Ile wody można czerpać bez pozwolenia? Po przekroczeniu granicy zaczynają się kary

Własna studnia nie zawsze oznacza możliwość pobierania dowolnej ilości wody. Przepisy określają zarówno limit poboru, jak i maksymalną głębokość ujęcia, które nie wymaga pozwolenia. Po przekroczeniu tych granic zaczynają się dodatkowe formalności, a ich zignorowanie może mieć kosztowne konsekwencje.

Właściciel nieruchomości może korzystać z wody znajdującej się pod jego gruntem na potrzeby domu lub gospodarstwa rolnego. Jak przypomina Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie, prawo to nie jest jednak nieograniczone. Znaczenie mają ilość pobieranej wody, jej przeznaczenie, a także głębokość studni.

Bez pozwolenia do 5000 litrów dziennie

Prawo wodne pozwala właścicielowi nieruchomości korzystać z wód znajdujących się na jego gruncie oraz z wód podziemnych. Muszą być one jednak przeznaczone na potrzeby własnego gospodarstwa domowego lub rolnego.

Bez pozwolenia wodnoprawnego można pobierać średniorocznie do 5 m³ wody na dobę. To 5000 litrów.

Ważne jest określenie „średniorocznie”. Nie chodzi o sztywną granicę obowiązującą każdego dnia, lecz o średnią obliczaną dla całego roku. Jednorazowe pobranie więcej niż 5 m³ nie musi więc automatycznie oznaczać złamania przepisów.

Pozwolenie staje się konieczne, gdy średnioroczny pobór przekracza ten limit albo woda wykorzystywana jest w innym celu niż zaspokajanie potrzeb własnego domu lub gospodarstwa rolnego. Dotyczy to między innymi poboru związanego z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Liczy się również głębokość studni

Sam limit pobieranej wody to nie wszystko. Oddzielne przepisy dotyczą wykonania studni, która w rozumieniu ustawy jest urządzeniem wodnym.

Bez pozwolenia wodnoprawnego i zgłoszenia można wykonać ujęcie przeznaczone do zwykłego korzystania z wód, jeżeli jego głębokość nie przekracza 30 metrów.

Studnia głębsza wymaga już pozwolenia wodnoprawnego. Dokument jest potrzebny również wtedy, gdy pobór stanowi usługę wodną – niezależnie od głębokości ujęcia.

Brak pozwolenia może kosztować

Zignorowanie tych obowiązków nie jest wyłącznie formalnym uchybieniem. Prawo wodne przewiduje sankcje finansowe.

W przypadku pobierania wody bez wymaganego pozwolenia podstawą ustalenia administracyjnej kary pieniężnej jest 500 proc. opłaty zmiennej za pobór wód. Ostateczna kwota zależy między innymi od ilości pobranej wody, jej rodzaju i przeznaczenia.

Znacznie szersze widełki dotyczą wykonania urządzenia wodnego bez wymaganej zgody, a więc na przykład zbudowania studni głębszej niż 30 metrów bez pozwolenia. Administracyjna kara pieniężna może wynosić od 5 tys. zł do nawet 1 mln zł.

Jeżeli ktoś ma pozwolenie, ale przekracza określone w nim warunki, może zostać obciążony podwyższoną opłatą. Ustawa przewiduje również grzywnę od 1000 do 7500 zł, ograniczenie wolności albo areszt. Każdy przypadek oceniany jest jednak indywidualnie, dlatego nie oznacza to automatycznego nakładania najwyższej możliwej kary.

Wody Polskie apelują o rozsądne korzystanie

Przekraczający dopuszczalne limity pobór zwiększa presję na lokalne zasoby. Jest to szczególnie widoczne podczas suszy, gdy obniża się poziom wód gruntowych.

Konsekwencją może być wysychanie płytszych studni, pogorszenie wilgotności gleby oraz zmniejszenie przepływu w rzekach i mniejszych ciekach. Wody Polskie przypominają więc, że racjonalne gospodarowanie wodą służy nie tylko ochronie środowiska, ale również zabezpieczeniu dostępu do wody przeznaczonej do spożycia.