Krótkofalowiec z Trzebini, który oszukał gestapo

Niedawno przypadła 40. rocznica śmierci Stanisława Kneblocha. Był pracownikiem Fabloku i zapalonym krótkofalowcem. Tej pasji podczas wojny o mało nie przypłacił życiem, prowadząc nielegalną radiostację.

Urodził się 7 marca 1901 w Mariańskich Górach (Czechosłowacja). Studiował na Politechnice Lwowskiej. W 1928 roku rozpoczął pracę w Pierwszej Fabryce Lokomotyw w Chrzanowie, gdzie pracował do 1939 roku. Mieszkał w Trzebini przy ul. Dąbrowskiego 326. Tam miał od 1934 roku zainstalowaną radiostację SP1IH. Mimo posiadania skromnego sprzętu szybko przeprowadził łączności z pięcioma kontynentami

W czasie okupacji działał w Armii Ludowej i prowadził tajną radiostację na terenie powiatu chrzanowskiego. Miał łączność z dowództwem generała Sikorskiego.

"Po katastrofie generała musiałem przerwać nadawanie, ponieważ gestapowcy zaczęli deptać mi po piętach. W marcu 1941 zostałem aresztowany, bity i torturowany, abym zdradził wszystkich członków oraz gdzie jest radiostacja. Postanowiłem się nie przyznawać, w ogóle tłumacząc, że nie znam nikogo, ani nie wiem jak ta radiostacja wygląda. Po upływie pół roku działań gestapo, 7 marca 1941 (w rocznicę moich urodzin), odbyła się rozprawa sądowa. Sądziło sześciu sędziów, pytali się gdzie jest radiostacja, odpowiadałam tak, jak w śledztwie – że nie miałem i nikogo nie znam" – opisywał w swoich wspomnieniach.

Sprawa niespodziewanie przybrała dla krótkofalowca pozytywny obrót. Ówczesny niemiecki dyrektor Fabloku inż. Roth zwrócił się do władz okupacyjnych z prośbą o zwolnienie swojego pracownika z więzienia, gdyż w zakładzie brakowało konstruktorów lokomotyw. Stanisław Knebloch znalazł się więc na wolności, choć był stale kontrolowany. Aż do końca wojny dwa razy dziennie musiał zgłaszać się na posterunek.

Po wojnie zaczął pracować w Zjednoczeniu Przemysłu Maszynowego, przemianowanego na Centralny Zarząd Budowy Maszyn Ciężkich w Gliwicach. Następnie został przeniesiony do Tarnobrzegu, gdzie kontynuował działalność krótkofalarską.

Będąc na stanowisku dyrektora zakładu nieczęsto mógł jednak pracować w eterze. Musiał się zadowolić nadawaniem sporadycznym w wolnym czasie. Poza tym miał problemy zdrowotne, m.in. leczył się na gruźlicę, a potem został sparaliżowany na skutek wylewu krwi do mózgu. Mieszkał w tym czasie w Sarzynie na Podkarpaciu.

Stanisław Knebloch zmarł 4 września 1985 roku.

W tekście wykorzystano informacje przekazane przez Witolda Siemka, prezesa Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Trzebińskiej „COR” do Cyfrowego Archiwum Ziemi Chrzanowskiej.