Małżonkowie powinni zaspokajać potrzeby rodziny. Co zrobić w sytuacji, gdy jedno z nich przestaje wywiązywać się z tego obowiązku?

Zgodnie z  przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami wspólność majątkowa, obejmująca przedmioty majątkowe nabyte w czasie jego trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich. Stanowią one majątek wspólny. Natomiast przedmioty nabyte przed ślubem należą do majątku osobistego każdego z nich. Po zawarciu małżeństwa powstają zatem trzy majątki: majątek wspólny oraz majątki osobiste każdego z małżonków. Każde jest więc właścicielem całego majątku wspólnego i swego osobistego. Zarobek małżonka wchodzi do majątku wspólnego i może służyć zaspokajaniu zobowiązań zaciągniętych przez drugiego małżonka.

Kodeks rodzinny stanowi, że małżonkowie mają w związku równe prawa i obowiązki oraz są obowiązani do współdziałania dla dobra rodziny, którą założyli. Każdy według swych sił oraz możliwości zarobkowych i majątkowych.

Są jednak sytuacje, gdy jeden z małżonków przestaje utrzymywać rodzinę, albo wręcz trwoni majątek, np. z powodu popadnięcia w nałóg, hazard, prowadzenie hulaszczego trybu życia. Pojawia się wtedy ryzyko, że swym zachowaniem może doprowadzić do pozbawienia materialnego zabezpieczenia rodziny. Prawo rodzinne przewiduje rozwiązanie mające na celu ograniczenie takiego ryzyka. Z ważnych powodów - a za takie mogą zostać uznane naganne, egoistyczne zachowanie małżonka
- drugi małżonek może żądać ustanowienia przez sąd rozdzielności majątkowej. Kiedy zostanie orzeczona, zamiast trzech majątków pojawiają się dwa majątki osobiste małżonków, przy czym w skład każdego z nich wchodzą składniki tworzące pierwotnie majątek osobisty oraz udział w składnikach tworzących poprzednio majątek wspólny. Z zasady każdemu z małżonków przysługuje wtedy udział w wysokości połowy dawnego majątku wspólnego. Można jednak żądać przyjęcia nierównych udziałów.

Z chwilą ustanowienia rozdzielności, zarobek małżonka wchodzi do jego majątku osobistego i nie może służyć zaspokojeniu długów drugiego małżonka. Zostaje więc ograniczone ryzyko całkowitego pozbawienia zabezpieczenia rodziny. Od tej pory wyłącznie każdy z małżonków odpowiada za zaciągnięte przez siebie zobowiązania i nie ma prawa do korzystania z zarobków drugiego małżonka. Pojawia się również możliwość dokonania prawnego podziału majątku. Ustanowienie rozdzielności nie powoduje całkowitego zerwania więzi rodzinnych, pozwalając na rehabilitację małżonka.

W wyjątkowych wypadkach przepisy pozwalają nawet na ustanowienie rozdzielności z datą wsteczną, czyli z datą sprzed wniesienia pozwu do sądu. Takim wyjątkowym wypadkiem może być np. rozłąka małżonków. Nie ma bowiem podstaw, aby małżonek żyjący w rozłące miał prawo do majątku zgromadzonego przez drugiego małżonka w czasie tej rozłąki, skoro nie prowadzili razem gospodarstwa domowego.

Jak widać przepisy umożliwiają ochronę majątku rodzinnego i warto o to zabiegać po uprzedniej konsultacji z  prawnikiem.
Sławomir Mąsior
Autor tekstu jest radcą prawnym. Prowadzi własną kancelarię.

Przełom nr 7 (1282) 15.2.2017