Linia Kolejowa Trzebinia - Skawce w kilkanaście lat po założeniu, przynosiła rocznie 12 tysięcy koron dochodu z każdego kilometra, a ciągle były jeszcze możliwości jej rozwoju. Ze względu na dużą liczbę podróżnych rozważano nawet doczepianie wagonów pasażerskich do pociągów z węglem.

Linia Kolejowa Trzebinia - Skawce w kilkanaście lat po założeniu, przynosiła rocznie 12 tysięcy koron dochodu z każdego kilometra, a ciągle były jeszcze możliwości jej rozwoju. Ze względu na dużą liczbę podróżnych rozważano nawet doczepianie wagonów pasażerskich do pociągów z węglem.

W październiku 1908 roku sejm galicyjski otrzymał sprawozdanie o sytuacji działających ówcześnie kolei lokalnych. Wśród nich kolei Trzebnia - Skawce, oraz kolei Piła - Jaworzno. W latach 1906 i 1907 przedsiębiorcy kolejowi osiągnęli zyski, ale ich poziom nie budził entuzjazmu. Można jeszcze było liczyć na więcej. Właściciele linii Trzebinia - Skawce mogli oczekiwać sześcioprocentowego zysku, a kolej jaworznicka w 1907 roku dała nawet osiem procent. W porównaniu z inwestorami z Podkarpacia, ci z Małopolski Zachodniej mogli być zadowoleni. Sprawozdanie nie miało jednak służyć podsumowaniu ostatnich lat, tylko poprawie funkcjonowania kolei lokalnych w przyszłości. Autorzy raportu mieli świadomość, że wydatki osobowe na urzędników i personel techniczny stanowią przeważającą część wszystkich wydatków kolei. Zwracali też uwagę na rosnące pensje i stwierdzali, że jest to zdrowy symptom (kto z szefów kolejowych spółek dzisiaj tak myśli?). Oszczędności zamierzano szukać w kosztach materiałów, szczególnie stali, której cena była windowana przez rodzime (austro-węgierskie) kartele. Rozważano nawet import szyn z zagranicy.

Dochody uzyskiwane z kolei lokalnych w pierwszych latach ich funkcjonowania nie zawsze pokrywały raty pożyczek zaciągniętych na ich budowę. W czasie przygotowywania raportu trzebińska kolej nie miała z tym problemów, jaworznicka również.
Roczne dochody firm kolejowych liczono w koronach na kilometr linii. Kolej Trzebnia - Skawce osiągała 12.149 koron, a kolej Piła - Jaworzno 14.644 koron. Innym szło znacznie gorzej, koleje w Łupkowie czy Tarnowie nie osiągały nawet połowy tych dochodów. Ogólna tendencja była jednak dobra i postulowano budowę nowych linii kolejowych. Był m.in. pomysł stworzenia połączenia kolejowego z Wieliczki do Mszany Dolnej przez Myślenice. Do realizacji nie doszło, Myślenice nie mają dostępu do kolei i pewnie już go nie będą miały...
Lista planów była dosyć długa. Postulowano, aby w porozumieniu z zarządem kolei państwowych załatwić ,,sprawę zaprowadzenia na przestrzeni Trzebinia Siersza Wodna w godzinach popołudniowych jeszcze jednej pary pociągów osobowych względnie dodania wozów osobowych do pociągów węglowych oraz przesunięcia trasy pociągów Nr 6053 i 6054 o parę minut celem uzyskania połączenia do Kralewa i z Kralewa". Skąd się wzięło Kralewo w raporcie? Zapewne lwowski drukarz zamiast Krakowa umieścił bułgarskie Kralewo, które raczej o połączenie z Sierszą nie zabiegało.

Było też wiele innych wniosków, których, jak się wydaje, nie zastosowano na kolei do dziś. Zalecano: zreformować rachunkowość i statystykę kolejową, aby dawała dokładny obraz ruchu towarowego i osobowego oraz wyników finansowych; obniżyć czynsz dzierżawny za restauracje kolejowe, aby umożliwić lepszą obsługę pasażerów i podawanie zdrowych potraw; zwiększyć budżet na badania techniczne nowo zgłaszanych projektów. Komisja widziała także potrzebę reformy taryf kolejowych i rzecz najprostszą: konieczność utrzymania porządku na stacjach i w pociągach. Wybuch I wojny światowej powstrzymał rozwój kolei lokalnych. Można powiedzieć, że od stu lat kolej ma się coraz gorzej...
(l)
Przełom nr 13 (1034) 28.3.2012