Czy państwo powinno dopłacać do emerytur artystów? Dyskusja wokół ustawy o statusie artysty zawodowego wywołała falę komentarzy. Wśród nich znalazł się wpis Jarosława Kisińskiego ze Sztywnego Pala Azji, który zamiast opowiadać się po jednej ze stron, przypomniał własną drogę przez realia PRL-u i transformacji ustrojowej. 

Temat emerytur dla artystów ponownie wywołał w Polsce gorącą dyskusję. Powodem jest ustawa o statusie artysty zawodowego, która ma poprawić sytuację twórców osiągających nieregularne dochody. Projekt ustawy został przyjęty przez Radę Ministrów 26 maja 2026 roku i zajmie się nim teraz parlament.

Zwolennicy zmian przekonują, że wielu muzyków, aktorów, pisarzy czy plastyków przez lata pracowało na umowach o dzieło lub zleceniach, przez co nie odprowadzało regularnych składek emerytalnych. Krytycy odpowiadają, że państwo nie powinno tworzyć specjalnych rozwiązań dla jednej grupy zawodowej, zwłaszcza gdy problem niskich emerytur dotyka także milionów innych Polaków.

Projekt zakłada między innymi możliwość uzyskania statusu artysty zawodowego oraz dopłaty do składek na ubezpieczenia społeczne dla twórców o najniższych dochodach. Ministerstwo Kultury argumentuje, że specyfika pracy artystycznej często uniemożliwia regularne opłacanie składek, a wielu cenionych twórców na starość pozostaje bez odpowiedniego zabezpieczenia finansowego.

Niektórzy twórcy są za takim rozwiązaniem proponowanym przez rząd, ale inni maja odmienne zdanie. Bardzo mocny głos sprzeciwu wybrzmiał ostatnio choćby z ust muzyka Konrada Skolimowskiego, znanego jako Skolim (w ubiegłym roku był jedną z gwiazd Dni Trzebini).

Spór szybko wyszedł jednak poza kwestie prawne i finansowe. W mediach społecznościowych pojawiły się wspomnienia artystów opisujących realia swojej pracy w czasach PRL-u i podczas transformacji ustrojowej. Wśród nich znalazł się chrzanowianin Jarosław Kisiński, kompozytor, gitarzysta, lider i współzałożyciel zespołu Sztywny Pal Azji. Muzyk nie udzielił jednoznacznej odpowiedzi na pytanie o emerytury dla artystów. Zamiast tego opowiedział historię własnej drogi zawodowej.

„Lata 80., popularność, koncerty – tylko my nic z tego nie mieliśmy. Pani z domu kultury kupiła nam torby na wyjazdy na koncerty” – wspominał. Opisał również początki lat 90., kiedy próbował uporządkować kwestie związane z ubezpieczeniem społecznym. „Mieszkałem z rodzicami, miałem gdzie spać, miałem co jeść. Mama wysłała mnie do Warszawy, do ministerstwa, podobno Kultury i Sztuki. Przyjęła mnie pani z papierosem i czarną kawą w szklance. Powiedziała: »Jasne, może pan sobie opłacić dziś składkę i jeszcze 20 lat wstecz«”.

Kisiński przypomniał także trudny okres prowadzenia działalności gospodarczej i prób odnalezienia się w realiach wolnego rynku. „Starałem się pracować, zakładałem firmy w latach 90., aż wreszcie dziewczyna powiedziała mi: »Ty masz tylko pisać piosenki, nie nadajesz się do biznesu«” – napisał. Jak podkreślił, dopiero po wielu latach udało mu się osiągnąć względną stabilizację. „Od 10 lat wreszcie zacząłem pisać. Stać mnie na kawę, książki, płyty. Wstaję rano ze słońcem i cieszę się życiem. A emerytura dla "artystów"?” - zakończył swój wpis pytaniem.

Odpowiadając na komentarz jednego z internautów dał do rozumienia jednak, że niczego nie oczekuje od polityków,

Jego wpis pokazuje, że dyskusja o emeryturach dla artystów nie sprowadza się wyłącznie do pytania o pieniądze z budżetu państwa. To także rozmowa o warunkach pracy twórców w różnych okresach historii Polski, o nieregularnych dochodach, braku zabezpieczeń socjalnych i o tym, czy państwo powinno rekompensować skutki systemowych zaniedbań z poprzednich dekad. Niezależnie od stanowiska w sporze, wspomnienia muzyka z Chrzanowa przypominają, że za debatą o przepisach stoją konkretne ludzkie historie.