy od kominiarza... – wtrąca Krystyna Wojtas.

Mariola Bromboszcz trafiła do Pogorzyc w czasie pandemii. Odpowiedziała na ogłoszenie, że potrzeba nauczyciela matematyki. Pracuje też w chrzanowskiej „trójce”.

- Szukałam dodatkowych godzin i tak znalazłam się w Pogorzycach – objaśnia.

Dopytuję, jak wygląda jej dniówka w dwóch szkołach.

- Na przykład dzisiaj zaczęłam w „trójce”. Tam „oduczyłam” cztery godziny. Przyjechałam do Pogorzyc. „Oduczyłam” jedną godzinę i teraz zabieram się za dyrektorowanie – opowiada.

Akurat pani Krystyna zostawiła kartkę z rozpiską ważnych spraw do załatwienia w najbliższych dniach. Wszystko co do godziny, żeby nie uciekło.

Walka o dzieci
Większość uczniów jest z Pogorzyc. Pojedyncze z Chrzanowa. Najliczniejsza klasa pierwsza – 14 uczniów. W sumie 118 uczniów.

- No i dwa oddziały przedszkolne. Maluchy i starszaki. Dwie grupy po 25 osób, czyli full. Więcej nie wolno – stwierdza wicedyrektorka Krystyna Wojtas. - Małe klasy to ogromny komfort dla nauczycieli, a dla kierownictwa gimnastyka finansowa – zaznacza.

Nauka w szkole w Pogorzycach – tak, jak w placówkach samorządowych – jest bezpłatna. Podstawówka utrzymuje się z liczonej na każde dziecko subwencji oświatowej, która przechodzi przez urząd miejski. Z tych pieniędzy trzeba zapewnić wynagrodzenia, opłacić rachunki za media, sfinansować remonty. W tym kontekście walka o ucznia odgrywa szczególną rolę.

- Na tę chwilę mamy zapisanych 11 dzieci do klasy pierwszej od września 2025 roku – cieszy się pani Mariola. - Gdyby było pięć dzieci, to sytuacja źle by wyglądała – uważa.

W dobie kryzysu demograficznego pogorzycka szkoła ma powody do radości. 118 wszystkich uczniów to bardzo dobry wynik przy maksymalnej liczbie ok 130 osób.

Nauczyciele bardzo mili. Często pracują również w innych placówkach, a w Pogorzycach biorą dodatkowe lekcje.

- Nasz etat wynosi nie 18, tylko 22 godziny. Mamy zagwarantowane wakacje, ale nie mamy np. funduszu socjalnego i trzynastej pensji. Wynagrodzenie jest poniżej Karty Nauczyciela, o jakieś 10-15 procent. Staramy się to rekompensować jakimiś premiami. Nie stać nas, żeby było inaczej – stwierdza dyrektorka Mariola Bromboszcz.

Dobre wrażenie
Idę z dyrektorką Mariolą Bromboszcz na spacer. Przede wszystkim zwraca uwagę nowa elewacja szkoły, a właściwie kosztowna termomodernizacja.

- Pieniądze wysupłaliśmy z subwencji. Firmy też godzą się na upusty – wtrąca.

Zastrzega, że jeszcze dużo rzeczy jest do poprawienia. Nie da się zrobić wszystkiego naraz, gdyż brakuje funduszy. Czasem zdarzają się sponsorzy. Uda się coś pozyskać z odpisu od podatku. Niewiele, bo przez trzy lata nieco ponad 5 tys. zł. A w planach jest boisko sportowe przed podstawówką, która nie posiada osobnej sali gimnastycznej. W środku jest tylko małe pomieszczenie rekreacyjne do ćwiczeń. Wuefiści chodzą też z dziećmi na boiska w Stelli czy obok dawnego dworu w Pogorzycach.

- Obecnie ekipa zaczęła modernizować m.in. schody zewnętrzne. I tak po trochu idziemy do przodu – uśmiecha się pani Mariola.

Wewnątrz korytarze i pomieszczenia sprawiają dobre wrażenie. Sala chemiczna z odczynnikami, ładnie zaadoptowany pokój logopedyczny, psycholog.

- W takiej małej szkole zna się każdego ucznia. Jestem w stanie lepiej i głębiej zrozumieć ich trudności. Teraz dzieci bardzo potrzebują wyciszenia – podkreśla szkolna psycholożka Karolina Koźmin.

Mariola Bromboszcz uważa, że przyszłość małej szkoły w Pogorzycach zależy w dużej mierze od nowych mieszkańców. Jeśli ludzie się tutaj sprowadzają, to automatycznie posyłają swoje pociechy do najbliższej placówki. Jeżeli zaś mamy stare osiedle, to podstawówka również umiera.

- Na szczęście na razie młodzi ludzie budują się w Pogorzycach, co daje także szansę na dłuższe życie naszej szkoły – podsumowuje dyrektorka.

Szkoła blisko uczniów
Aktualnie prezeską Stowarzyszenia „Nasze Dzieci” jest Magdalena Ohl. Jej nazwisko wymawia się „Ol”, bez niemego „h”. Pochodzi z Bytomia, od 11 lat mieszka w Pogorzycach. Córka Matylda chodzi do tutejszej szkoły, do czwartej klasy. Pani Magdalena zawodowo, mówiąc na skróty, zajmuje się promowaniem organizacji pozarządowych, głównie w mediach społecznościowych.

Podstawówka w Pogorzycach to szkoła jak każda?

- Kiedy dokonywaliśmy wyboru szkoły dla naszej jedynej córki, to zadzwoniłam do ówczesnej dyrektorki Moniki Bendkowskiej i przekonałam się, że to jest absolutnie to. Poczuliśmy, że mamy duże szczęście, bo szkoła jest prowadzona w stylu bliskościowym, otwierającym się na potrzeby dzieci – opowiada Magdalena Ohl.

Przyznaje, że kierowanie stowarzyszeniem prowadzącym szkołę to nie jest takie proste zadanie. Wiele grup społecznych należy jakoś połączyć, a wszystko ma zmierzać do dobrej współpracy.

- Bardzo podkreślamy, że dzieci są najważniejsze. Z drugiej strony otwieramy się na głos nauczycieli – zaznacza.

Stowarzyszenie chce, aby budynek szkoły, również pod względem wyposażenia, stawał się coraz bardziej przyjazny dla uczniów. Pomysłów na nowe inicjatywy jest także całe mnóstwo.

Akurat ze stołówki wychodzą przedszkolaki. Pojedzone i uśmiechnięte. Dzisiaj była zupa kalafiorowa, rybka, ziemniaki i surówka z kapusty kiszonej.

I tak na koniec – w pogorzyckiej podstawówce wszystko jest raczej małe i kręte, co tylko dodaje uroku temu miejscu.

Archiwum Przełomu nr 15/2025