Ptaszyniec, czyli niewidoczne zagrożenie dla drobiu

Niemal każdy z hodowców kur czy kaczek codziennie przygląda się swoim ptakom, by sprawdzić ich ogólną kondycję. Niestety, nie wszystkie symptomy możemy wykryć od razu, czasami problem staje się widocznym, dopiero wtedy, gdy  sytuacja jest już poważna, a poczynione szkody będą już coraz groźniejsze. Tak też często bywa w przypadku pojawienia się ptaszyńca w kurniku.

Dlaczego tak trudno jest zauważyć obecność ptaszyńca u ptaków?

Przeoczenie problemu ptaszyńca w pierwszym okresie jego obecności wśród zwierząt zdarza się nawet najbardziej doświadczonym hodowcom. Wynika to z kilku powodów, wśród których najważniejszy jest nieduży rozmiar tego pasożyta, którego wielkość zazwyczaj zamyka się w granicach 1 milimetra. Drugim powodem, dla którego często nie jesteśmy świadomi zagrożenia jest nocny tryb życia, roztocze to atakuje bowiem ptaki najczęściej w porze nocnej, kiedy hodowcy nie mają szans na dostrzeżenie go. W godzinach dziennych zaś ptaszyniec szuka schronienia, które najczęściej znajduje w spękanym drewnie, łączeniach elementów konstrukcyjnych lub pod karmidłami. Kolejnym wyzwaniem jest ochronne, przezroczysto-szare ubarwienie, które zmienia się dopiero po napiciu się krwi, co czyni tego pasożyta niemal niewidocznym w półmroku, często panującym w kurniku czy w kaczniku.

Jakie zagrożenie niesie ptaszyniec dla kur, gęsi lub kaczek?

Chociaż najczęściej spotykamy się z określeniem ptaszyniec kurzy, to jest to pewne uproszczenie, ponieważ pasożyty te mogą z powodzeniem żerować i na innych gatunkach drobiu, stąd w sytuacji pojawienia się ich w stadzie jednego gatunku, możemy przyjąć, że z dużą dozą prawdopodobieństwa inne ptaki także są dotknięte tym problemem.

Sama obecność tak drobnego mikroorganizmu - roztocza, może mieć dla naszych zwierząt hodowlanych nieprzyjemne, a w niektórych przypadkach tragiczne wręcz, konsekwencje.  Tym, co hodowcy dostrzegają najczęściej jest obniżenie nieśności i jakości jaj, chudnięcie oraz niepokój lub agresja u ptaków, jednak to tylko widoczne symptomy. Nocne ataki i pobieranie krwi z ptaków w naturalny sposób prowadzi do rozwoju anemii, która w wielu przypadkach skutkuje zgonem pisklaków lub słabszych osobników. Dodatkowo przewlekły stres i bezsenność bywają przyczyną rosnącej agresji w stadzie, w którym może dochodzić nawet do przypadków kanibalizmu. Nie wolno zapomnieć w tym miejscu o ryzyku przeniesienia przez ptaszyńca groźnych chorób, wspomnijmy choćby o rzekomym pomorze drobiu oraz o Salmonelli.

Czym możemy zwalczać ptaszyńca?

Niestety, walka z plagą ptaszyńca u kur wymaga nieco czasu, a dodatkowo zabiegi powinny być powtarzane przez dłuższy czas, najlepiej profilaktycznie w stałych odstępach, aby problem nie powrócił.

Co do zasady możemy wyróżnić trzy dominujące metody zwalczania, a wybór, która w naszym przypadku będzie najbardziej odpowiednia, powinien zawsze zależeć przede wszystkim od skali zagrożenia.

• W gospodarstwach ekologicznych i przydomowych hodowcy sięgają często po metody naturalne, które są bezpieczne dla jaj. Są to metody naturalne i mechaniczne. Szczególnie popularnym preparatem na ptaszyńca jest ziemia okrzemkowa, czyli tak zwany diatomit. Środek ten jest stosowany zarówno do wysypywania kurnika, jak i do suchych kąpieli ptaków, gdyż w sposób mechaniczny eliminuje on pasożyty. Często stosowane jest także mycie kurnika gorącą wodą, ponieważ wysoka temperatura, powyżej 60 stopni, i wysokie ciśnienie również prowadzą do zmniejszenia populacji ptaszyńca. Innym popularnym środkiem jest Drink Ex-Mite, którego dystrybutorem jest firma Fermo. Jest to preparat do picia dla drobiu, który bazuje na naturalnych składnikach, tak więc nie jest wymagana karencja w produkcji jaj.
• Podobne działanie mają preparaty łączące działanie chemiczne i fizyczne, które to najczęściej mają za zadanie stworzyć powierzchnię uniemożliwiającą poruszanie się, a tym samym uwięzione na niej roztocza giną. Obrazowo można porównać zasadę działania do lepu na muchy. Do preparatów z tej grupy zaliczyć możemy np. Harmonix Red Mite.
• Trzecia kategoria natomiast to profesjonalne leki i preparaty o działaniu sensu stricto chemicznym. Czasami więc wymagane jest opróżnienie na dłuższy czas kurnika lub przez pewien okres czasu nie można spożywać jaj czy mięsa pochodzących z danego stada. Z tego też względu większość hodowców sięga po te preparaty tylko w ostateczności, a i wtedy wybierając te o mniejszej sile, które nie powodują czasowego skażenia produktów.

Podsumowanie

Jak łatwo zauważyć pojawienie się ptaszyńca w naszej hodowli, niezależnie czy mowa tu o kurach, kaczkach, gęsiach, bażantach czy innych ptakach, powinno spowodować szybką reakcję i podjęcie stosownych działań zaradczych. Jeżeli zbagatelizujemy problem, to w skrajnych przypadkach może dojść do śmierci zwierząt. Mając to na uwadze, warto jest regularnie stosować metody naturalne, by w ten sposób zapobiegać powstaniu czy wręcz narastaniu problemu i uniknąć konieczności sięgnięcia po bardziej inwazyjne preparaty.