Kraków ma swojego Jana Długosza, a Trzebinia Alfonsa Długosza. Jednak wciąż niewiele osób wie, że były mieszkaniec Sierszy uratował zabytkowe komory i urządzenia kopalni soli w Wieliczce, gdzie zorganizował muzeum. Do końca roku w Trzebini można oglądać wystawę w związku z przypadającą 7 listopada 50. rocznicą śmierci tego nietuzinkowego "człowieka renesansu".  

Alfons Długosz urodził się 28 lipca 1902 roku w Trzebionce jako syn Aurelii i Józefa Długosza, pracownika trzebińskiej rafinerii. Po wczesnej utracie obojga rodziców wychowywał się u krewnych w Bielsku-Białej, gdzie chodził do szkół. Wcześnie odkrył w sobie zdolności artystyczne. Dlatego podjął studia w Państwowej Szkole Przemysłu Artystycznego w Berlinie i Akademii Sztuk Pięknych w Dreźnie.

Malarz, aktor i reżyser

Po powrocie z zagranicznych studiów zamieszkał w Sierszy. Pracował jako kreślarz, a potem kierownik pracowni kreślarskiej w Sierszańskich Zakładach Górniczych. Był także nauczycielem rysunku w pobliskiej Zasadniczej Szkole Zawodowej. Po ślubie z Różą otrzymał mieszkanie służbowe. Na strychu urządził pracownię malarską. Budynek stoi do dziś przy ulicy Jana Pawła II 7 w Sierszy.

Mieszkając w Sierszy dużo malował, szczególnie pejzaże, kwiaty i portrety. Był towarzyski i angażował się w działalność społeczną.

Podjął współpracę z najlepszym teatrem amatorskim w województwie, działającym w Sierszy przy Towarzystwie Gimnastycznym "Sokół". Teatr miał do dyspozycji salę widowiskową na 300 miejsc (przebudowany budynek Kopalni Izabella).

- Alfons Długosz projektował kostiumy i scenografię, będą równocześnie aktorem, a nierzadko także reżyserem. Często grał główne role, m.in. Kościuszki w "Kościuszko pod Racławicami" oraz Papkina w "Zemście" - informowała Małgorzata Ropka ze Stowarzyszenia Miłośników Ziemi Trzebińskiej "Cor" na otwarciu wystawy poświęconej wybitnemu mieszkańcowi Trzebini. W Muzeum Regionalnym na Zbyszku można ją oglądać do końca roku. 

Ryzykowne wyprawy pod ziemię

Na początku listopada 1939 roku Alfons Długosz przyjechał do Wieliczki, gdzie został do końca życia. Pracował w biurze księgowym, a potem prowadził własną pracownię malarską. Podczas okupacji działał w konspiracji. Po ustaniu działań wojennych został nauczycielem rysunku w Państwowym Gimnazjum i Liceum Ogólnokształcącym im. Jana Matejki oraz w Liceum Handlowo-Ekonomicznym. Jako twórca i działacz kultury podjął współpracę z Kopalnią Soli, organizując wydarzenia kulturalne i edukacyjne dla górników. Poznał wtedy bogactwa wielickiej kopalni. I postanowił ocalić to wielowiekowe dziedzictwo od zniszczenia. 

Przemierzając nieczynne kopalniane komory i chodniki w towarzystwie górników po szychcie uwieczniał piękno tych podziemi. Jedną z technik dokumentacyjnych, którą stosował, były szkice wykonane ołówkiem, piórkiem, kredkami i farbami wodnymi na papierze lub tekturze. Pokazywały ciężką pracę dawnych gwarków wielickich. Z narażeniem zdrowia i życia wykonywał także fotografie. Z racji braku instalacji elektrycznej, wykorzystywał starą fotograficzną technikę: spalanie proszku błyskowego, zwanego też magnezją. Powstały w ten sposób wspaniałe fotogramy. Artysta rodem z Trzebini był członkiem Związku Polskich Artystów Fotografików. 

Żona profesora Janina Długoszowa pamiętała opowiadania męża o niebezpiecznych wyprawach pod ziemię. Raz, gdy schodził drabiną w starym, porośniętym kryształami szybiku, o mało nie spadł w przepaść, gdy nagle pękły zbutwiałe stopnie. Innym razem, tuż po jego przejściu, odpadł strop. Nieraz w poszukiwaniu ciekawych eksponatów musiał czołgać się na czworakach. 

Nie doczekał wpisu muzeum na listę UNESCO

Alfons Długosz został kustoszem Muzeum Żup Krakowskich, a w roku 1963 jego dyrektorem. Cały czas rozbudowywał ekspozycję. Remont solnych przestrzeni - do dyspozycji muzeum przeznaczono 14 komór - trwał ponad pięć lat. Uroczyste otwarcie podziemnej części muzeum miało miejsce w 1966 roku. 

Do pierwszego na świecie podziemnego muzeum w Wieliczce przyjeżdżali muzealnicy z całego świata, planujący otwierać u siebie podobne placówki. Dzisiejsze muzeum w Wieliczce oferuje trasę turystyczną, która wiedzie przez 20 komór i korytarzy. Turyści podziwiają uroki podziemnego świata z kultową Kaplicą św. Kingi oraz solankowymi jeziorami. 

Alfons Długosz był także pierwszym inicjatorem odbudowy Zamku Żupnego. Od lat 50. pisał rozprawy popularnonaukowe. Był choćby autorem pierwszej monografii wielickiej kopalni.

Zmarł 7 listopada 1975 roku. Wtedy był już emerytem i honorowym kustoszem muzeum, które zorganizował. Nie doczekał chwili wpisu wielickiej kopalni na listę Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Przyrodniczego UNESCO, o co usilnie zabiegał. Spoczywa na cmentarzu w Wieliczce, tam też ma swoją ulicę. O artyście pamiętają też jak widać w Trzebini.

::addons{"type":"youtube","url":"https://www.youtube.com/watch?v=L3G1Q_pIN44"}

Obejrzyjcie wideo z wernisażu wystawy czynnej w Trzebini.