Coraz więcej dzieci zmaga się z wadami postawy, nadwagą i problemami z koordynacją ruchową. Fizjoterapeutki z Małopolskiego Szpitala Rehabilitacyjnego w Krzeszowicach obserwują, że współczesne dzieci rzadziej biegają, wspinają się i spędzają czas na świeżym powietrzu. - Niektórych umiejętności, które dla dzieci kilkanaście lat temu były czymś naturalnym, dziś trzeba uczyć niemal od podstaw – mówią specjalistki.

Jeszcze kilkanaście lat temu dzieci po szkole spontanicznie wychodziły na podwórko. Wspinały się na drzewa, biegały, jeździły na rowerach i godzinami spędzały czas w ruchu. Dziś coraz częściej wybierają ekran telefonu, tabletu lub komputera. Skutki tego trendu doskonale widać w gabinetach fizjoterapeutów.

Magdalena Świetlicka, specjalista fizjoterapii oraz fizjoterapeutka Magdalena Rogala pracujące od dekady z dziećmi każdego dnia pomagają najmłodszym pacjentom w Małopolskim Szpitalu Rehabilitacyjnym w Krzeszowicach. Trafiają do nich dzieci od pierwszych tygodni życia aż do ukończenia 18 lat.

Indywidualnie i grupowo

U niemowląt najczęściej obserwujemy zaburzenia napięcia mięśniowego i asymetrie ułożeniowe. Postęp w neonatologii sprawia, że coraz częściej pod opiekę trafiają wcześniaki. Jest to szczególna grupa pacjentów, która wymaga kompleksowego oraz indywidualnego wsparcia w wielu obszarach funkcjonowania, w tym również w zakresie rozwoju psychomotorycznego dziecka - wyjaśnia Magdalena Rogala.

W przypadku starszych dzieci dominują przede wszystkim wady postawy. Szczególnie często fizjoterapeutki spotykają się ze skoliozami.

Głównie są to właśnie skoliozy, czasem po operacjach lub wymagające indywidualnej terapii. Prowadzimy także zajęcia grupowe przypominające dawną gimnastykę korekcyjną – mówi Magdalena Świetlicka.

W szpitalu odbywają się zarówno indywidualne zajęcia rehabilitacyjne, jak i sobotnie grupowe ćwiczenia na sali oraz w basenie. Korzystają z nich dzieci z wadami postawy i ograniczeniami ruchowymi.

Pacjentami krzeszowickiego ośrodka są również dzieci z mózgowym porażeniem dziecięcym, dystrofią mięśniową, zespołem Downa, czy innymi wadami genetycznymi i schorzeniami neurologicznymi. Fizjoterapeutki pomagają także młodym pacjentom po złamaniach, skręceniach, urazach sportowych czy po operacjach serca.

Gorsza koordynacja ruchowa, męczliwość i nadwaga

Specjalistki zauważają, że w ciągu ostatniej dekady liczba dzieci wymagających rehabilitacji wyraźnie wzrosła.

Z jednej strony medycyna ratuje coraz słabsze wcześniaki, które później wymagają wsparcia rozwoju. Z drugiej strony mamy siedzący tryb życia, telefony, komputery i brak codziennego ruchu – tłumaczy Magdalena Świetlicka.

Jej zdaniem współczesne dzieci mają gorszą koordynację ruchową, szybciej się męczą i częściej zmagają się z nadwagą.

Nie potrafią wielu rzeczy, które dzieci piętnaście lat temu wykonywały bez problemu. Dawniej normą było bieganie po podwórku czy wspinanie się na drzewa. Teraz dzieci spędzają znacznie mniej czasu w ruchu – mówią specjalistki.

Coraz większym problemem staje się także otyłość. Fizjoterapeutki szacują, że wśród dzieci w wieku szkolnym nadwaga lub otyłość może dotyczyć nawet około 30 proc. pacjentów.

Rodzice często tłumaczą nadwagę genetyką albo chorobami współistniejącymi. Tymczasem nawet dziecko z astmą może spacerować, jeździć na rowerze czy podejmować aktywność dostosowaną do swoich możliwości – podkreśla Magdalena Świetlicka.

Rehabilitacja w gabinecie to za mało

Ekspertki zwracają uwagę, że kluczowe znaczenie ma szybka reakcja rodziców. Im wcześniej rozpocznie się rehabilitację, tym większa szansa na skorygowanie nieprawidłowości.

Jakie sygnały powinny zaniepokoić rodziców? Fizjoterapeutki wskazują przede wszystkim szybką męczliwość dziecka oraz nieprawidłową postawę.

Warto po prostu od czasu do czasu spojrzeć na dziecko, gdy jest w bieliźnie. Zwrócić uwagę na ustawienie pleców, barków czy nóg. Zdarzało się, że rodzice dopiero podczas bilansu dowiadywali się o dużej skoliozie dziecka – mówi Magdalena Świetlicka.

Sukces terapii w ogromnym stopniu zależy od zaangażowania rodziców. Sama rehabilitacja w gabinecie nie wystarczy.

Współpraca z rodzicami to 90 procent sukcesu. Jeśli dziecko ćwiczy również w domu, efekty potrafią być naprawdę zdumiewające – podkreślają fizjoterapeutki.

Aktywność fizyczna w szkole to za mało przy obecnym trybie życia. Ruch jest potrzebny każdemu dziecku.

Rodzice nie powinni zwalniać dzieci z lekcji wychowania fizycznego bez wyraźnych wskazań medycznych - apeluje Magdalena Rogala.

WF pomaga nie tylko rozwijać sprawność, ale też poprawia koncentrację i samopoczucie – dodaje  Magdalena Świetlicka.

Według fizjoterapeutek poziom aktywności fizycznej rodziców często przekłada się na styl życia dziecka.

Dzieci są dobrymi obserwatorami. Powielają nawyki i wzorce rodziców. Jeśli rodzic uprawia sport i spędza czas w ruchu to prawdopodobnie również dziecko będzie chętniej podejmowało aktywność - mówi Magdalena Rogala.

Technologia, wiedza i doświadczenie

W codziennej pracy fizjoterapeutki wykorzystują nowoczesne metody terapii oraz specjalistyczny sprzęt. Od kilku miesięcy korzystają między innymi z platformy wibracyjnej Galileo.

Możemy dzięki niej stymulować układ mięśniowy i nerwowy, poprawiać czucie głębokie, wpływać na regulację napięcia mięśniowego; rozluźniać nadmiernie napięte mięśnie lub wzmacniać i poprawiać stabilizację - tłumaczy Magdalena Rogala.

Mimo nowoczesnych technologii najważniejszym narzędziem terapeuty pozostają jednak wiedza i doświadczenie.

Oprócz sprzętu mamy przede wszystkim własne ręce i stale rozwijane umiejętności - podkreślają fizjoterapeutki.

Odpowiednie podejście do dziecka jest równie istotne w rehabilitacji najmłodszych.

 Uważność i empatia pozwalają lepiej zrozumieć potrzeby dziecka. Z kolei mali pacjenci dostarczają nam ogrom pozytywnej energii i uczą takiej dziecięcej radości. Ich zaufanie, każdy krok do przodu motywują do pracy i przypominają, jak ważne jest to co robimy - podkreśla Magdalena Rogala.

Zgodnie przyznają, że największym wyzwaniem przyszłości będzie dalszy spadek aktywności fizycznej najmłodszych.

Obawiamy się, że za kilka lat będziemy musieli uczyć dzieci podstawowych umiejętności związanych z koordynacją i równowagą - podsumowują.