„Bożek Tuliś” i plaga demoralizacji

W 1909 roku Balin musiał stawiać czoła pijaństwu, awanturom i demoralizacji. Wszystko za sprawą karczmy „Tulisia”, stojącej naprzeciwko wiejskiej szkoły.

Jak donosił „Tygodnik Chrzanowski” z 20 marca 1909 roku, położona nad potokiem Balińskim stara osada górnicza stała się terenem demoralizacji. Głównym źródłem tej plagi była miejscowa karczma wybudowana i prowadzona przez karczmarza zwanego pieszczotliwie „Tulisiem” oraz jego żonę, określaną mianem „Żydóweczki czeskiej”. Tuliś zyskał obywatelstwo balińskie i bezustannie – o każdej porze dnia i nocy – serwował mieszkańcom „ochrzczoną okowitę”.

Miejscowi robotnicy i górnicy, pracujący w kopalniach oraz fabrykach całego regionu (z Chrzanowa, Kątów, Jaworzna, Sierszy, Szczakowej, Prus czy Królestwa Polskiego) pieniądze zanosili wprost do karczmarza. Po każdej wypłacie i zaliczce w Balinie rozpoczynał się pijacki sezon. Pijaństwu towarzyszyły krwawe awantury, w ruch szły pięści, koła od wozów, kamienie oraz noże. Interwencje żandarmerii, której zresztą brakowało w okolicy, areszty i sądy nie przynosiły efektu, a pijanym ekscesom z bliska przyglądała się młodzież.

Najbardziej bulwersował fakt, że karczma Tulisia stała naprzeciwko wiejskiej szkoły, a dzieci szkolne były wysyłane do karczmarza po wódkę z flaszkami, przyglądały się grze w karty i słuchały wulgarnego języka. W efekcie uczniowie przenosili te zachowania do szkoły, dopuszczając się kradzieży u nauczyciela i w prywatnych domach oraz używając przekleństw. Nauczyciel był całkowicie bezsilny – gdy próbował interweniować u ojca pijanego ucznia, grożono mu procesem, a podczas pijackich awantur przed szkołą bywał na progu placówki publicznie znieważany, poniewierany, a nawet bity.

Autor artykułu w "Tygodniku Chrzanowskim" podsumował z goryczą, że Baliniacy składają swojemu „bożkowi” w ofierze duszę, sumienie oraz przyszłość własnych dzieci, które zamiast odebrać naukę, trafiają prosto do kryminału.