Z lewej widzimy Pm36-1, zwany Piękną Polką. Obok Pt31. Lśniące lokomotywy zostały sfotografowane przed wyjazdem z chrzanowskiego Fabloku na Międzynarodową Wystawę Techniki i Sztuki w Paryżu. Pm36-1 zdobył złoty medal.
Pm36 był parowozem pospiesznym. Wyprodukowano dwa egzemplarze. Jeden z nich prawdopodobnie został zezłomowany w czasie wojny. Drugi zachował się do dzisiaj.
Zdjęcia m.in. fablokowskich lokomotyw z okresu II wojny światowej można zobaczyć na ekspozycji „Gdy płonęły domy... Codzienność lat 1939-1945” w Oddziale Wystaw Czasowych Muzeum w Chrzanowie.
HISTORIA FABLOKU W SKRÓCIE
Rozpoczęła się od inicjatywy czterech przedsiębiorców: Piotra Drzewieckiego, Władysława Jechalskiego, Stanisława Karłowskiego i Leopolda Wellisza. 22 maja 1919 roku status spółki akcyjnej "Fabryka Lokomotyw w Polsce S.A." został zatwierdzony przez ministra przemysłu i handlu oraz ministra skarbu. W 1920 roku rząd podpisał porozumienie ze spółką na budowę 1200 lokomotyw w ciągu 10 lat. Budowa zakładu ruszyła w 1921 roku. W 1928 roku fabryka zajmowała 800 tys. mkw. Fablok posiadał własną kotłownię, wieżę ciśnień dostarczającą wodę na teren zakładu i osiedla robotniczego, a także bocznicę i tory kolejowe, łączące budynki fabryczne. Przez całe lata 30-te lokomotywy sprzedawano na Łotwę, do Maroka, ZSRR czy Bułgarii. Z fablokowskich hal wyszły dwie legendy międzywojennego kolejnictwa, m.in. Luxtorpeda. Kolejnym dziełem był parowóz pospieszny Pm36. Wyprodukowano jedynie dwa jego egzemplarze. Jeden z nich otrzymał złoty medal na Światowej Wystawie Sztuki i Techniki w Paryżu w 1937 roku. Wraz z budową hal i infrastruktury w latach 1921–1924 wyrosły dwa osiedla zakładowe: Kolonia Fabryczna i Kolonia Rospontowa. Powołany w 1926 roku klub "Towarzystwo Sportowe Fablok" w 1939 roku prowadził już 14 sekcji.
W 1939 roku Fablok został przejęty przez Niemców i wcielony do koncernu Henschel & Sohn w Kassel. Niemcy postawili na produkcję parowozów towarowych. Po wojnie, w latach 1946–1950, kontynuowano produkcję tych maszyn pod spolszczoną nazwą "Ryś".
W okresie PRL-u kontynuowano produkcję na eksport. Lokomotywy sprzedawano do Albanii, Bułgarii, Chin, Jugosławii, Korei, Rumunii, Węgier, ZSRR i Maroka.
Wraz ze wznowieniem działalności rozkwitło życie zakładowe. Utworzono szkołę. Po licznych przekształceniach placówka funkcjonuje do dzisiaj jako Zespół Szkół Technicznych "FABLOK" w Chrzanowie. Powołano do życia Zakładowy Dom Kultury.
Przemianowany w 1977 roku na "Fabrykę Maszyn Budowlanych i Lokomotyw Bumar – Fablok" produkował również walce drogowe, przekładnie tramwajowe, maszyny górnicze, żurawie, koparki. Po zmianie ustroju nastąpił wieloletni proces prywatyzacji zakładu. Do starej nazwy "Pierwsza Fabryka Lokomotyw w Polsce Fablok S.A." powrócono w 2009 roku. Cztery lata później Fablok ogłosił upadłość. W 2019 r teren i wyposażenie kupiła firma Martech-Plus.

20.04.2026
OSŁONY okienne na wymiar, Tel. 731-496-146.

18.04.2026
OFERUJĘ budowę indywidualnie dostosowanych domków ...

25.03.2026
MALOWANIE, gładź bezpyłowa, regipsy, panele podłog...
Wielkie święto folkloru i wiary w Płokach! Na scenie aż
Każdy naród wyginie,gdy nie będzie dbał o własne tradycje. Amen.
@hotin
22:40, 2026-05-22
Tańce, muzyka, śpiew - seniorzy to lubią!
Brawo.
@hotin
22:06, 2026-05-22
Plan ogólny. Kolejny cios dla starej Sierszy
Reasumując: ceny działek (prywatnych) znacznie wzrosną w Górach Luszowskich, a ceny działek w Sierszy drastycznie się obniżą. Bo faktycznie niewiele będą warte.
Wilk
20:21, 2026-05-22
Wypadek na osiedlu Północ w Chrzanowie! Służby ratunkow
Chodzi o ulicę księdza Kamieńskiego,a nie Kamińskiego,a poza tym cmentarze są już za osiedlem.
Poprawiacz.
20:07, 2026-05-22
WYRÓŻNIONE KOMENTARZE
5 4
Ten zakład zniszczyli ignoranci spod znaku mafii PO. Ale brygada uśmiechacie się co tacy smutni jesteście. Upadające miasto upadłych ludzi
3 1
Zakład dobiło kierownictwo NSZZ Solidarność
4 0
Lokalne kierownictwa wszystkich aktywnych tam związków zawodowych - ramię w ramię !
0 0
Jak nszz to peło !🤣
5 1
I pozwolono zaorać taki zakład. Dziś kiedy producenci taboru kolejowego nie nadążają z produkcją bo tyle jest zamówień Fablok mógłby spokojnie działać. Ale w Chrzanowie lepiej wszystko zlikwidować.
4 1
To się tyczy całej Polski.
Patologie transformacji.
Pozostałe komentarze
Naruszono regulamin portalu lub zgłoszono nadużycie. Komentarz został zablokowany przez administratora portalu.
1 5
Czy aby ten "Ryś" nie stoi przy skrzyżowaniu ul. Piastowskiej? Taki z niego parowóz towarowy jak ze mnie strongman.
3 0
Typowi Polacy. Coś zniszczyć, doprowadzić do upadku i tylko zostaje podniecanie się zdjęciami jak to było.
4 1
Widzę tu opinie osób, które końcowy okres istnienia Fabloku znają z opowieści rodziny lub znajomych i powtarzają gazetowe teorie spiskowe. A rzeczywistość była taka, że przez ostatnie 20 lat tej firmy rządy sprawowali tam działacze ludowi/związkowi z okolicznych wiosek - według swoich wyobrażeń o wielkim biznesie.
1 0
Ostatnie lata historii Fabloku to byłby dobry temat dla Przełomu - może nawet na kilka artykułów. Tam był prawie czysty komunizm. Państwo przekazało to przedsiębiorstwo ludowi pracującemu a ten dał władzę swoim przedstawicielom tj. działaczom związkowym (komisarze ludowi?). Efekt końcowy znamy.
1 0
Taki zakład zniszczyli nic sie w Polsce nie szanuje. Niech zaraza weżmie tych co przyczynili sie i doprowadzili do upadku takiego duzego zakladu.
0 0
W życiu nikt się za nich nie weźmie. Musieliby zamknąć sami siebie.
4 0
Fablok przetrwał okupację, komunę a zabiły go samorządne niezależne związki zawodowe z przewodniczącymi wychowanymi w komunie i z podstawowym wykształceniem .
Użytkowniku, pamiętaj, że w Internecie nie jesteś anonimowy. Ponosisz odpowiedzialność za treści zamieszczane na portalu przelom.pl. Dodanie opinii jest równoznaczne z akceptacją Regulaminu portalu. Jeśli zauważyłeś, że któraś opinia łamie prawo lub dobry obyczaj - powiadom nas [email protected] lub użyj przycisku Zgłoś komentarz