Na okładce popularnego kiedyś, ogólnopolskiego tygodnika ,,Światowid” z 28 listopada 1936 roku umieszczono zdjęcie ministra pracy Mariana Zyndram - Kościałkowskiego stojącego z grupą górników na tle jaworznickiej kopalni Jan Kanty. Ta fotografia to fotomontaż. Do widoku kopalni przyklejono ministra i obcych górników, być może dlatego, że miejscowi mieli jeszcze świeżo w pamięci krwawe zamieszki, do których doszło w różnych miejscach zagłębia krakowskiego kilka miesięcy wcześniej.

Na okładce popularnego kiedyś, ogólnopolskiego tygodnika ,,Światowid" z 28 listopada 1936 roku umieszczono zdjęcie ministra pracy Mariana Zyndram - Kościałkowskiego stojącego z grupą górników na tle jaworznickiej kopalni Jan Kanty. Ta fotografia to fotomontaż. Do widoku kopalni przyklejono ministra i obcych górników, być może dlatego, że miejscowi mieli jeszcze świeżo w pamięci krwawe zamieszki, do których doszło w różnych miejscach zagłębia krakowskiego kilka miesięcy wcześniej.

Marian Zyndram-Kościałkowski przyjechał do znanego z silnych wpływów komunistycznych Jaworzna w listopadzie 1936 roku. Wizytował wtedy kopalnie węgla kamiennego w zagłębiu krakowskim, dąbrowskim i śląskim. Przybył, aby pochwalić tamtejszych górników, którzy pracując jeden dzień za darmo wydobyli setki tysięcy ton węgla, który kopalnie ofiarowały na rzecz zimowej pomocy dla bezrobotnych.

Marian Zyndram-Kościałkowski miał wielkie doświadczenie polityczne. Był posłem na Sejm w latach 1922-1939, wojewodą białostockim, prezydentem Warszawy, ministrem spraw wewnętrznych, a od jesieni 1935 roku do wiosny 1936 sprawował nawet urząd premiera. Po ustąpieniu z tego stanowiska został ministrem pracy i opieki społecznej. W ramach swoich obowiązków odwiedzał te rejony kraju, gdzie problem bezrobocia był szczególnie dotkliwy. Jaworzno, należące wtedy do powiatu chrzanowskiego, było takim właśnie miejscem. Zimą i wiosną 1936 roku dochodziło tam do starć pracujących w biedaszybach górników z policją. W marcu i w kwietniu miały miejsce zamieszki w Chrzanowie i w Krakowie zakończone ofiarami śmiertelnymi wśród protestujących robotników. W odpowiedzi na te wydarzenia jaworzniccy robotnicy ogłaszali solidarnościowe strajki.

W monografii ,,Jaworzno. Zarys dziejów do 1939 roku" pod redakcją Józefa Hampla i Jerzego Zawistowskiego znajdziemy informację, że w 1936 roku do strajków dochodziło w kopalni Sobieski, garbarni Marco, cementowni Szczakowa, hucie szkła w Szczakowej, a okolicznościowe pochody gromadziły pod czerwonymi sztandarami ponad tysiąc uczestników.

Kościałkowski uznał zapewne, że w Jaworznie wypada się pokazać, ale na miejsce odwiedzin wybrał małą kopalnię Jan Kanty. Na fotografii umieszczonej wewnątrz listopadowego numeru tygodnika ,,Światowid" widać ministra nie w towarzystwie górników, ale między odświętnie ubranymi pracownikami dozoru albo urzędnikami kopalnianymi. Z prawdziwymi górnikami Kościałkowski spotkał się twarzą w twarz dopiero w Czeladzi, w zagłębiu dąbrowskim.

Wizyta ministra nie wpłynęła znacząco na nastoje robotników w Jaworznie, chociaż po 1936 roku liczba strajków spadła. Wiązało się to jednak raczej z ogólną poprawą sytuacji gospodarczej, a przede wszystkim z ograniczeniem aktywności miejscowych komunistów. Władze wyłapywały ich i stawiały przed sądami, a w 1938 roku Komunistyczna Partia Polski została rozwiązana. Od tego momentu Kościałkowskiemu na pewno było już łatwiej sprawować swoją funkcję.
(l)

Przełom nr 15 (1086) 10.04.2013