„Życie na wydechu” – literackie i etyczne dziedzictwo Wiktorii Ameliny

To nie jest biografia. To opowieść. Krzysztof Czyżewski oddaje głos nie tyle bohaterce, co pamięci o niej. Wiktoria Amelina – poetka, pisarka, dokumentalistka wojny – odeszła w wieku 37 lat, zostawiając po sobie dzieło nie tylko literackie, ale i etyczne.

Wiktoria Amelina urodziła się 1 stycznia 1986 roku we Lwowie, w ówczesnej Ukraińskiej SRR, w rosyjskojęzycznej rodzinie. W wieku 14 lat wyjechała z ojcem do Kanady. Po powrocie ukończyła informatykę i przez dziesięć lat pracowała w branży IT. Jej prawdziwym życiem była jednak literatura. Miała głowę pełną marzeń i odwagę, by je realizować.

Po wybuchu pełnoskalowej wojny w Ukrainie dołączyła do organizacji Truth Hounds. Dokumentowała rosyjskie zbrodnie wojenne. Dzięki jej determinacji odnaleziono dziennik Wołodymyra Wakułenki, zamordowanego przez rosyjskich żołnierzy – świadectwo, które stało się dowodem zbrodni.

27 czerwca 2023 roku Wiktoria została ciężko ranna w rosyjskim ostrzale restauracji w Kramatorsku. Przebywała tam wraz z kolumbijskimi dziennikarzami i pisarzami. Zmarła kilka dni później, 1 lipca, w szpitalu w Dnieprze. Miała 37 lat.

Czyżewski napisał krótką, przejmującą opowieść, która nie ma ambicji encyklopedycznej. "Życie na wydechu. Wiktoria Amelina" zostało przetłumaczone już na kilkanaście języków. Polskie wydanie – przygotowane przez wydawnictwo Austeria – ukazało się w serii „Z rękopisów”, w nieco poszerzonej formie.