Najmniejszy samochód w historii Polski powstał w Chrzanowie

Gdy dziś mówimy o mikrosamochodach, zwykle myślimy o współczesnych miejskich „maluchach”. Tymczasem Chrzanów miał swojego pioniera tej idei już blisko 80 lat temu. W 1948 roku w zakładach Fablok powstał autobąk – najmniejszy samochód zbudowany w Polsce.

Autorem tej niezwykłej konstrukcji był Leon Jakubczyk, inżynier związany z Fablokiem przez większość zawodowego życia. Autobąk robił wrażenie nawet jak na powojenne realia: ważył zaledwie 125 kg, a jego wymiary wynosiły 2,25 m długości, 0,65 m szerokości i 0,85 m wysokości. Był więc nie tylko krótki, ale przede wszystkim skrajnie wąski i niski.

Nie był to jednak pojazd prowizoryczny. Autobąk miał stalową karoserię, tylny napęd oraz dwusuwowy silnik o pojemności 125 cm³, chłodzony wodą. Przy prędkości około 50 km/h zużywał jedynie 3,5 litra benzyny na 100 kilometrów. Wnętrze zaprojektowano nietypowo – kierowca siedział z przodu, a pasażer bezpośrednio za nim. Co ciekawe, rysunki techniczne auta Jakubczyk opracował już w 1944 roku.

Sam konstruktor urodził się 4 listopada 1899 roku w Nowej Wsi koło Frysztatu na Zaolziu. Do Chrzanowa trafił w 1924 roku, podejmując pracę w Fabloku, a od 1926 roku był związany z Biurem Technicznym zakładu. W 1931 roku uczestniczył w przekazaniu fablokowskich parowozów do Bułgarii. Po wojnie kontynuował pracę konstruktorską. W 1952 roku ukończył studia na Politechnice Gliwickiej, w 1958 roku opatentował pralkę wirnikową, a w 1964 roku za swoje osiągnięcia zawodowe został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Polonia Restituta. Do emerytury pozostał związany z Fablokiem. Zmarł w 1969 roku w Chrzanowie i został pochowany na miejscowym cmentarzu parafialnym.

Choć autobąk nigdy nie trafił do seryjnej produkcji, pozostaje jednym z najbardziej oryginalnych epizodów w historii polskiej motoryzacji. Los prototypu do dziś pozostaje nieznany. Cyfrowe Archiwum Ziemi Chrzanowskiej, które udostępnia informacje i zachowane fotografie pojazdu, prosi o kontakt wszystkich, którzy mogą wiedzieć, co stało się z autobąkiem lub posiadają dodatkowe materiały na jego temat.

Cyfrowe Archiwum Ziemi Chrzanowskiej, tworzone od 2011 roku przez Miejską Bibliotekę Publiczną w Chrzanowie, gromadzi regionalne zbiory przekazywane przez mieszkańców, instytucje i organizacje. W archiwum znajdują się m.in. fotografie, dokumenty, wspomnienia, pamiętniki i pamiątki, udostępniane do celów edukacyjnych i badawczych.