W ubiegłym, roku na łamach ,,Przełomu", pojawiło się przedsiębiorstwo ,,Czuwaj" należące do Jana Łenyka i wspólników a działające w latach trzydziestych ubiegłego wieku. Wydawało się wtedy, że jeden dokument firmowy, to wszystko, co się po nim do dzisiaj zachowało. Okazało się jednak, że poszukiwania przeprowadzone przez rodzinę przedsiębiorcy dały zaskakujące wyniki.

W krakowskim Archiwum Narodowym odnalezione zostały kompletne dokumenty firmy ,,Czuwaj", które pokazują, że wcale nie była ona mała ani lokalna. Jej twórcami byli: emerytowany woźny Jan Łenyk, kowal Franciszek Placek i akwizytor Franciszek Dudek. Wszyscy mieszkali w Kościelcu. Trzej panowie zaczęli działalność w lutym 1934 roku. Najpierw oferowali usługi ochrony mienia w Krakowie, potem strzegli dobytku na Podkarpaciu. Nie było to jednak ostatnie słowo przedsiębiorców z Kościelca. W 1936 roku stworzyli już filie w kolejnych miastach. Dysponujący pozwoleniami na broń synowie Jana Łenyka, Eugeniusz i Józef, zostali wysłani na Wołyń. na ziemiach należących teraz do Ukrainy uruchomili kolejne oddziały firmy. Działali m.in. we Włodzimierzu Wołyńskim i w Krzemieńcu. W 1939 roku otwierali także oddział w Pińsku na Polesiu i bliżej chrzanowskiej centrali w Białej Podlaskiej oraz w Chełmie.

Pracownicy firmy ,,Czuwaj" byli umundurowani, a niektorzy uzbrojeni. Działali według regulaminu, który zabraniał im m.in. wstępowania do lokali rozrywkowych, przechadzania się z kobietami i zatrzymywania w jednym miejscu bez wyraźnej potrzeby.
W okresie okupacji firma nadal działała. Została zlikwidowana w pierwszych latach Polski Ludowej. Krakowska Izba Przemysłowo-Handlowa potwierdzała likwidację przedsiębiorstwa ,,Czuwaj" w 1950 roku.
(LS)
Przełom nr 14 (1238) 6.4.2016