Wątpię, aby Eugen Bartels znał się na gotowaniu, ale z całą pewnością znał się na wydawaniu poszukiwanych książek. Należąca do niego Ksiagarnia i Drukarnia Nakładowa w Chrzanowie miała w swoim dorobku także książki kucharskie.

Bartels działał najaktywniej na początku ubiegłego wieku. Drukowana przez niego książka kucharska powstała więc zapewne z uwzględnieniem zwyczajów kulinarnych panujących w tamtych czasach. Zamieszczono w niej przepisy na zupy, sosy, pasztety, pierogi, potrawy z różnych mięs, ciasta, galarety, lody, chleb, wędliny oraz soki i nalewki. Niektóre przepisy w nich zawarte można nadal spróbować zastosować. Dla odważnych podaję kilka, moim zdaniem, najciekawszych. Można również spróbować poszukać książki w antykwariatach. Najłatwiej będzie zapewne znaleźć reprint bartelsowskiej książki kucharskiej wydany przez Wydawnictwo Kurpisz w 2003 roku.

Prawdziwe litewskie kołduny
Funt polędwicy i funt łoju nerkowego i dwie cebule razem drobno usiekać, posolić, popieprzyć, majeranku i jedno jajko razem zmieszać. Z dwóch jaj i pół szklanki wody zagnieść ciasto, podzielić je na kawałki i każdy kawałek z osobna wałkować, nakładać farszem, skleić brzegi mocno białkiem, a gdy wszystko będzie gotowe, wrzucać na gotującą wodę. Skoro wypłyną na wierzch, to je prędko wybrać durszlakowa łyżką. Niczem się je nie polewa. Jeśli się je nie chce zaraz gotować, to się je przykrywa wilgotnym płótnem.

Pierogi ze słoniną
Ciasto drożdżowe postawić w ciepłym miejscu, by rosło. Na funt mąki wziąć 1/2 funta słoniny, pokrajać ją drobno i na wolnym ogniu trochę przesmażyć. Dodać drobno pokrajanej cebuli, posolić i popieprzyć. Gdy trochę przestygnie, dodać 1/4 funta rodzynek oczyszczonych. Gdy ciasto dobrze urosło, wycinać formą małe placuszki, albo szklanką, nakładać ową słoniną z rodzynkami, zwijać w pierożki, położyć na posmarowanej tłuszczem blasze, aby podrosły, a gdy wyrośnie posmarować jajkiem i wstawić do upieku do gorącego na 20 minut pieca.
(l)

PRZEŁOM nr 6 (1076) 6 II 2013