Firma Bata jest znana na obuwniczych rynkach całego świata od wieku, ale nie każdy wie, że specjaliści pracujący na potrzeby tej spółki, to nie tylko fachowcy od produkcji i sprzedaży, ale także ortopedzi. Jeden z nich, doktor Franciszek Racansky napisał książkę, która miała być podręcznikiem dla sprzedawców w sklepach firmowych. Nie wystarczało jednak z tą pozycją się zapoznać. Trzeba było przyswoić zawarte w niej treści i w razie potrzeby zrobić klientowi pedicure na miejscu, w salonie obuwniczym.

Firma Bata jest znana na obuwniczych rynkach całego świata od wieku, ale nie każdy wie, że specjaliści pracujący na potrzeby tej spółki, to nie tylko fachowcy od produkcji i sprzedaży, ale także ortopedzi. Jeden z nich, doktor Franciszek Racansky napisał książkę, która miała być podręcznikiem dla sprzedawców w sklepach firmowych. Nie wystarczało jednak z tą pozycją się zapoznać. Trzeba było przyswoić zawarte w niej treści i w razie potrzeby zrobić klientowi pedicure na miejscu, w salonie obuwniczym.

Książka ,,Naukowa pielęgnacja nóg" została wydana w 1935 roku nakładem Polskiej Spółki Obuwia SA w Chełmku. Autor, Franciszek Racansky był lekarzem na oddziale ortopedycznym szpitala Baty w Zlinie. Z czeskiego na polski przetłumaczył pracę Franciszek Węglorz. Ponad sto stron treści i rysunków obrazujących szczegóły anatomiczne nogi, a szczególnie stopy, to nie była lektura łatwa i przyjemna. Zachętą do studiowania dzieła doktora Racanskiego był jednak wstęp podpisany przez Jana Batę, który u steru spółki zastąpił przyrodniego brata Tomasza, tragicznie zmarłego w wyniku katastrofy lotniczej w 1932 roku. Pracownicy firmy mogli przeczytać, że z ich punktu widzenia noga jest bezwzględnie najważniejszą częścią ciała, a but w zasadzie stanowi jego część. W takiej właśnie sytuacji musiał się odnaleźć sprzedawca o wiedzy równej ortopedzie. Dobry sprzedawca, zgodnie z oczekiwaniami Baty, musiał umieć rozpoznać choroby stóp i tam gdzie to było możliwe pomóc klientowi w powrocie do zdrowia dzięki właściwemu doborowi obuwia, albo przeprowadzanemu w sklepie, leczniczemu pedicure.

Handlowcy pracujący dla Baty musieli mieć poczucie misji. Szef apelował do nich: ,,Dopóki nie nauczycie się po mistrzowsku tej pracy, nie będziecie mieli nigdy dostatecznej ilości klientów u siebie. Praca ta będzie dla was jedną z najwznioślejszych ze wszystkich dotychczasowych. Dochody z pedikury pozostają w przeważnej części w rękach waszych. Pozatem pedikura dopomaga wam również do zwiększenia sprzedaży pończoch i obuwia oraz drobnego towaru."
Sposób nauki też wydawał się prosty: ,,Pedikury wyuczycie się w ten sposób, jeżeli w każdym dniu będziecie ją przeprowadzali. Tak jak kapłan rozpoczyna swoją pracę dzienną nabożeństwem, tak i wy musicie codziennie - osobiście - wykonywać pedikurę w imię dobrej służby dla klienta".
Dysponując przeszkoloną kadrą sprzedawców - pedicurzystów Bata zamierzał zrewolucjonizować system sprzedaży butów: ,,Postanowiłem, aby w miejsce dotychczasowych sklepów naszych, w których zostały wprowadzone pedikury, utworzyć Domy Służby, któreby miały za zadanie pielęgnację nóg, oraz sprzedaż obuwia, pończoch i innych przedmiotów." Trudno stwierdzić, ile takich placówek rzeczywiście powstało na terenie polski, ale Jan Bata przewidywał zatrudnienie w nich nawet pięciu tysięcy osób. Po lekturze ,,Naukowej pielęgnacji nóg" wiadomo, czego mogli się spodziewać odwiedzający Domy Służby. Ostatni fragment książki opisywał krok po kroku postępowanie pedicurzysty z klientem. Zabiegów na stopach nie robiło się oczywiście w sali głównej sklepu, tylko w wydzielonej kabinie. Tam klient był sadzany, sprzedawca ściągał mu buty i skarpetki, mył nogi, oceniał stan stóp i przeprowadzał pedicure albo zalecał zakup wkładek zdrowotnych do obuwia, czy specjalnych butów. Wszystko to oczywiście musiało być przeprowadzone fachowo. Według autora podręcznika, wprawę osiągało się po dwudziestu zabiegach, a każdy kolejny zwiększał biegłość.

Książka o pielęgnacji nóg nie była jedynym tego typu wydawnictwem fabryki w Chełmku. Dla pracowników fabryki przygotowano także podręcznik ,,Pończochy" autorstwa Aleksandra Cypisa, a dla sprzedawców wydawano specjalne czasopisma.
(l)

Przełom nr 1 (1022) 4.1.2012