Sześć wieków temu, a może nawet jeszcze dawniej, na miejscu obecnego kościoła pw. św. Wojciecha stała już świątynia. Przez kolejne stulecia jej wygląd się zmieniał, a jej obecna forma powstała dopiero kilkadziesiąt lat temu za sprawą projektu profesora Wiktora Zina.

Sześć wieków temu, a może nawet jeszcze dawniej, na miejscu obecnego kościoła pw. św. Wojciecha stała już świątynia. Przez kolejne stulecia jej wygląd się zmieniał, a jej obecna forma powstała dopiero kilkadziesiąt lat temu za sprawą projektu profesora Wiktora Zina.

Pierwszy kościół w Jaworznie był zapewne drewniany. Na murowany wierni musieli czekać do początku XVI wieku. Powstał w latach 1532-1558. Zbudowano go na miejscu obecnego i potem przez całe wieki coś dobudowywano albo burzono. W monografii powstałej na 750-lecie parafii św. Wojciecha w Jaworznie autorstwa Marii Leś Runickiej znajdziemy informację, że do bryły kościoła od strony zachodniej dobudowana była kwadratowa, kamienna wieża zwieńczona drewnianą kopułą z dwoma dzwonami. Wokół kościoła znajdował się otoczony murem cmentarz, a w sąsiedztwie plebania i budynki gospodarcze.

Wewnątrz kościoła znajdowały się trzy ołtarze. W głównym umieszczona była figura Chrystusa Ukrzyżowanego, a boczne przeznaczone były dla św. Antoniego i św. Józefa. W kolejnych latach wzbogacano wnętrze, a od roku 1690 do 1700 przeprowadzono pierwszą poważniejszą przebudowę. Powstała wtedy kaplica Matki Boskiej Szkaplerznej. Kościół w takiej formie przetrwał do chwili, gdy Jaworzno włączono do Rzeczpospolitej Krakowskiej. Był to czas, gdy budynek nie mógł już pomieścić wiernych i w związku z tym podjęto decyzję o kolejnej przebudowie. Zaprojektowano wtedy świątynię w stylu klasycystycznym.

Przebudowa była gruntowna. Zburzono wieżę, w dawnej kaplicy urządzono prezbiterium i oczywiście wystawiono solidną nawę mogącą pomieścić dwa razy tyle wiernych co poprzednia. Nowa wieża została ozdobiona herbem Rzeczpospolitej Krakowskiej. Zmieniło się także otoczenie kościoła - posadzono wokół niego kilkadziesiąt kasztanowców.

W świątyni zmieniło się także rozplanowanie wnętrza. W głównym ołtarzu sprowadzonym z kościoła św. Michała w Krakowie umieszczony został obraz św. Józefa, a boczne ołtarze poświęcono św. Wojciechowi i św. Katarzynie, ale przygotowano także kaplicę dedykowaną św. Barbarze, patronce górników, których w Jaworznie z każdym rokiem przybywało.

Kolejna przebudowa kościoła miała miejsce na początku XX wieku, ale poważniejszą rozbudowę planowano od 1938 roku. Wybuch wojny pokrzyżował jednak te plany - udało się wystawić jedynie prezbiterium.
W czasie walk w styczniu 1945 roku poważnie ucierpiała wieża, pocisk artyleryjski zerwał jej hełm. Po ustaniu działań wojennych powrócono do planów przebudowy, ale w ciężkich dla kościoła czasach prace szły powoli. W 1963 roku zakończono budowę transeptu.

Nie był to jednak wcale koniec prac. Największe zmiany w bryle kościoła stały się widoczne dopiero po jego rozbudowie według projektu profesora Wiktora Zina.

Prace nadzorowali proboszczowie Stefan Kowalczyk i Julian Bajer. O urodzie stojącej obecnie w Rynku świątyni można dyskutować, ale na pewno pomysłodawcom i budowniczym udało się uzyskać przynajmniej nietuzinkową bryłę kościoła.
(l)

Przełom nr 27 (997) 6.7.2011