Szef niespodziewanie zwolnił cię z pracy? Nie trać głowy. Sprawdź, czy postępuje zgodnie z przepisami i jakie uprawnienia przysługują ci w okresie wypowiedzenia.

Szef niespodziewanie zwolnił cię z pracy? Nie trać głowy. Sprawdź, czy postępuje zgodnie z przepisami i jakie uprawnienia przysługują ci w okresie wypowiedzenia.

Od czego zależy okres wypowiedzenia? Czy możesz wcześniej pożegnać się z firmą, bo znalazłeś inne zajęcie? Czy należy ci się dzień wolnego na szukanie nowej pracy? Na te i wiele innych pytań odpowiada nasz ekspert radca prawny Janusz Kowalski prowadzący kancelarię w Trzebini.

W firmie szykują się zwolnienia. Jestem zatrudniony na umowę o pracę. Pracuję od pięciu lat. Jak długi okres wypowiedzenia mi przysługuje?
- Długość okresu wypowiedzenia uzależniona jest od rodzaju umowy zawartej z pracownikiem oraz od okresu zatrudnienia u danego pracodawcy. W przypadku umowy o pracę na czas nieokreślony okres wypowiedzenia wynosi:
2 tygodnie, jeżeli pracownik był zatrudniony krócej niż 6 miesięcy,
1 miesiąc, w przypadku zatrudnienia przez co najmniej 6 miesięcy,
3 miesiące, jeżeli pracownik był zatrudniony przynajmniej 3 lata.
natomiast w przypadku umowy o pracę na okres próbny, okres wypowiedzenia wynosi:
3 dni robocze, jeśli umowa nie przekracza dwóch tygodni,
1 tydzień, jeśli jest dłuższa niż dwa tygodnie,
2 tygodnie, jeśli obejmuje trzy miesiące.
Zasadą jest, że rozwiązanie umowy o pracę na czas określony następuje z upływem czasu, na jaki umowa została zawarta. Jednak pracodawca i pracownik, w trakcie jej zawarcia na okres dłuższy niż 6 miesięcy, mogą przewidzieć dopuszczalność jej wcześniejszego rozwiązania z dwutygodniowym wypowiedzeniem.

Jestem na trzymiesięcznym wypowiedzeniu. Znalazłem jednak inną pracę i nowy szef chce, bym rozpoczął ją jak najszybciej. Czy można skrócić okres wypowiedzenia?
- Przepisy Kodeksu pracy przewidują dwie sytuacje, w których możliwe jest skrócenie okresu wypowiedzenia umowy o pracę i w konsekwencji szybsze rozstanie z pracownikiem. Pierwszą z nich jest obopólna zgoda stron stosunku pracy na wcześniejsze rozwiązanie umowy o pracę, wyrażona po dokonaniu wypowiedzenia umowy przez jedną z nich. Skrócenie okresu wypowiedzenia w ten sposób nie zmienia trybu rozwiązania umowy o pracę. Oznacza to, że modyfikacji ulega jedynie termin zakończenia stosunku pracy a nie sposób jego ustania. Kodeks pracy przewiduje również szczególny przypadek możliwości skrócenia okresu wypowiedzenia umowy o pracę na czas nieokreślony w sytuacji, gdy następuje ono z powodu ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy albo z innych przyczyn niedotyczących pracowników. W takiej sytuacji pracodawca może, w celu wcześniejszego rozwiązania umowy o pracę, skrócić okres trzymiesięcznego wypowiedzenia, najwyżej jednak do 1 miesiąca. Pracownikowi przysługuje wówczas odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za pozostałą część okresu wypowiedzenia.

W umowie o pracę jest zapis o 10-dniowym okresie wypowiedzenia. Czy mam prawo tylko do tych 10 dni, czy też do trzech miesięcy, bo pracuję na czas nieokreślony już od czterech lat?
- Zgodnie z zasadą uprzywilejowania pracownika, takie postanowienie umowy zostaje zastąpione przepisami Kodeksu pracy gwarantującymi dłuższy okres wypowiedzenia. W tej sytuacji okres wypowiedzenia wyniesie trzy miesiące.

Jestem na wypowiedzeniu. Czy należy mi się wolny dzień na szukanie nowej pracy?
- W okresie co najmniej dwutygodniowego wypowiedzenia umowy o pracę dokonanego przez pracodawcę pracownikowi przysługuje zwolnienie na poszukiwanie pracy, z zachowaniem prawa do wynagrodzenia. Wymiar zwolnienia wynosi:
2 dni robocze - w okresie dwutygodniowego i jednomiesięcznego wypowiedzenia,
3 dni robocze - w okresie trzymiesięcznego wypowiedzenia, także w przypadku jego skrócenia z powodu ogłoszenia upadłości lub likwidacji firmy albo z innych przyczyn niedotyczących pracowników.

Od dawna nie byłem na urlopie. Uzbierało mi się przeszło 50 dni. Tymczasem dostałem wypowiedzenie. Czy pracodawca wypłaci mi ekwiwalent za niewykorzystany urlop?
- W przypadku niewykorzystania przysługującego urlopu w całości lub w części z powodu rozwiązania lub wygaśnięcia stosunku pracy pracownikowi przysługuje ekwiwalent pieniężny. Pracodawca nie ma obowiązku wypłacenia ekwiwalentu pieniężnego, w przypadku gdy strony postanowią o wykorzystaniu urlopu w czasie pozostawania pracownika w stosunku pracy na podstawie kolejnej umowy o pracę zawartej z tym samym pracodawcą bezpośrednio po rozwiązaniu lub wygaśnięciu poprzedniej umowy o pracę z tym pracodawcą. Należy również pamiętać o instytucji przedawnienia w prawie pracy. Za urlopy zaległe ekwiwalent pieniężny przysługuje w pełnym, niewykorzystanym przez pracownika wymiarze, pod warunkiem że nie doszło jeszcze do przedawnienia prawa do tego urlopu.

Otrzymałam wypowiedzenie z pracy z informacją, że już nie muszę przychodzić do biura, bo zostałam zwolniona z obowiązku świadczenia pracy. Czy faktycznie nie muszę przychodzić?
- Świadczenie pracy jest podstawowym i najważniejszym obowiązkiem pracownika wynikającym ze stosunku pracy. Pracodawca co do zasady nie może jednostronnie zwolnić pracownika ze świadczenia pracy. W piśmiennictwie i orzecznictwie uznaje się jednak za dopuszczalne dokonanie takiego zwolnienia za zgodą pracownika.

Jestem na trzymiesięcznym wypowiedzeniu. Pracodawca przeniósł mnie na inne stanowisko. Czy miał do tego prawo?
- Powierzenie innej pracy może nastąpić w okresie wypowiedzenia umowy o pracę na inną, jeżeli nie powoduje to obniżenia wynagrodzenia i odpowiada kwalifikacjom pracownika.

Po pięciu latach pracy otrzymałam wypowiedzenie. Czy dostanę od pracodawcy odprawę?
- Odprawa pieniężna przysługuje pracownikowi w razie tzw. "zwolnień grupowych", czyli konieczności rozwiązania przez pracodawcę zatrudniającego co najmniej 20 pracowników stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, w drodze wypowiedzenia dokonanego przez pracodawcę, jeżeli w okresie nieprzekraczającym 30 dni zwolnienie obejmuje co najmniej:
10 pracowników, gdy pracodawca zatrudnia mniej niż 100 pracowników,
10% pracowników, gdy pracodawca zatrudnia co najmniej 100, jednakże mniej niż 300 osób,
30 pracowników, gdy pracodawca zatrudnia ich co najmniej 300 lub więcej.
Odprawa przysługuje również w razie konieczności rozwiązania przez pracodawcę zatrudniającego co najmniej 20 osób stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, jeżeli przyczyny te stanowią wyłączny powód uzasadniający wypowiedzenie stosunku pracy lub jego rozwiązanie na mocy porozumienia stron, a zwolnienia w okresie nieprzekraczającym 30 dni obejmują mniejszą liczbę pracowników niż określona powyżej.

Jestem na wypowiedzeniu. Czy mogę podjąć inną pracę?
- Jeżeli pracownik zostanie zwolniony za jego zgodą z obowiązku świadczenia pracy, to wówczas może podjąć pracę u innego pracodawcy.
Anna Jarguz
Przełom nr 7 (1129) 19.3.2014