Dlaczego warto mieć poduszkę finansową? Jak decyzje banku centralnego wpływają na kredyty i ceny w sklepach? I czy młodzi ludzie są przygotowani do zarządzania pieniędzmi? O tym dyskutowali eksperci, samorządowcy i uczniowie podczas Debaty Eksperckiej przygotowanej przez Drużynę Ambasadorów Edukacji Ekonomicznej w II Liceum Ogólnokształcącym w Chrzanowie. 

Spotkanie odbyło się w ramach programu Złote Szkoły NBP, w którym liceum uczestniczy. Organizatorzy zaprosili na debatę przedstawicieli bankowości, samorządu, policji, wymiaru sprawiedliwości oraz edukacji.

Przy stołach, na scenie zasiedli eksperci: Monika Turek z Banku BPS S.A. w Warszawie, Joanna Potocka z Banku Spółdzielczego w Chrzanowie, burmistrz Chrzanowa Robert Maciaszek, pełniący obowiązki oficera prasowego w Komendzie Powiatowej Policji w Chrzanowie Piotr Fudała, komornik sądowy przy Sądzie Rejonowym w Chrzanowie Kacper Krok, absolwent II LO Michał Harwes, przewodniczący samorządu uczniowskiego II LO w Chrzanowie Kasper Nędza i Mirosława Sojka - nauczycielka biznesu i zarządzania II LO, także koordynatorka programu i opiekunka Drużynę Ambasadorów Edukacji Ekonomiczne. 

 Z kolei na widowni znaleźli się uczniowie II liceum oraz młodzież z chrzanowskich szkół podstawowych: SP nr 1, SP nr 8, SP nr 10 i SP w Płazie. Wspólnym celem było przyjrzenie się temu, jak wygląda dziś świadomość finansowa Polaków, ze szczególnym uwzględnieniem młodych ludzi i jaką rolę odgrywa w niej wiedza o bankach i banku centralnym.

Podstawa to poduszka finansowa 

Monika Turek z Banku BPS S.A. w Warszawie zwróciła uwagę, że młodzież coraz wcześniej zaczyna korzystać z usług finansowych.

- Osoby poniżej 18. roku życia już mogą korzystać z produktów bankowych i wielu z was pewnie takie produkty posiada - mówiła. Jak podkreślała, banki coraz częściej przygotowują specjalne oferty dla młodych, a podstawowym oczekiwaniem tej grupy jest prostota i brak opłat.

Ekspertka podkreślała także znaczenie oszczędzania. Jej zdaniem nawet niewielkie kwoty odkładane regularnie pozwalają budować bezpieczeństwo finansowe. 

- Minimalna poduszka finansowa powinna wynosić sześciokrotność miesięcznych wydatków - przypomniała, dodając, że najważniejsze jest wyrobienie nawyku odkładania części dochodów.

O finansach z szerszej perspektywy mówił burmistrz Chrzanowa Robert Maciaszek. Przytoczył dane dotyczące sytuacji finansowej gospodarstw domowych w Polsce. Z jednej strony wiele rodzin spłaca kredyty, z drugiej, Polacy zgromadzili znaczne oszczędności.

- Dobra informacja jest taka, że nasze oszczędności są wyższe niż nasze zadłużenie – podkreślił. Jednocześnie zaznaczył, że część gospodarstw domowych wciąż nie ma żadnych rezerw finansowych, co w razie kryzysu może prowadzić do poważnych problemów.

Wiedza sprzyja rozsądnym decyzjom

Ważnym tematem debaty było także bezpieczeństwo finansowe. Przedstawiciel policji Piotr Fudała zwracał uwagę na rosnącą skalę oszustw internetowych i podkreślał, że wiedza ekonomiczna pomaga unikać zagrożeń.

Zauważył, że troska o finanse nie kończy się obecnie na planowaniu domowego budżetu, ale obejmuje również ostrożność w sieci, rozpoznawanie zagrożeń i rozsądne korzystanie z bankowości elektronicznej.

Komornik sądowy Kacper Krok mówił o skutkach lekceważenia zobowiązań i o tym, jak łatwo drobny problem może zamienić się w spiralę zadłużenia. W jego ocenie wielu trudnych sytuacji można byłoby uniknąć dzięki praktycznej edukacji już na etapie szkoły. Chodzi nie tylko o znajomość pojęć, ale o realne przygotowanie do dorosłego życia: czytanie umów, rozumienie kosztów kredytu, planowanie wydatków i świadomość konsekwencji opóźnień w spłacie należności.

W podobnym tonie wypowiadała się Joanna Potocka z Banku Spółdzielczego w Chrzanowie. Zwracała uwagę, że klienci coraz lepiej radzą sobie z podstawowymi produktami finansowymi i bankowością internetową, ale nadal popełniają błędy wynikające z pośpiechu, nieuwagi i nieczytania umów.

Jej zdaniem lokalne banki mają do odegrania ważną rolę nie tylko jako instytucje finansowe, ale również jako partnerzy edukacji ekonomicznej w społeczności lokalnej.

Za mało praktyki 

Ważny w debacie był głos młodych.

- Zachęcam Was do poszerzenia wiedzy w zakresie bezpieczeństwa finansowego nie tylko pod kątem unikania wyłudzeń, oszustw, ale również pod kątem stabilności swoich finansów - mówił absolwent II LO Michał Harwes. - Ważne jest zarządzanie bieżącymi pieniędzmi. Ostatnio chciałem zakupić internetowo jedną rzecz i cena tego samego produktu, z tym samym zdjęciem, wahała się od 200 do 600 zł. Zachęcam więc do porównywania i analizowania ofert. Kolejnym ważnym elementem jest  oszczędzanie i planowanie, czyli umiejętność wyznaczania sobie celów finansowych - podpowiadał.

Kasper Nędza, przewodniczący samorządu uczniowskiego II LO mówił wprost, że młodzi interesują się finansami coraz bardziej, ale potrzebują wiedzy praktycznej i prostego języka.

– Potrzebujemy, żeby ktoś mówił do nas normalnym językiem - zauważył. To właśnie ten postulat powracał podczas całego spotkania: mniej abstrakcyjnych definicji, więcej przykładów z życia, symulacji, ćwiczeń i rozmowy o realnych decyzjach finansowych.

Do tego wniosku nawiązała nauczycielka biznesu i zarządzania Mirosława Sojka. Podkreślała, że skuteczna edukacja ekonomiczna powinna opierać się na ćwiczeniach, symulacjach i zadaniach praktycznych.

- Uczeń dużo łatwiej zrozumie, gdy pokażemy mu przykład albo damy symulację, a nie tylko suchą teorię - tłumaczyła.

Dobre nawyki 

Podczas wydarzenia zaprezentowano również wyniki ankiety przeprowadzonej wśród mieszkańców powiatu. W badaniu wzięło udział 468 osób. Większość respondentów deklarowała, że posiada podstawową wiedzę finansową. Jednocześnie aż trzy czwarte ankietowanych uznało, że edukacja ekonomiczna powinna być w szkołach bardziej rozwinięta.

Respondenci wskazywali też najważniejsze nawyki pomagające w zarządzaniu pieniędzmi: planowanie wydatków, unikanie impulsywnych zakupów, kontrolowanie budżetu oraz odkładanie środków na nieprzewidziane sytuacje.

Eksperci byli zgodni, że wiedza o pieniądzach nie powinna być traktowana jako temat specjalistyczny, bo wpływa na codzienne decyzje podejmowane przez ludzi.