Coraz więcej kobiet za kierownicą autobusów ZKKM. Jak wygląda ich praca?

W Chrzanowie, Trzebini i Libiążu przybywa kobiet, które zawodowo przewożą pasażerów. Nie odstraszają ich ani wczesne pobudki, ani wielogodzinne zmiany, choć przyznają, że nie każdy dzień należy do łatwych. Ich historie pokazują, że za kierownicą autobusu trzeba mieć nie tylko odpowiednie uprawnienia, lecz także mocne nerwy.

Jeszcze niedawno widok kobiety za kierownicą miejskiego autobusu należał do rzadkości. Dziś coraz więcej Polek wybiera ten zawód. Sprzyjają temu niedobory kadrowe i działania rekrutacyjne przewoźników.

Skala zmian zależy jednak od miasta. Ciekawy przykład daje Włocławek. W 2015 roku za kierownicą miejskich autobusów pracowały tam zaledwie dwie kobiety. Dekadę później było ich już 29 i stanowiły 18,1 proc. kierowców tamtejszego MPK. 

Zmiany widać również w Katowicach, gdzie przewoźnik prowadził akcję „Dziewczyny za kierownicę”. W 2025 roku kobiety stanowiły tam około 9,5 proc. kierowców. 

Stereotypy nie prowadzą autobusu

Ten trend dotarł także na nasze podwórko. Pasażerowie autobusów obsługujących linie ZKKM, łączące Chrzanów, Trzebinię i Libiąż, coraz częściej widzą za kierownicą kobiety. Jest ich 11 na 60 kierowców. 

Co o tym trendzie sądzi ich pracodawca?

- Rosnąca liczba pań w powiecie chrzanowskim oraz Mysłowicach, gdzie jest nasza główna siedziba, może wynikać z kilku czynników. Na przykład dogodnych dla nich godzin pracy. Kobiety stają się też otwarte na różne zawody, w tym także kierowców komunikacji. Panie widzimy coraz częściej nie tylko w autobusach, ale także za kierownicą taksówek czy ciężarówek. To efekt pewnych zmian społecznych oraz przełamywania stereotypów, które dotychczas panowały – podkreśla Michał Gruszka, dyrektor trzebińskiego zakładu Transgór S.A. Firma ta jest obecnie jedynym podmiotem obsługującym linie na zlecenie ZKKM-u.

Jak ocenia pracę kobiet prowadzących autobusy?

- Kobiety świetnie sobie radzą za kierownicą. Nie mam żadnych zastrzeżeń do zatrudnionych u nas kobiet. Na pewno większość pasażerów bardzo pozytywnie je odbiera. Niestety, są tacy, którzy zachowują się wobec nich agresywnie – dodaje dyrektor.

Jak tłumaczy, nieraz zdarzało się, że jeden członek rodziny zachęcał innego do zdania egzaminu na prawo jazdy kategorii D. Później wspólnie pracowali w firmie ojciec i syn, matka i córka czy mąż i żona. Takie sytuacje wciąż się zdarzają.

Swoją teorię na ten temat ma także Marek Dyszy, przewodniczący zarządu Związku Międzygminnego „Gospodarka Komunalna” w Chrzanowie.

- Dla rosnącej liczby kobiet obsługujących nasze linie nie bez znaczenia jest także to, że obsługa autobusów jest coraz łatwiejsza, także manualnie. Ta automatyzacja zachęca kolejne panie do zostania kierowcami – zaznacza szef związku.

Postanowiliśmy zapytać same kobiety o ich doświadczenia związane z pracą za kółkiem. 

Dwanaście godzin w pracy, sześć na trasie

Paulina Tomska pracowała w zawodzie przez dwa lata, później zrobiła sobie przerwę na urlop macierzyński. Od roku znów przewozi pasażerów.

- Mama pracuje w komunikacji. Ostatnio jesteśmy zmienniczkami. Mnie też się to spodobało. Myślę, że ta praca jest lżejsza, niż na przykład w sklepach. Można też zarobić całkiem fajne pieniądze. Jednak trochę trzeba przejeździć. Na przykład dzisiaj spędzę w pracy 12 godzin. Z tego sześć w trasie. Reszta upłynie mi na czekaniu na kolejny kurs. Jest więc czas, by odpocząć i coś zjeść. Pracuję pięć, czasem sześć dni w tygodniu - opowiada Paulina Tomska, mieszkanka Bolęcina.

Czeka na dworcu na rozpoczęcie kolejnego kursu linii 338. Za kierownicą autobusu zaczęła pracować w wieku 21 lat. Początki nie były łatwe.

- Niektórzy traktowali mnie jak przysłowiową blondynkę. Jednak gdy trzeba było, potrafiłam pokazać pasażerom, którzy na przykład byli po spożyciu, że nie mogą sobie na wszystko pozwalać. I w naturalny sposób zeszło ze mnie wtedy powietrze związane ze stresem w nowej pracy – zaznacza.

Śmieje się, że kiedy ludzie widzą, jak kobieta wychodzi z kabiny, oznacza to, że naprawdę coś się dzieje. A kilka razy musiała już interweniować.

Jej mama, Małgorzata Czekaj, pracuje w Transgórze od czterech lat. Jak tłumaczy, córka sama podjęła decyzję, że pójdzie w jej ślady.

Małgorzata Czekaj wróciła do firmy po przerwie. Wcześniej pracowała jako handlowiec, a później prowadziła autobusy turystyczne. Teraz znów wozi pasażerów ZKKM-u.

- Praca kierowcy mi się podoba. Jednak jest związana z dużym ryzykiem związanym z bardzo dużym ruchem na drodze. No i ludzie są coraz bardziej roszczeniowi. Trzeba być bardzo odpornym na stres – przekonuje mieszkanka gminy Libiąż.

Miesięcznie przejeżdża około 240 godzin. To spore obciążenie i konieczność zachowania koncentracji przez wiele godzin.

- My kobiety jeździmy delikatniej niż panowie. Myślę, że w przyszłości może dojść do sytuacji, gdy będziemy stanowiły większość załogi. Choć trzeba dużo odwagi, by się tego podjąć – podkreśla Małgorzata Czekaj.

Gdy przypada jej poranna zmiana, wstaje skoro świt, ale dzięki temu kończy pracę już o godz. 12.40. Obecnie prowadzi autobus hybrydowy, jeden z czterech nowych pojazdów.

- Autobus jest wygodny. Sczytuje prędkość i jest ekonomiczny. Jednak trzeba nimi umieć jeździć, by odpowiednio zarządzać energią – mówi.

Nie tylko jazda. Pasażerowie też potrafią dać w kość

Kierowca musi pilnować rozkładu jazdy, reagować na sytuacje na drodze i radzić sobie z oczekiwaniami pasażerów.  Nie oznacza to jednak, że ma wpływ na wszystko, co dzieje się na trasie.

Dwa i pół roku stażu ma Monika Woldan. 

- Jestem z Trzebini i coraz częściej widziałam w naszych autobusach panie. Stwierdziłam, że skoro one dają radę, to sama też sobie poradzę – wyjaśnia.

Najczęściej można ją spotkać na liniach jadących do Płazy – 32a i 17. Co uważa za największy minus tej pracy?

- Pierwszy to upierdliwi pasażerowie. Wszystko jest okej, ale do pierwszego błędu. A potem jest wytykanie: o, baba za kierownicą, nie daje rady. A przecież czasem zawodzi technika albo coś się stanie. Ale niektórzy nie rozumieją takich rzeczy – stwierdza gorzko.

Cieszą ją niezłe zarobki, choć przyznaje, że czasami są one okupione niewyspaniem. Na poranną zmianę trzeba wstać nawet o trzeciej nad ranem. Wszystko po to, by zdążyć dojechać do bazy, sprawdzić autobus i wyjechać nim na trasę przed piątą. To oznacza, że wieczorem trzeba wcześniej położyć się spać.

„Kobitki fajne. Jeżdżą elegancko, ostrożnie”

A jaką opinię o koleżankach po fachu mają panowie? 

- Kobitki fajne. Jeżdżą elegancko, ostrożnie. Gdy trzeba pomóc, to im pomagamy. Jeśli dobrze pamiętam, to pierwsza kobieta o imieniu Beata przyszła do naszej firmy 12 lat temu. Już u nas nie pracuje – zaznacza jeden z kierowców.

Koledzy przysłuchujący się rozmowie przytakują. Dodają też, że dziś łatwiej zdobyć prawo jazdy na autobus, co również zachęca kolejne osoby do podjęcia pracy w tym zawodzie.

Kobiety coraz śmielej wybierają więc zawód, który przez lata kojarzył się przede wszystkim z mężczyznami. Jednak o przydatności do niego nie decyduje płeć, lecz to, jak ktoś radzi sobie za kierownicą.