„Żółta tapeta”: Opowiadanie, które zmieniło myślenie o depresji kobiet

Histeria – dziś termin potoczny i nieostry – w XIX wieku była uznawana za jednostkę chorobową, przypisywaną przede wszystkim kobietom. Z czasem dołączono do niej także migrenę i neurastenię. Ta ostatnia, jak zauważa Beata Koper z Uniwersytetu w Poznaniu, przyczyniła się do powstania terapii spoczynkowej (Rest Cure), opartej na odpoczynku i unieruchomieniu pacjentki.

Z powodu histerii, którą współcześnie nazwalibyśmy depresją, niedomaga główna bohaterka opowiadania Charlotte Perkins Gilman. Jej mąż, lekarz, zaleca jej odpoczynek i całkowite nicnierobienie. Podobne rady daje także brat narratorki, również będący lekarzem.

Małżonek wywozi chorą z miasta na wieś, do rodowego dworu. Umieszcza ją w pokoju z kratami w oknach, ciężkim łóżkiem i przerażająco ohydną żółtą tapetą – dawnym pokoju dziecięcym. Ogranicza jej kontakty ze znajomymi, a przede wszystkim zabrania pisania, które kobieta kocha. Narratorka nie potrafi jednak z tego zrezygnować i w tajemnicy zapisuje swoje myśli oraz obserwacje. Stopniowo popada w coraz głębszy obłęd, który śledzimy aż do zaskakującego finału.

„Żółta tapeta”, opublikowana po raz pierwszy w 1892 roku, uchodzi dziś za utwór, który wpłynął na zmianę podejścia lekarzy do depresji. Charlotte Perkins Gilman oparła go na własnych doświadczeniach z chorobą.