Z ARCHIWUM TYGODNIKA „PRZEŁOM". Wszystkie diety, które będą polegały na wykluczeniu jakiejś grupy produktów z naszego jadłospisu, narażają nas na ich niedobory i możliwe problemy ze zdrowiem - mówi Dominika Bierca-Galos, dietetyczka w chrzanowskim szpitalu w rozmowie z Ewą Solak.

Jest takie powiedzenie” Jesteś tym, co jesz”. To chyba bliskie prawdy…

Może nie dosłownie, ale faktycznie, jeśli będziemy jeść zdrowe rzeczy z ekologicznych upraw, pozbawione szkodliwych substancji i jak najmniej przetworzone, to na pewno będzie lepsze dla naszego organizmu niż potrawy typu fast food.

W codziennym zabieganiu nieraz nie mamy czasu na przygotowanie porządnego posiłku, łapiemy co jest pod ręką. Czasem po prostu nie chce nam się szykować czegoś zdrowego.

Nie zawsze mamy czas, żeby przygotowywać pełnowartościowe posiłki czy dwa dania na obiad, ale zawsze można znaleźć zdrowe opcje możliwe do wykorzystania w biegu. Na przykład mamy skyr, jakiś owoc, orzechy, np. nerkowca czy włoskie. Tu mamy fajną przekąskę, bogatą w białko, zdrowe węglowodany, zdrowe tłuszcze i jest pożywna, sycąca. Może zaspokoić głód na dłuższy czas i w biegu możemy ją zjeść i działać dalej.

Wiele mówi się o szkodliwości jedzenia fast foodów i stołowania się w restauracjach z takim jedzeniem. Jaki wpływ ma jedzenie na nasze zdrowie?

Na pewno nie jest to zdrowe, ale nie radykalizujmy. Jedzenie jest jedzeniem, więc można tam jeść, ale róbmy to raczej jak najrzadziej, wybierając zdrowsze alternatywy, gdzie mamy więcej warzyw i mniej przetworzonych produktów. Da się to zrobić i wkomponować te nasze grzeszki do codziennego, ale zdrowego trybu życia.

A przekąski typu chipsy lub paluszki i inne tego typu rzeczy?

Tak samo. Nie mają żadnych walorów zdrowotnych ani profilaktycznych, więc nie są polecane. Nie ma ram czasowych, w których można sobie na nie pozwalać, ale jeżeli przez cały tydzień jemy zdrowo i staramy się codziennie jeść warzywa i owoce, to kostka czekolady nam nie zaszkodzi. Oczywiście jeśli nie mamy cukrzycy czy innych chorób wykluczających wszystkie tego typu produkty.

No właśnie, mnóstwo osób, nie tylko dzieci, uwielbia słodycze, ale cukier nie jest dobry dla naszego organizmu. Dlaczego i jak często można sobie na niego pozwolić?

Kiedyś mówiło się, że cukier krzepi, ale ten mit już dawno obalono. Naprawdę nie jest to zdrowy produkt. W dodatku często zdarza się połączenie cukru i tłuszczu, co już w ogóle nie jest wskazane dla naszego organizmu. Cukier znajduje się niemal we wszystkich produktach, w sosach, konserwowych kukurydzach, groszkach i wielu innych. Ale trzeba też pamiętać, że w niektórych jest szkodliwy syrop glukozowo -fruktozowy, więc także w wodach smakowych, gdzie zamiast dodatku cukru są rożnego rodzaju słodziki.

Decydując się na kupno napoju, lepiej wybrać ten z cukrem czy ze słodzikiem?

Lepiej wybrać takie, które nie mają ani jednego, ani drugiego, np. woda czy herbata, ale jeśli już musimy sięgnąć po coś słodkiego, to lepiej wziąć coś, co nie ma cukru, a słodzik.

Często słyszy się, że śniadanie to najważniejszy posiłek w ciągu dnia.

Chodzi o zapotrzebowanie kaloryczne organizmu oraz o to, żeby nasze narządy sprawnie pracowały od rana. Jeśli nie zaspokoimy tego zapotrzebowania rano, to później narażamy się na podjadanie przekąsek w ciągu dnia i na kompulsywne jedzenie na noc.

Lepiej jest zjeść w ciągu dnia dwa duże, sycące posiłki czy pięć małych?

Moja odpowiedź może nie być satysfakcjonująca, ale niestety każdy organizm jest inny. Każdy też prowadzi inny tryb życia i zwykle ma inne choroby, które wymagają indywidualnego podejścia. Jeśli ktoś na przykład ma kłopoty z gospodarką cukrową, to lepiej, żeby jadł pięć razy dziennie niewielkie porcje. No chyba, że dochodzą do tego jeszcze leki, to już w ogóle może być inaczej.

Sporo osób stosuje różnorodne diety: modne są diety keto, diety białkowe, kapuściane i tak dalej? Może pani którąś polecić?

Nie mogę żadnej z nich polecić. Nie mają udowodnionego naukowo pozytywnego wpływu na organizm. Wszystkie diety, które będą polegały na wykluczeniu jakiejś grupy produktów z naszego jadłospisu, narażają nas na ich niedobory i możliwe problemy ze zdrowiem. Jeśli będziemy wykluczać cukry, to organizm będzie nam podpowiadał, żeby kalorycznie kompensować to tłuszczami. Komponowanie mądrej i zdrowej diety musi być uzależnione od naszego stanu zdrowia, aktywności fizycznej, stresu, snu.

Bardzo często zdarza się, że po zastosowaniu diety pojawia się efekt jojo. Czemu tak się dzieje i czy można tego uniknąć?

To bardzo powszechne właśnie w tych dietach wykluczających jakieś grupy produktów. Najbardziej optymalna jest zmiana złych nawyków na tzw. talerz zdrowego żywienia – to metoda polecana na całe życie. To zasady, których powinniśmy się trzymać. Połowa talerza to warzywa i owoce, jedna czwarta to produkty białkowe: mięso, ryby, jajka, strączki, a jedna czwarta to produkty węglowodanowe: pieczywo, kasza, makaron czy ryż. Zamiast plasterka pomidora na talerzu do kanapki, lepiej zjeść całego pomidora, jajko i mniej chleba.

Jaki wpływ na nasz organizm mają suplementy diety? Ostatnio słyszałam, że niepotrzebnie się je stosuje.

Jeśli suplementy nie są dopuszczone do sprzedaży jako leki, to trudno powiedzieć, co tak naprawdę zdrowego zawierają. Nie muszą zachowywać żadnych norm, więc nie do końca możemy być pewni ich pozytywnego działania. Po drugie - zanim jakikolwiek suplement zaczniemy przyjmować, powinniśmy się przebadać pod kątem ich niedoboru w organizmie. Zwłaszcza jeśli chcemy stosować preparaty multiwitaminowe. Jeśli nasz organizm jest wysycony minerałami czy witaminami, to dodatkowe ich przyjmowanie może nam zaszkodzić.

A kolagen? Ma ponoć dobroczynny wpływ nie tylko na nasze stawy, ale także na wygląd skóry. Często stosuje się go, żeby uniknąć procesów starzenia.

Nie jest to udokumentowane. Na stan naszej skóry bardzo duży wpływ ma woda. Jeżeli będziemy za mało pić, a większość osób za mało pije, jeśli będziemy mieć niedobory witaminy D, a także kwasów tłuszczowych. to nasza skóra na pewno to odczuje. O te właśnie składniki powinniśmy w pierwszej kolejności zadbać.

Jaka jest minimalna ilość wody dziennie dla zdrowego człowieka?

To bardzo zależy od tego, ile ktoś waży, w jakich warunkach pracuje, czy praca jest fizyczna. Natomiast przyjmuje się, że dla zdrowego człowieka taka optymalna ilość to 2 litry dziennie. To nie musi być sama woda, może to być herbata, kawa czy nawet zupa oraz sok zawarty w owocach.

Chciałam teraz zapytać o dzieci, bo rodzice często mają problem z ich żywieniem. Wybrzydzaniem, odmawianiem, generalnie walką o zdrowe posiłki.

Niestety cudów z dnia na dzień nie zrobimy. Zwykle dzieci powielają przykład dorosłych, więc jeżeli sami będziemy jeść frytki, a dzieciom na talerz położymy ogórka, to nie liczmy na wiele. Najlepiej, gdy wszyscy razem siadają do stołu i jedzą to samo, najlepiej zdrowe posiłki. Po prostu trzeba próbować, nie ma innej rady. Zachęćmy do pomocy w kuchni. Coś, co samo przygotuje, będzie mu bardziej smakowało. Druga rzecz to nieprzekarmianie dzieci. One muszą mieć przerwy w posiłkach. Dzięki nim, a także dzięki oferowaniu zdrowych alternatyw, mamy szanse na to, żeby jadły więcej wartościowych rzeczy.

Co powinno się znaleźć w diecie dzieci, czego mogą sobie odmówić dorośli?

Możemy sobie odmówić mleka. Ale nie ma czegoś, co jest u dzieci zalecane, a u dorosłych nie jest. Zarówno warzywa, owoce, ryby czy mięsa - powinniśmy jeść zdrowo wszyscy.

Czy dzieci powinny jeść fast foody? Sieciowe restauracje pełne są nieraz rodzin z maluchami.

Niestety są, ale powiedzmy sobie szczerze, każdy ma prawo tam iść. Natomiast nie powinniśmy robić święta z wycieczki na frytki, bo dzieci zaczynają to traktować jak nagrodę. Można oczywiście wpleść frytki w jadłospis, ale nie w formie celebracji.

Jak ograniczać dziecku jedzenie słodyczy?

Tak samo jak przekąsek. Nie kupujemy, nie podjadamy samemu, nie oszukujmy dzieci. Dajmy im raz za czas cukierka. Zjedzmy razem coś słodkiego, dbając jednocześnie o systematyczne jedzenie warzyw i owoców.

Co by pani radziła naszym czytelnikom, żeby zmobilizować ich do zdrowego jedzenia?

Lepiej jedzmy zdrowo, bo inaczej będziemy się widywać w szpitalu.

Podcast z Dominiką Biercą-Galos możecie posłuchać tutaj

Archiwum Przełomu nr 38/2025