Piękna Polka wyjeżdża z chrzanowskiego Fabloku - przelom.pl

Nasza Historia

Zamknij

Piękna Polka wyjeżdża z chrzanowskiego Fabloku

Łukasz Dulowski Łukasz Dulowski 10:00, 23.08.2025 Aktualizacja: 10:10, 27.10.2025
14 Piękna Polka wyjeżdża z chrzanowskiego Fabloku Parowozy Pm36-1 (z lewej) oraz Pt31 przed wyjazdem do Paryża

Archiwalne zdjęcie pochodzi z 1937 r. Pokazuje parowozy konstrukcji prof. Kazimierza Zembrzuskiego, wyprodukowane w fabryce lokomotyw w Chrzanowie.

Z lewej widzimy Pm36-1, zwany Piękną Polką. Obok Pt31. Lśniące lokomotywy zostały sfotografowane przed wyjazdem z chrzanowskiego Fabloku na Międzynarodową Wystawę Techniki i Sztuki w Paryżu. Pm36-1 zdobył złoty medal.

Pm36 był parowozem pospiesznym. Wyprodukowano dwa egzemplarze. Jeden z nich prawdopodobnie został zezłomowany w czasie wojny. Drugi zachował się do dzisiaj.

Zdjęcia m.in. fablokowskich lokomotyw z okresu II wojny światowej można zobaczyć na ekspozycji „Gdy płonęły domy... Codzienność lat 1939-1945” w Oddziale Wystaw Czasowych Muzeum w Chrzanowie.

HISTORIA FABLOKU W SKRÓCIE

Rozpoczęła się od inicjatywy czterech przedsiębiorców: Piotra Drzewieckiego, Władysława Jechalskiego, Stanisława Karłowskiego i Leopolda Wellisza. 22 maja 1919 roku status spółki akcyjnej "Fabryka Lokomotyw w Polsce S.A." został zatwierdzony przez ministra przemysłu i handlu oraz ministra skarbu. W 1920 roku rząd podpisał porozumienie ze spółką na budowę 1200 lokomotyw w ciągu 10 lat. Budowa zakładu ruszyła w 1921 roku. W 1928 roku fabryka zajmowała 800 tys. mkw. Fablok posiadał własną kotłownię, wieżę ciśnień dostarczającą wodę na teren zakładu i osiedla robotniczego, a także bocznicę i tory kolejowe, łączące budynki fabryczne. Przez całe lata 30-te lokomotywy sprzedawano na Łotwę, do Maroka, ZSRR czy Bułgarii. Z fablokowskich hal wyszły dwie legendy międzywojennego kolejnictwa, m.in. Luxtorpeda. Kolejnym dziełem był parowóz pospieszny Pm36. Wyprodukowano jedynie dwa jego egzemplarze. Jeden z nich otrzymał złoty medal na Światowej Wystawie Sztuki i Techniki w Paryżu w 1937 roku. Wraz z budową hal i infrastruktury w latach 1921–1924 wyrosły dwa osiedla zakładowe: Kolonia Fabryczna i Kolonia Rospontowa. Powołany w 1926 roku klub "Towarzystwo Sportowe Fablok" w 1939 roku prowadził już 14 sekcji.

W 1939 roku Fablok został przejęty przez Niemców i wcielony do koncernu Henschel & Sohn w Kassel. Niemcy postawili na produkcję parowozów towarowych. Po wojnie, w latach 1946–1950, kontynuowano produkcję tych maszyn pod spolszczoną nazwą "Ryś".

W okresie PRL-u kontynuowano produkcję na eksport. Lokomotywy sprzedawano do Albanii, Bułgarii, Chin, Jugosławii, Korei, Rumunii, Węgier, ZSRR i Maroka.

Wraz ze wznowieniem działalności rozkwitło życie zakładowe. Utworzono szkołę. Po licznych przekształceniach placówka funkcjonuje do dzisiaj jako Zespół Szkół Technicznych "FABLOK" w Chrzanowie. Powołano do życia Zakładowy Dom Kultury.

Przemianowany w 1977 roku na "Fabrykę Maszyn Budowlanych i Lokomotyw Bumar – Fablok" produkował również walce drogowe, przekładnie tramwajowe, maszyny górnicze, żurawie, koparki. Po zmianie ustroju nastąpił wieloletni proces prywatyzacji zakładu. Do starej nazwy "Pierwsza Fabryka Lokomotyw w Polsce Fablok S.A." powrócono w 2009 roku. Cztery lata później Fablok ogłosił upadłość. W 2019 r teren i wyposażenie kupiła firma Martech-Plus.

Dalszy ciąg materiału pod wideo ↓

Co sądzisz na ten temat?

podoba mi się 0
nie podoba mi się 0
śmieszne 0
szokujące 0
przykre 0
wkurzające 0
facebookFacebook
twitter
wykopWykop
komentarzeKomentarze

komentarze (14)

WYRÓŻNIONE KOMENTARZE

AntyAnty

3 1

Zakład dobiło kierownictwo NSZZ Solidarność

08:50, 24.08.2025

AAntyAAnty

4 0

Lokalne kierownictwa wszystkich aktywnych tam związków zawodowych - ramię w ramię !

11:58, 24.08.2025

dreddred

0 0

Jak nszz to peło !🤣

14:47, 26.08.2025

DoktórDoktór

4 1

To się tyczy całej Polski.
Patologie transformacji.

14:20, 23.08.2025

Pozostałe komentarze

UżytkownikUżytkownik

Naruszono regulamin portalu lub zgłoszono nadużycie. Komentarz został zablokowany przez administratora portalu.


Leszek MorawieckiLeszek Morawiecki

1 5

Czy aby ten "Ryś" nie stoi przy skrzyżowaniu ul. Piastowskiej? Taki z niego parowóz towarowy jak ze mnie strongman.

11:12, 23.08.2025
Wyświetl odpowiedzi:0
Odpowiedz

Olo z BulionerówOlo z Bulionerów

3 0

Typowi Polacy. Coś zniszczyć, doprowadzić do upadku i tylko zostaje podniecanie się zdjęciami jak to było.

12:06, 23.08.2025
Wyświetl odpowiedzi:0
Odpowiedz

TWTW

4 1

Widzę tu opinie osób, które końcowy okres istnienia Fabloku znają z opowieści rodziny lub znajomych i powtarzają gazetowe teorie spiskowe. A rzeczywistość była taka, że przez ostatnie 20 lat tej firmy rządy sprawowali tam działacze ludowi/związkowi z okolicznych wiosek - według swoich wyobrażeń o wielkim biznesie.

15:43, 23.08.2025
Wyświetl odpowiedzi:0
Odpowiedz

Józef K.Józef K.

1 0

Ostatnie lata historii Fabloku to byłby dobry temat dla Przełomu - może nawet na kilka artykułów. Tam był prawie czysty komunizm. Państwo przekazało to przedsiębiorstwo ludowi pracującemu a ten dał władzę swoim przedstawicielom tj. działaczom związkowym (komisarze ludowi?). Efekt końcowy znamy.

09:15, 24.08.2025
Wyświetl odpowiedzi:0
Odpowiedz

MajsterMajster

1 0

Taki zakład zniszczyli nic sie w Polsce nie szanuje. Niech zaraza weżmie tych co przyczynili sie i doprowadzili do upadku takiego duzego zakladu.

13:22, 24.08.2025
Wyświetl odpowiedzi:1
Odpowiedz

NickNick

0 0

W życiu nikt się za nich nie weźmie. Musieliby zamknąć sami siebie.

13:30, 24.08.2025

dreddred

4 0

Fablok przetrwał okupację, komunę a zabiły go samorządne niezależne związki zawodowe z przewodniczącymi wychowanymi w komunie i z podstawowym wykształceniem .

14:46, 26.08.2025
Wyświetl odpowiedzi:0
Odpowiedz


Dodaj komentarz

🙂🤣😐🙄😮🙁😥😭
😠😡🤠👍👎❤️🔥💩 Zamknij

Użytkowniku, pamiętaj, że w Internecie nie jesteś anonimowy. Ponosisz odpowiedzialność za treści zamieszczane na portalu przelom.pl. Dodanie opinii jest równoznaczne z akceptacją Regulaminu portalu. Jeśli zauważyłeś, że któraś opinia łamie prawo lub dobry obyczaj - powiadom nas [email protected] lub użyj przycisku Zgłoś komentarz

OSTATNIE KOMENTARZE

0%