Siedem pudeł i jedna granica – recenzja „Archiwum zagubionych dzieci”

Czteroosobowa patchworkowa rodzina wyrusza w podróż z Nowego Jorku do Arizony.

Ona – dokumentalistka, matka dziewczynki. On – dokumentarzysta, ojciec chłopca. Dzieci są dziećmi – psocą, kłócą się i kochają. Dorośli nagrywają i kompilują dźwięki. W tym, co robią, jest jednak różnica, którą trafnie ujmuje 10-letni syn: „Dokumentarzysta jest jak pejzażysta, czyli malarz, a dokumentalistka jest jak żurnalistka, czyli dziennikarka”.

Wyruszają w drogę głównie z jego inicjatywy – na południu chce zrealizować projekt poświęcony Apaczom. Dla niej to również dobry kierunek, choć z zupełnie innego powodu i na krócej: planuje materiał o dzieciach przekraczających granicę z Meksykiem, które – gdy szczęście im nie sprzyja, a często tak bywa – są deportowane ze Stanów Zjednoczonych. O losach wielu z nich nie wiadomo nic.

Pakują do samochodu siedem pudeł. Z jednej strony to metafora ich życia, z drugiej – konstrukcja powieści. W pudłach dorosłych kryją się książki, nośniki z muzyką i notatki. Pudła dzieci są puste i mają zapełnić się w podróży.

Śledzimy losy rodziny, na której wizerunku najpierw pojawiają się rysy, a z czasem pęknięcia. Równolegle narasta obraz coraz bardziej ponurego świata dzieci-imigrantów.

„Archiwum zagubionych dzieci” to także spacer po historii ostatnich wolnych Apaczów i podróż przez literaturę, w tym polską.

Valeria Luiselli to amerykańska pisarka o meksykańsko-włoskich korzeniach, filozofka i absolwentka literatury porównawczej na Uniwersytecie Columbia. Uczy literatury i kreatywnego pisania. Jej książki były wielokrotnie nagradzane i przetłumaczone na ponad dwadzieścia języków, a jej prace publikowano m.in. w „The New York Times” i „New Yorkerze”.