Już za kilkanaście dni zamknięty zostanie zamek Lipowiec. Nie będzie można go zwiedzać przez kilka miesięcy.

Jeszcze tylko przez dwa tygodnie w tym roku otwarty dla zwiedzających będzie dawna siedziba biskupów krakowskich. 22 grudnia zostanie bowiem zamknięte. Lipowiec nie będzie udostępniony zwiedzającym do 31 marca 2026 roku.

- Podobnie jak w ubiegłym roku zamykamy Lipowiec w sezonie zimowym, bo w tym czasie nie ma praktycznie żadnego ruchu turystycznego. Okres ten będziemy chcieli wykorzystać na przygotowanie się do dużych prac remontowo-kosnerwatorskich, które być może rozpoczną się już w styczniu – mówi Marek Bębenek, dyrektor Muzeum Małopolski Zachodniej w Wygiełzowie.

Muzeum Małopolski Zachodniej w Wygiełzowie otrzymało przeszło 25 mln zł dofinansowania z programu Fundusze Europejskie dla Małopolski 2021-2027 na realizację projektu „Zamek Lipowiec – klucz do wielkich historii”. Wartość całego przedsięwzięcia to blisko 35 mln zł. Przewidywany termin zakończenia prac do koniec września 2028 roku.

Prace obejmą remont konserwatorski i niewielką przebudowę wraz zagospodarowaniem terenu Zamku Lipowiec. Zostaną również rozbudowane wewnętrzne instalacje: elektryczna, sanitarna i grzewcza. W ramach zadania przewiduje się również remont i modernizację mostka, łączącego podzamcze z zamkiem górnym.

Zakres robót obejmuje prace konserwatorskie naprawcze i zabezpieczające przy ścianach, posadzkach pomieszczeń, przy murach zamku górnego i murach obronnych, wymianę warstw tarasowych i drewnianego dachu. Powstaną też nowe utwardzone przestrzenie wokół warowni.

W ramach projektu zadaszenie zyska jedno z najcenniejszych wnętrz zamku Lipowiec - kaplica zamkowa wraz z główną klatką schodową. Planowane jest też skuteczne odprowadzenie wód opadowych poza obręb murów, przez naprawę i wydłużenie rzygaczy. Dzięki temu możliwe będzie pozostawienie przestrzeni drugiego piętra, jako trwałej ruiny. Zamek zyska też okna i posadzki, w związku z planowaną funkcją ekspozycyjną w niektórych pomieszczeniach.

Prace budowlane będą realizowane zgodnie z założeniem o jak największym możliwie ponownym wykorzystaniu substancji zabytkowej, która zgodnie z dokumentacją ma zostać zdemontowana, wyczyszczona i wykorzystywana ponownie.

W części ekspozycyjnej pierwszego piętra przewiduje się wykonanie systemu wentylacji z podgrzewaniem powietrza. Przy jednoczesnym zastosowaniu osuszaczy i nawilżaczy pomoże to ustabilizować klimat pomieszczeń, w których na stałe znajdować się będą eksponaty muzealne. Powstanie też odpowiednie oświetlenie i alarm części ekspozycyjnej i magazynowej.

Inwestycja obejmuje rekonstrukcję istniejącego pomostu, prowadzącego z podzamcza do bramy głównej Zamku Lipowiec. Obecna konstrukcja drewniana mostu zostanie zastąpiona stalową, ale obudowaną drewnem aby zachować istniejący układ i kolor. Natomiast betonowe podpory będą obudowane kamieniem wapiennym, a na słupkach balustrady północnej zostanie zamontowane boczne oświetlenie przypodłogowe.

W bezpośrednim otoczeniu zamku planuje się m.in. budowę stojaków na rowery i makietę Zamku Lipowiec dla osób niedowidzących - jako odlew mosiężny wg skaningu zamku. Na makiecie zostanie umieszczona również informacja o zamku w języku Braille'a. Natomiast pomiędzy zamkiem a murem otokowym (międzymurze) powstanie ścieżka edukacyjna ze stanowiskami roślinności ekspozycyjnej. Planowane jest też powstanie małej architektury wraz ze stalowymi schodami zewnętrznymi. Zmodernizowana zostanie również nawierzchnia dziedzińca oraz zostanie obniżony teren podzamcza, we fragmencie od strony południowo zachodniej, o 1 metr w celu pokazania istniejącego historycznego muru obronnego. Dla obiektu zaprojektowano także urządzenia przeciwpożarowe oraz instalacje służące bezpieczeństwu pożarowemu.