Z kosmosu widać ją inaczej. Uniwersytet Śląski zawitał do trzebińskiej podstawówki

Czy trzeba polecieć w kosmos, żeby zrozumieć, jak niezwykła i krucha jest nasza planeta? Profesor Piotr Skubała z Uniwersytetu Śląskiego przekonywał uczniów trzebińskiej „Czwórki”, że wystarczy uważniej rozejrzeć się wokół siebie. W środę, 21 października, Szkoła Podstawowa nr 4 w Trzebini rozpoczęła współpracę z Uniwersytetem Śląskim. I od razu przeszła od podpisów do działania.

Umowę podpisuje Aneta Gawin, dyrektorka Szkoły Podstawowej nr 4 im. Orła Białego w Trzebini. Z lewej Patrycja Obok-Sobczuk, wiceprzewodnicząca Rady Rodziców, Natan Kaczmarek, reprezentant uczniów oraz dr Maria Wacławek z Uniwersytetu Śląskiego, koordynatorka projektu

Astronauci, którzy mieli szczęście zobaczyć Ziemię z kosmosu, opowiadają o niezwykłym przeżyciu. Z oddali nasza planeta wygląda jak piękna, błękitna wyspa zawieszona w bezkresnej przestrzeni. Nie widać granic państw, sporów ani codziennych problemów. Widać za to, jak wyjątkowe jest miejsce, w którym żyjemy.

Od tej opowieści prof. dr hab. Piotr Skubała rozpoczął spotkanie z uczniami Szkoły Podstawowej nr 4 w Trzebini.

– Czy wszystkich nas trzeba wysłać w kosmos, abyśmy stamtąd dostrzegli potrzebę poszanowania Ziemi, naszej matki? – pytał naukowiec.

Pytanie było retoryczne, ale stało się punktem wyjścia do rozmowy o sprawach, które dotyczą każdego człowieka. Także dzieci z Trzebini.

Ziemia wysyła sygnały ostrzegawcze

Profesor nie ograniczył się do zachwytów nad pięknem planety. Pokazał również, jak bardzo człowiek zmienił jej oblicze.

Wymienił siedem obszarów, w których działalność ludzi szczególnie mocno zagraża środowisku. Mówił o wymieraniu gatunków i utracie bioróżnorodności, skutkach intensywnego rolnictwa i stosowania szkodliwych substancji, wycinaniu lasów, zmianach klimatycznych, zakwaszaniu oceanów oraz kurczących się zasobach słodkiej wody.

Niektóre liczby mogły zaskoczyć młodych słuchaczy.

– Hodujemy i zjadamy 67 proc. zwierząt na naszej planecie. Ludzie stanowią 30 proc. tej biomasy, dzikie zwierzęta 3 proc. – wskazywał profesor, przywołując dane dotyczące biomasy ssaków.

To obraz świata, w którym człowiek i hodowane przez niego zwierzęta niemal całkowicie zdominowały dziką przyrodę.

Jeszcze inna liczba dotyczyła plastiku.

– Plastik to zmora. Jest go na Ziemi dwa razy więcej niż zwierząt – mówił naukowiec, zwracając uwagę na ogromną skalę produkcji tworzyw sztucznych.

Wiele miejsca poświęcił też ociepleniu klimatu. Przypomniał, że od połowy XIX wieku średnia temperatura na Ziemi wzrosła o około 1,4 stopnia Celsjusza. Na pozór niewiele. W rzeczywistości to zmiana, której skutki odczuwają mieszkańcy różnych części świata.

Powodzie, susze, gwałtowne burze, pożary, huragany i fale upałów przestają być odległymi zagrożeniami znanymi wyłącznie z telewizyjnych wiadomości.

Profesor zachęcał uczniów do spojrzenia na mapę zmian klimatycznych. Zwrócił uwagę między innymi na północną Europę, gdzie wzrost temperatur jest szczególnie wyraźny.

Najpierw artyści, potem naukowcy

Wykład poprzedził występ artystyczny przygotowany przez uczniów „Czwórki”. Był to symboliczny początek nowego etapu w życiu szkoły, która jako pierwsza w Trzebini podpisała umowę o współpracy edukacyjnej z Uniwersytetem Śląskim.

Porozumienie zakłada interdyscyplinarną edukację, łączącą różne dziedziny wiedzy. Ważne miejsce zajmą w niej zagadnienia przyrodnicze i klimatyczne. W przedsięwzięcie zaangażują się zarówno nauczyciele szkoły, jak i pracownicy naukowi uczelni. Projekt koordynuje dr Maria Wacławek.

Nie chodzi więc tylko o okazjonalne spotkania z profesorami. Współpraca ma otworzyć uczniom dostęp do wiedzy akademickiej i pozwolić poznawać świat w sposób wykraczający poza tradycyjne lekcje.

Przyroda zamiast szkolnej ławki

Na pierwszym wykładzie się nie skończyło.

Naukowcy Uniwersytetu Śląskiego niemal natychmiast po podpisaniu porozumienia zaprosili uczniów na zajęcia terenowe. Zamiast kolejnej godziny spędzonej w szkolnej sali zaproponowali bezpośredni kontakt z przyrodą.

To ważna część idei, która przyświeca współpracy. O środowisku można przeczytać w podręczniku, obejrzeć film albo wysłuchać wykładu. Ale można też wyjść na zewnątrz, przyjrzeć się roślinom, zwierzętom i zależnościom zachodzącym w naturze.

Naukowcy przypominali przy tym, że kontakt z przyrodą to nie tylko sposób zdobywania wiedzy. Ma również znaczenie dla zdrowia i samopoczucia człowieka.

Dla uczniów „Czwórki” był to zatem dzień inny niż wszystkie. Z jednej strony wielkie problemy współczesnego świata, z drugiej – przyroda dostępna na wyciągnięcie ręki.

Jak się okazuje, Uniwersytet nie musi być miejscem, do którego trafia się dopiero po maturze. Może przyjść do podstawówki, rozbudzić ciekawość i pokazać, że nauka zaczyna się od pytań. Takich choćby jak to, które postawił w Trzebini profesor Skubała: czy naprawdę musimy spojrzeć na Ziemię z kosmosu, żeby zacząć o nią dbać?

Źródło: Prezentacja "Człowiek i przyroda" prof. dr hab. Piotra Skubały w Trzebini