Destylarnia na osiedlu Piaski w Trzebini. Mieszkańcy mają obawy, inwestor uspokaja

Kilkudziesięciu mieszkańców osiedla Piaski przyszło na spotkanie, żeby dowiedzieć się, co właściwie powstaje w sąsiedztwie ich domów. Inwestor szczegółowo przedstawił swoje plany i odpowiadał na pytania. Było to dobre, potrzebne spotkanie. Tyle że odbyło się o kilka miesięcy za późno.

Mieszkańcy Trzebini po raz kolejny przekonują się, jak niewiele mogą wiedzieć o inwestycji planowanej tuż obok ich domów, dopóki na działkę nie wjadą koparki.

Na przełomie roku wrzało w Myślachowicach w związku z planami budowy magazynów energii. Teraz emocje wywołała budowa niewielkiej destylarni na osiedlu Piaski, w której mają powstawać wysokogatunkowe trunki, m.in. zbożowa okowita.

Obie sprawy są różne, ale mają wspólny mianownik. Procedury administracyjne nie wymagały konsultacji społecznych ani informowania wszystkich okolicznych mieszkańców. W obu przypadkach nie przeprowadzano oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. O planach inwestorów nie wiedzieli też wcześniej radni z tych rejonów. Mieszkańcy zainteresowali się sprawą dopiero wtedy, gdy rozpoczęły się prace w terenie.

– Winnego tej sytuacji na tej sali nie ma. To ustawodawca określa ramy postępowania administracyjnego. Czy lokalizacja jest trafiona? Pewnie nie, ale plan zagospodarowania na nią pozwala – mówił podczas wtorkowego zebrania radny Wojciech Hajduk.

Radny dowiedział się z tablicy, prawnik z mediów

Pozwolenie na budowę destylarni wydało Starostwo Powiatowe w Chrzanowie i to pod jego adresem padło podczas zebrania najwięcej żalów. Pretensje mieszkańcy kierowali jednak również do gminy.

Wojciech Hajduk, radny z osiedla Piaski i przewodniczący komisji rozwoju gospodarczego Rady Miasta Trzebini, zapewniał, że o inwestycji dowiedział się dopiero w połowie lipca, kiedy na placu budowy pojawiły się tablice informacyjne. Radca prawny gminy Rafał Wentrys mówił z kolei, że informację o planowanej destylarni poznał z mediów, bo ze składanych w gminie wniosków o zgodę na wycięcie drzew pod inwestycję nie wynika pod jaką.

Pokazuje to słabość przepływu informacji między organem wydającym pozwolenie na budowę a gminnym samorządem. Formalne dochowanie procedur nie oznacza bowiem, że mieszkańcy wiedzą, co może powstać w ich najbliższym sąsiedztwie.

Co ciekawe, w świetle przepisów działalność związana z wytwarzaniem okowity jest kwalifikowana jako usługa, a nie produkcja.

Inwestor: nie spodziewaliśmy się takich emocji

Przedstawiciele inwestora przyznali, że skala społecznej reakcji ich zaskoczyła.

– Nie spodziewaliśmy się, że to, co chcemy robić, wzbudzi aż tak duże emocje. Nigdzie w Polsce nie było dotąd protestów dotyczących budowy destylarni – mówił Krystian Mika z firmy Progresus.

Firma przygotowała na spotkanie z mieszkancami prezentację dotyczącą inwestycji. Mieszkańców mniej interesowały jednak szczegóły procesu technologicznego, a bardziej to, jak zakład wpłynie na ich codzienne życie. Pytali przede wszystkim o transport, hałas, pracę urządzeń, zapachy, odpady oraz stan osiedlowych dróg.

– Na naszym osiedlu nie ma porządnych dróg i chodników. Każdy transport jest tutaj uciążliwy. Teraz trwają dwie budowy: Tauron modernizuje linię energetyczną i powstają fundamenty destylarni. Co zostanie z tych dróg? Ciężki sprzęt narusza konstrukcje naszych ogrodzeń i starych domów – mówili mieszkańcy.

Przypominali również, że wcześniej słyszeli o zupełnie innym przeznaczeniu tej działki.

– Była mowa, że powstanie tutaj dom opieki, a nie destylarnia. Czujemy się oszukani. Chcemy móc otworzyć okno i wieczorem spokojnie wyjść na balkon. W Trzebini mamy już dość różnych uciążliwości, a na naszym osiedlu dodatkowo jest składowisko opon, które traktujemy jak tykającą bombę – argumentowali.

10 tysięcy litrów rocznie

Przedstawiciele inwestora zapewniali, że nie powstanie tu przemysłowa gorzelnia, lecz niewielki zakład produkujący wysokiej jakości destylaty.

Budynek ma mieć około 321 mkw. powierzchni. Roczna produkcja ma sięgać maksymalnie 10 tys. litrów destylatu. Wytwarzane mają być dwa lub trzy produkty.

Według informacji przekazanych na spotkaniu proces technologiczny będzie zamknięty, a produkcja ma odbywać się głównie poza sezonem letnim. Inwestor zapewnia, że zakład nie powinien powodować uciążliwości zapachowych, a hałas generowany przez urządzenia wewnątrz budynku ma być porównywalny z pracą kosiarki.

Odpadów poprodukcyjnych ma powstawać około 10 metrów sześciennych miesięcznie. Ma je odbierać rolnik. Alkohol będzie trafiał przede wszystkim do hurtowni i sprzedaży internetowej, dlatego inwestor nie przewiduje intensywnego ruchu ciężkich samochodów.

Przedstawiciele firmy byli dobrze przygotowani do rozmowy i starali się szczegółowo odpowiadać na pytania. Nie zlikwidowało to jednak podstawowej obawy mieszkańców: czy działalność zakładu okaże się w praktyce równie mało uciążliwa, jak wynika z przedstawionych założeń.

Może zamienić działkę?

Najdalej idącą propozycję przedstawił w imieniu mieszkańców Sebastian Sienkiewicz. Zasugerował zamianę działek i przeniesienie inwestycji w miejsce bardziej oddalone od zabudowy mieszkaniowej.

Na obecnym etapie wydaje się to jednak mało prawdopodobne. Inwestor ma już pozwolenie na budowę, a prace zostały rozpoczęte.

Działka ma zresztą swoją wcześniejszą historię. Poprzednia właścicielka, Sylwia Markiewicz, chciała urządzić tam niewielki dom opieki dla ośmiu seniorów.

– To było moje marzenie, ale się nie udało, ponieważ w marcu radny Hajduk powiedział mi, że mieszkańcy nie zgadzają się na dom opieki, bo nie chcą, aby w sąsiedztwie ich domów jeździły karetki i karawany – mówiła podczas zebrania w Manufakturze.

Problem większy niż jedna destylarnia

Wtorkowe spotkanie pokazało, że spór na Piaskach nie dotyczy wyłącznie tego, czy niewielka destylarnia będzie hałasować albo generować większy ruch. Dotyczy również sposobu informowania ludzi o zmianach zachodzących w ich najbliższym otoczeniu.

Prawo może nie wymagać konsultacji, a urząd może działać zgodnie z procedurami. Nie oznacza to jednak, że dobrym standardem jest sytuacja, w której radny dowiaduje się o inwestycji z tablicy na budowie, prawnik urzędu z mediów, a mieszkańcy wtedy, gdy na działce pracuje już ciężki sprzęt.

Komentarz

Przypadek Piasków pokazuje lukę między tym, co zgodne z prawem, a tym, czego mieszkańcy oczekują dziś od samorządu. Nie każda inwestycja wymaga konsultacji społecznych i nie każda wymaga oceny oddziaływania na środowisko. Samorząd może jednak stworzyć własny, prosty system wcześniejszego informowania mieszkańców i radnych o przedsięwzięciach, które mogą wzbudzić zainteresowanie lub obawy w najbliższym sąsiedztwie. Byłoby to korzystne także dla inwestorów. Rozmowa przed wbiciem pierwszej łopaty zwykle kosztuje mniej niż gaszenie konfliktu, kiedy fundamenty są już w ziemi.