Odśnieżanie chodników to nie zawsze obowiązek gminy czy zarządcy drogi. A kto tego zaniedba, w razie wypadku musi liczyć się z odpowiedzialnością odszkodowawczą.

Przepisy ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nakładają na właścicieli nieruchomości wiele powinności. Jedną z nich jest usuwanie błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z chodników położonych wzdłuż nieruchomości.

Zasadą jest, że właściciel nieruchomości (kogo przepisy ustawy uznają za "właściciela" wyjaśnię w dalszej części) zobowiązany jest do odśnieżania chodnika a także do usuwania z niego lodu i błota w sytuacji, gdy ten chodnik położony jest wzdłuż jego nieruchomości.

Przepisy nie regulują gdzie ten śnieg powinien być składowany. Należy jednak wybrać takie miejsce, aby nie utrudniał poruszania się pieszych oraz ruchu samochodów. Jego wywiezienie z chodnika jest już obowiązkiem zarządcy drogi.

Obowiązek utrzymania czystości na chodnikach dotyczy wszystkich nieruchomości. Nie ma znaczenia, czy jest to nieruchomość budowlana, czy rolna, oraz to, czy w ogóle jest zabudowana.

W pewnych sytuacjach właściciel nieruchomości nie będzie miał jednak obowiązku utrzymania przyległego chodnika. Ma to miejsce wtedy, gdy:

- chodnik jest oddzielony od nieruchomości pasem zieleni (nie przylega bezpośrednio do nieruchomości), choć pojęcie "bezpośredniości" bywa różnie interpretowane,

- za parkowanie i postój na chodniku pobierana jest opłata,

- jeżeli w sąsiedztwie nieruchomości są przystanki komunikacyjne lub torowiska.

Niewywiązywanie się z obowiązku odśnieżania chodnika stanowi wykroczenie i grozi za nie kara grzywny do 1 500 złotych lub kara nagany.

Odpowiedzialność karna to jednak nie jedyna odpowiedzialność, jaka może czekać właściciela, który nie dba o stan przyległego chodnika. Niezwykle istotną jest odpowiedzialność odszkodowawcza. Osoba poszkodowana, która na oblodzonym lub nieodśnieżonym chodniku przewróci się i złamie sobie np. nogę albo rękę, może domagać się odszkodowania za poniesione koszty leczenia czy utratę zarobków, a także zadośćuczynienia za doznane krzywdy, wynikające z doznanego bólu czy cierpienia.

Niezwykle istotne jest, kto ewentualnie taką odpowiedzialność będzie ponosił.

Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach mówi, że " ilekroć w ustawie jest mowa o właścicielu nieruchomości, to rozumie się przez to także współwłaścicieli, użytkowników wieczystych oraz jednostki organizacyjne i osoby posiadające nieruchomości w zarządzie lub użytkowaniu, a także inne podmioty władające nieruchomością.

Precyzuje to Sąd Najwyższy, stwierdzając, że "odśnieżanie chodnika przy wynajętej nieruchomości jest obowiązkiem najemcy a nie właściciela".

W praktyce ma to bardzo istotne znaczenie. Jeżeli zatem właściciel budynku odda w najem lokal handlowy na parterze innej osobie (najemcy) i lokal ten ma bezpośrednie wyjście na chodnik, to obowiązek utrzymania tego fragmentu chodnika spoczywał będzie właśnie na najemcy i to on może ponosić ewentualną odpowiedzialność odszkodowawczą a nie właściciel budynku.