Rok 2025 na Ziemi Chrzanowskiej zapamiętam jako czas, który bardziej ludzi dzielił, niż łączył. Zapadło w nim wiele decyzji, które teoretycznie są prorozwojowe, kosztują miliony, ale w praktyce wystawiają mieszkańców na ciężką próbę i stawiają pod znakiem zapytania ich zaufanie do władz.

Z jednej strony towarzyszył nam inwestycyjny rozmach. Drogi budowane dzięki pieniądzom z Polskiego Ładu, zapowiedzi zmian środowiskowych – jak deklaracja, że po 2031 roku w Balinie nie będą już składowane odpady. Z drugiej – coraz częstsze pytania: czy to na pewno jest rozwój, którego chcą mieszkańcy, i kto ponosi jego koszty?
Symbolem tego napięcia są decyzje dotyczące przestrzeni publicznej. Płatny wstęp i parkowanie nad zalewem Chechło oraz rozszerzenie strefy płatnego parkowania w Chrzanowie. Wielu odebrało je jako kolejne sięganie do kieszeni mieszkańców. Podobnie odebrano likwidację targowiska w Chrzanowie – miejsca ważnego nie tylko handlowo, ale i społecznie. Wyburzenie obiektu zamknęło pewien rozdział, nie dając w zamian jasnej wizji nowego.

Rok 2025 był także rokiem konfliktów społecznych, środowiskowych i gospodarczych. Protesty wokół planowanej biogazowni w Libiążu, magazynów energii w Myślachowicach czy spór o przebieg obwodnicy Trzebini i Chrzanowa pokazały, że inwestycje coraz rzadziej przechodzą bez sprzeciwu. Mieszkańcy chcą wiedzieć, co powstanie obok ich domów, i mieć realny wpływ na decyzje – a nie dowiadywać się o nich, gdy projekt jest już przesądzony.

Cieniem na regionie położyły się również wstrząsy górnicze związane z działalnością kopalń Janina i Sobieski. Po raz kolejny wróciło pytanie o granice bezpieczeństwa i o to, kto zapłaci za długofalowe skutki eksploatacji węgla ćwiczone w Trzebini (zapadliska). 

Na tle tych wydarzeń wybrzmiał jeszcze jeden ważny sygnał: strajk w chrzanowskim Valeo. Pokazał on, że za statystykami gospodarczymi i opowieściami o „rozwoju” stoją ludzie.

Jaki więc był ten rok? Był głośny, konfliktowy i niejednoznaczny. Był rokiem decyzji podejmowanych szybciej, niż budowanie zaufania mieszkańców. Był też rokiem, w którym mieszkańcy wyraźnie pokazali, że nie chcą być jedynie biernymi obserwatorami zmian zachodzących wokół nich.

Rok 2025 zostawia nas z pytaniami. Czy rozwój da się pogodzić z dialogiem? Czy wielkie inwestycje mogą iść w parze z ochroną lokalnych społeczności i przyrody, jak w przypadku zagrożonej Puszczy Dulowskiej? I wreszcie – czy władze lokalne są gotowe uznać, że prawdziwy rozwój to nie tylko nowe drogi i obiekty, ale poczucie bezpieczeństwa i współdecydowania z mieszkańcami?

Kilka dni temu obejrzałam w Tetrze Słowackiego musical Rok 1989. To było 200 przedstawienie, bo spektakl od dwóch lat cieszy niezmiennym powodzeniem. To nie tylko powtórka z historii, ucząca jakie są skutki braku dialogu społecznego, ale też przesłanie, że w trudnym czasie, a taki niewątpliwie przezywamy na świecie, w kraju i tutaj, lokalnie, warto myśleć pozytywnie. I z tym przesłaniem zostawiam Państwa na Nowy Rok.