Urzędnicy przyznają, że zasób lokali komunalnych i socjalnych jest niewystarczający. W gminach powiatu chrzanowskiego i Krzeszowicach na ich przydział oczekuje łącznie blisko 200 osób i rodzin. Czas realizacji wniosków wynosi od kilku miesięcy do nawet 9 lat. Tego problemu nie mają jedynie Babice, bo nie ma tam gminnych lokali. 

Alwernia

Gmina posiada niewielki zasób. To 6 mieszkań komunalnych, 10 socjalnych oraz jedno treningowe. O przyznaniu lokalu socjalnego decydują takie kryteria jak: limity dochodowe, metraż obecnego lokalu oraz sytuacja rodzinna i życiowa. Obecnie złożony jest jeden wniosek na mieszkanie socjalne. Czas oczekiwania na przydział uwarunkowany jest od rezygnacji najemcy z lokalu lub zakończeniu umowy, gdy najmujący nie spełnia kryteriów. Stawki za mieszkanie komunalne w 2026 r. wynoszą 9,72 złote brutto/mkw., a za lokale socjalne - 2,84 zł/mkw.

Urzędnicy gminni przyznają, że baza lokalowa nie jest wystarczająca. Na razie remontują te lokale, które są w dyspozycji gminy. Ostatnio remont dachu budynku socjalnego w bloku na os. Chemików 27 kosztował ponad 77 tysięcy złotych. Remont mieszkania treningowego pochłonął zaś 7 tysięcy złotych.

- Gmina realizuje nową inwestycję mieszkaniową. To budowa budynku wielorodzinnego przy ul. Mickiewicza z 48 lokalami w ramach spółki SIM Ziemia Krakowska. Lokale wykańczane są „pod klucz”. Planowany termin zakończenia inwestycji to drugi kwartał 2028 r. Na lokale zostały złożone 103 wnioski – przypomina Renata Głowacka z Urzędu Miejskiego w Alwerni.

Chrzanów

Miejski Zarząd Zasobów Komunalnych w Chrzanowie administruje 871 mieszkaniami. Z tego 95 umów zostało zawartych na czas oznaczony (najem socjalny).

Aż 77 lokali zajmowanych jest bez tytułu prawnego przez osoby, które oczekują na lokal komunalny z uwagi na spełnienie warunków uprawniających do podpisania umów na czas nieokreślony. Do tej grupy zaliczają się też ci, którzy utracili tytuł prawny do lokalu ze względu na zaległości czynszowe lub brak dopełnienia formalności związanych z przedłużeniem umów.

Dodatkowo 138 lokali mieszkalnych jest wynajmowanych przez gminę Chrzanów od Towarzystwa Budownictwa Społecznego. Łącznie w zasobach komunalnych mieszka 1 967 osób.

- W budynkach komunalnych oraz wspólnotach mieszkaniowych z udziałem gminy Chrzanów, 58 lokali mieszkalnych i tymczasowych pomieszczeń nie posiada własnych łazienek lub wc. Znajdują się one w częściach wspólnych nieruchomości. A 54 lokale posiadają ogrzewanie piecowe. Pozostałe mieszkania będące w posiadaniu gminy wyposażone są w centralne ogrzewanie z sieci miejskiej lub kotłowni gazowych obsługiwanych przez MZZK oraz pieców gazowych dwufunkcyjnych, natomiast niewielka ilość lokali posiada ogrzewanie elektryczne – informuje burmistrz Robert Maciaszek.

Czynsz w lokalach socjalnych i pomieszczeniach tymczasowych wynosi 3,21 zł/mkw., w lokalach komunalnych od 7,06 zł do 12,52 zł/mkw.

Lista osób oczekujących na przydział lokalu wchodzącego w skład mieszkaniowego zasobu gminy wynosi 75. Aktualnie lokale mieszkalne z zasobu gminnego przyznano sześciu rodzinom. Na realizację oczekuje 69 wniosków.

- W zależności od dostępności lokali nadających się do zasiedlenia, czas oczekiwania na zawarcie umowy najmu mieszkania wynosi około 5–6 lat – informuje burmistrz.

W ciągu ostatnich trzech lat gmina Chrzanów przeznaczyła 4,9 miliona złotych na remonty i modernizację lokali mieszkalnych będących w jej zasobach.

Nakłady finansowe zostały poniesione m.in. na remont 92 pustostanów, uciepłownienie 47 mieszkań, likwidację ponad 70 pieców węglowych, wymianę okien i kotłów gazowych oraz wykonanie bieżących robót naprawczych, ogólnobudowlanych i instalacyjnych.

Od siedmiu lat istnieje możliwość oddania w najem lokalu w zamian za remont na koszt przyszłych najemców. W latach 2020-2025 na koszt przyszłych najemców zostało wyremontowanych 20 lokali mieszkalnych. Po zakończeniu i odbiorze robót zawarto z nimi umowy najmu.

Gmina Chrzanów wspierając budownictwo mieszkaniowe podjęła współpracę ze Społeczną Inicjatywą Mieszkaniową - SIM Zagłębie. Niedługo zostanie zasiedlony budynek przy ulicy Zielonej. Ogłoszony został także przetarg na sprzedaż działki gminnej z przeznaczeniem pod budownictwo mieszkaniowe.

Krzeszowice

Mieszkaniowy zasób gminy tworzy 331 lokali mieszkalnych. W tym 24 lokale objęte są umowami najmu socjalnego. Ich standard jest zróżnicowany. Budynki mieszkalne, w których funkcjonują wspólnoty mieszkaniowe należą do grupy najmłodszych, a ich stan, jest w miarę dobry i zadowalający. Miesięczna stawkę bazowa czynszu najmu wynosi 6,09 zł/mkw. (maksymalnie 10,66 zł/mkw.). Za lokal socjalny najemcy płacą 1,98 zł/mkw.

Osoba ubiegająca się o mieszkanie musi być mieszkańcem gminy, nie może posiadać tytułu prawnego do innego mieszkania oraz winna spełniać kryteria dochodowe.

Obecnie na lokal socjalny czeka 8 osób, a komunalny - 42 wnioskodawców. O najem w ramach programu „Mieszkanie za remont” stara się 5 wnioskodawców.

- W przypadku jedno i dwuosobowych gospodarstw domowych czas oczekiwania jest najdłuższy. Najstarszy wniosek został złożony w 2017 r. W pozostałych przypadkach czas oczekiwania to średnio 4 lata – słyszymy w gminie.

W latach od 2023-25 w mieszkaniowym zasobie komunalnym wykonane zostały prace remontowe na kwotę 793 tys. złotych. Wykonano między innymi kompleksowy remont 5 lokali mieszkalnych przy ul. Rynek 17 i Krakowska 16 oraz Targowa 13 w Krzeszowicach. Remontu doczekały się także trzy mieszkania przy ul. Krystyny 9 w Tenczynku.

Niezależnie od planowanych remontów, służby techniczne każdego dnia usuwają od kilku do kilkunastu awarii zgłaszanych przez najemców lokali. 

Od 2020 roku część lokali stanowiących pustostany oddawana jest w najem w trybie „Mieszkanie za remont". Wyremontowanych i zasiedlonych zostało od tego czasu 18 lokali mieszkalnych. Aktualnie prace remontowe prowadzone są w trzech kolejnych.

Problemem są przeciągające się sprawy eksmisyjne. Niektóre postępowania trwają kilka lat. A także zaległości czynszowe, wynoszące ponad 813 tysięcy złotych.

Libiąż

Gmina ma 35 mieszkań z najmem komunalnym, 12 lokali socjalnych oraz 5 pustostanów przeznaczonych do generalnego remontu. Jeden lokal jest w trakcie remontu, a kolejny przydzielony, ale jeszcze niezamieszkały. W zasobie tym mieszkają 84 osoby. Za lokal komunalny trzeba zapłacić czynsz w wysokości 10,31 zł/mkw. Przy lokalu socjalnym jest to 3,87 zł/mkw.

Na gminny lokal w kolejce oczekuje 31 osób. Wydanych jest aż 39 wyroków eksmisyjnych. Osoby te czekają na lokal socjalny.

- Kolejność złożenia wniosku nie ma wpływu na pierwszeństwo zawarcia umowy najmu lokalu mieszkalnego. Przy ich przyznawaniu burmistrz kieruje się zasadą racjonalnego gospodarowania lokalami z uwzględnieniem kryteriów pierwszeństwa oraz wielkości lokali do ilości osób wskazanych do wspólnego zamieszkiwania w lokalu wraz z wnioskodawcą. A także ich indywidualnymi potrzebami – przekonują w Zarządzie Mienia Komunalnego w Libiążu.

Gmina w ostatnich trzech latach zwiększyła zasób. Między innymi przejęła budynek z 8 mieszkaniami przy ul. Piłsudskiego 43 oraz pozyskała mieszkanie w drodze spadku przy ul. 11 Listopada 10 w Libiążu.

Ponadto gmina przystępując do SIM Zagłębie Sp. z.o.o. wniosła udziały na budowę 45 mieszkań na wynajem. Inwestycja trwa.

Na remonty zasobu w ostatnich trzech latach wydanych zostało 370 tysięcy złotych.

Urzędnicy wskazują, że głównymi problemami są: dewastacja lokali mieszkalnych (głównie z najmem socjalnym), zadłużenie czynszowe i niedostosowanie budynków do potrzeb osób niepełnosprawnych; także niezaradność życiowa najemców i trudności w eksmisji. Przepisy prawa chronią lokatorów, zwłaszcza w najmie socjalnym (bezrobotnych, niezdolnych do samodzielnej egzystencji - znajdujących się pod opieką ośrodka pomocy społecznej czy zamieszkujących z dziećmi).

Trzebinia

Gmina jest w posiadaniu 508 lokali mieszkalnych. Część lokatorów opłaca odszkodowania za zajmowanie lokali bez tytułu prawnego. Stawka bazowa czynszu to 9,99 złotych/mkw.

Na mieszkanie czeka aktualnie w kolejce 40 rodzin (w tym 8 na lokal socjalny). Przydziały i zamiany realizowane są na bieżąco w ramach posiadanych lokali.

Trzebinia, jako pierwsza gmina w regionie, uruchomiła program „Mieszkanie za remont”. W okresie od maja 2024 do maja 2026 roku zawarto w ramach programu 6 umów z najemcami.

- Gmina realizuje też inny program – Mieszkaniowy Bank Zamian. To rodzaj platformy, ułatwiającej mieszkańcom zamianę zajmowanego lokalu na inny, bardziej dostosowany do ich potrzeb. Program ułatwia dokonywanie dobrowolnej zamiany mieszkań i służy poprawie warunków mieszkaniowych. Czasem zajmowany lokal nie jest dostosowany do potrzeb domowników albo wysokość czynszu przewyższa możliwości płatnicze najemcy lub położony jest daleko od miejsca pracy lub szkoły. Bank tworzony jest na podstawie zgłoszeń umieszczanych na stronie internetowej Urzędu Miasta. Ogłoszenie o chęci zamiany mieszkania publikowane jest przez rok od daty złożenia wniosku. Korzystanie z banku zamian mieszkań jest bezpłatne – tłumaczy Anna Jarguz, rzeczniczka prasowa Urzędu Miasta w Trzebini.

Tylko w ubiegłym roku wyremontowanych zostało 10 pustostanów. Koszt tych robót wyniósł 230 tysięcy złotych.

W 2023 roku oddany został do użytku nowy blok komunalny z 16 mieszkaniami na osiedlu Gaj. W planach jest budowa kolejnych budynków w sąsiedztwie. Są to pierwsze tego typu inwestycje zrealizowane przez gminę od ponad 30 lat.

- Samorząd tworzy dobre warunki do rozwoju budownictwa poprzez przygotowanie terenów, rozwój infrastruktury czy sprawną współpracę z inwestorami. Przykładem jest realizowana inwestycja prywatna na styku Trzebini i Młoszowej, gdzie docelowo ma powstać nawet 300 mieszkań. Część została już oddana do użytku – zaznacza Anna Jarguz.

W ubiegłym roku kwota zadłużenia z tytułu niezapłaconych czynszów przez najemców mieszkań gminnych wyniosła 71 423 zł.

Największym problemem są dewastacje elewacji budynków poprzez malowanie graffiti, klatek schodowych i samych lokali mieszkalnych. Niektórzy najemcy niszczą okna i drzwi, nie przeprowadzają przez wiele lat malowania lokali oraz mają trudności z utrzymaniem porządki i czystości w mieszkaniach.

Boje o lokal socjalny

O mieszkaniowych perturbacjach wiedzą coś mieszkający w Bolęcinie Halina i Zbigniew Kaniowie. Wcześniej zajmowali mieszkanie w budynku stacyjnym w Bolęcinie. W 2009 roku nadzór budowlany nakazał jednak PKP S.A. go opróżnić i wyłączyć z użytkowania. Między innymi ze względu na nieszczelność połaci dachu oraz fatalny stan instalacji. Inspektorzy postulowali natychmiastową rozbiórkę. Sprawa ciągnęła się mimo to jeszcze kilka lat. Już wtedy oboje podjęli starania o lokal gminny, ale bez efektu. W końcu w 2014 roku małżeństwo opuściło stację i przeprowadziło się do domu jednorodzinnego, który wynajmowali. Dwa lata temu sąd jednak wydał wobec nich wyrok eksmisyjny.

W wyroku znalazło się stwierdzenie, że najemcy mają wydać budynek właścicielce. Ale i zastrzeżenie, że należy im się lokal socjalny. Wykonanie wyroku zostało zaś wstrzymane do czasu "złoźenia przez gminę Trzebinia oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego". Między innymi dlatego, że oboje są w posiadaniu orzeczeń o znacznym stopniu niepełnosprawności. Pani Halina ma poważne problemy ze wzrokiem (jest po operacji), a jej mąż dochodzi do siebie po udarze.

Gmina złożyła im ofertę najmu mieszkania zlokalizowanego na parterze w budynku przy ulicy Kościuszki w Trzebini.

"Lokal wcześniej wyremontowano, uwzględniając niepełnosprawność państwa. Spełnia wymogi wynikające z ustawy, tj. nadaje się do zamieszkiwania ze względu na wyposażenie i stan techniczny oraz spełnia kryteria powierzchniowe przewidziane do zamieszkiwania dwuosobowego gospodarstwa domowego" – poinformowali nas przedstawiciele gminy.

Obejrzeliśmy mieszkanie w towarzystwie Haliny i Zbigniewa Kaniów oraz pracownic Miejskiego Zarządu Nieruchomości w Trzebini. Ma 34 metry kwadratowe i składa się z pokoju, kuchni, przedpokoju oraz łazienki z wc. Jest w nim instalacja elektryczna, wodno-kanalizacyjna i gazowa. Ogrzewanie jest elektryczne. Widać, że pomieszczenia są po remoncie. Jednak małżonkowie ocenili, że mieszkanie nie jest dostosowanie do ich niepełnosprawności oraz ma kilka mankamentów. Twierdzą, że nie zawrą umowy jego najmu (miała obowiązywać na rok), bo m.in. potrzebują więcej przestrzeni.

- Na przykład do łazienki nie wsadzę pralki ani nie rozwieszę tam prania – argumentuje 79-letnia Halina Kania.

Razem z mężem czeka teraz na orzeczenie wydziału pracy i ubezpieczeń społecznych chrzanowskiego sądu. Wystąpili do niego o stwierdzenie, że ze względu na stan zdrowia powinni zajmować dwa pokoje. Liczymy, że niepełnosprawnym mieszkańcom i gminie uda się dojść do porozumienia i państwo Kaniowie znajdą godne warunki do życia.

Oboje szukali też mieszkania na wolnym rynku, ale – jak twierdzą – nie znaleźli jak dotąd odpowiednich ofert.