Diety radnych funkcyjnych sięgają miesięcznie ponad 3,3 tys. zł. Zakres realnej aktywności za te pieniądze jest trudny do ocenienia. Wielu radnych pełni podwójne funkcje: radnego i sołtysa lub przewodniczącego rady osiedla. Inni mają dodatkowe apanaże zasiadając w związkach międzygminnych albo płatnych komisjach.
Sprawdziliśmy, jak i na jakiej podstawie ustalane są ich diety oraz jak różnią się one między gminami. Przypominamy też, czym radni powinni się zajmować. Przy okazji okazało się, że niektórzy radni coraz śmielej korzystają z dodatkowych dochodów w postaci kosztów delegacji, co zabronione nie jest, ale budzi wątpliwości etyczne, bo koszty sprawowania mandatu powinna kompensować dieta.
Aby zostać radnym nie trzeba posiadać żadnych kwalifikacji, kierunkowego wykształcenia lub doświadczenia zawodowego, choć z drugiej strony siłą nawet pojedynczego radnego jest wiedza i dociekliwość. Radny to nasz reprezentant wyposażony w prawo składania interpelacji, zapytań i wniosków o dostęp do informacji publicznej, ma prawo do kontroli działań bursmitrza/wójta oraz urzędników. Ma stać na straży interesu mieszkańców.
Radny co miesiąc uczestniczy w sesji rady miasta i posiedzeniach komisji, do których się zapisał (najczęściej dwóch). Komisje obradują w tygodniu przed sesją. Omawia się na nich projekty uchwał, ważne sprawy gminy, pisma od mieszkańców, skargi. Trwają od jednej do dwóch godzin.
Sesja organizowana jest przeważnie raz miesiącu. Gdy jest taka potrzeba, zwoływane są sesje nadzwyczajne. W wakacje rady nie obradują. Sesje trwają kilka godzin. Czasem regulamin ogranicza czas obrad, wówczas rada w głosowaniu decyduje, czy chce dłużej pracować.
Czas pracy radnego wyznaczają też kontakty z mieszkańcami (np. dyżury), udział w pracy komisji specjalnych i związków międzygminnych (płatne dodatkowo), zebraniach z mieszkańcami, spotkaniach czy uroczystościach gminnych, szkoleniach.
Aktywność radnego to sprawa indywidualna. W trakcie kadencji nie można jednak złożyć na radnego skargi do nikogo, a rada gminy nie ma prawa oceniać jego działalności, bo naruszałoby to swobodę sprawowania mandatu. W praktyce jedynym sposobem oceny i rozliczenia radnego są kolejne wybory. To rozliczenie jest sprawiedliwe tylko wtedy, gdy wyborcy wiedzą, w jaki sposób radny sprawuje swój mandat, czy ma cokolwiek do powiedzenia.
Ostatnie lata postrzegane są jednak jako czas, w którym rola rad została zmarginalizowana, bo pozycja wójta/burmistrza wzmocniona. Burmistrz to lider, którego istotnym celem jest zapewnienie sobie w radzie większości. I dopóki ją ma, może rządzić komfortowo. A radni?
Jak, za co i na jakiej podstawie ustalane są diety radnych? Ile wynoszą w gminach, ile samorządzie powiatowym? To pytania, które regularnie wracają w rozmowach mieszkańców, zwłaszcza w czasach rosnących kosztów życia. Zaciskania pasa w samorządach na razie nie widać, więc na diety wystarczyć musi. Jeśli braknie, to tak jak w Trzebini się do tych kosztów się dokłada. Pod koniec ub. roku trzeba było "dosypać" ponad 60 tys. zł
Dieta nie jest wynagrodzeniem radnego, ale rekompensatą za poniesione w związku ze sprawowaniem mandatu koszty i ewentualnie utracone zarobki (o ile pracodawca potrąca z wynagrodzenia nieobecność, a to raczej sporadyczne przypadki).
Ustalenie wysokości diety radnego należy do kompetencji rady gminy, a więc radni ustalają sobie diety sami. Gminy stosują różne formy naliczania diet. Czasem są to diety ryczałtowe, a czasem związane z uczestnictwem w posiedzeniach komisji i sesji rady gminy.
Różnice w dietach nie zawsze są proporcjonalne do wielkości gminy, liczby mieszkańców czy realnego zakresu obowiązków.
Szczególnie ważni dla utrzymania większości w radzie radni kierowani są na funkcje, z których czerpią dodatkowe dochody. Zostają przewodniczącymi, wiceprzewodniczącymi rady, szefami komisji, sekretarzami. Są też kierowani do płatnych komisji rozwiązywania problemów alkoholowych, związków międzygminnych, rad nadzorczych. To dodatkowe pieniądze.
Nie wszystkie dodatkowe funkcje są płatne, ale wymienione tak. W samorządzie powiatowym diety są też dla nieetatowych członków zarządu.
W zarządach związków międzygminnych radni zatrudniani są w części etatów. Za to otrzymują wynagrodzenia.
Dieta radnego – przedstawiciela gminy Libiąż w związkach międzygminnych to 540 zł miesięcznie.
Ciekawostką jest, że w niektórych samorządach od jakiegoś czasu radni dostają też dodatkowe pieniądze za jeżdżenie w delegacje, choć co do zasady koszty sprawowania mandatu w tym dojazdy na sesje, pokrywać ma dieta.
Delegacje w niektórych gminach sięgają od kilkunastu złotych do prawie 2 tys. zł. Tę możliwość również uchwalili sobie sami w granicach prawa. Tendencja wydaje się jednak niepokojąca. Te podróże wymagają duże transparentności. Biorąc pod uwagę kilometrówkę, to p. za 1600 zł trzeba przejechać prywatnym samochodem ok. 16391 km. Kto jeździ najwięcej, można sprawdzić w ramce poniżej.
Powiat chrzanowski
Alwernia
Chrzanów
Libiąż
Babice
Krzeszowice
Trzebinia
Samorząd gminny ma też jednostki pomocnicze. To sołectwa i osiedlowe rady. Sołtysi i przewodniczący osiedlowych rad też nie pracują za darmo. W poszczególnych gminach wysokości tych diet są różne, dlatego prezentujemy ich pełne zestawienie.
Wielu radnych pełni też funkcje sołtysa lub przewodniczącego rady, więc diety biorą podwójne.
Warto więc zainteresować się, kto jest naszym radny, sołtysem lub przewodniczącym osiedla i za co i ile mu płacimy.
Alwernia
Diety sołtysów i przewodniczącego zarządu miasta Alwernia funkcjonującego jak rada osiedlowa - 901,87 zł
Babice
Diety sołtysów
Chrzanów
Krzeszowice
Diety sołtysów oraz przewodniczących zarządów osiedli:
Libiąż
Trzebinia
Alwernia
Babice
Radni nie uzyskali dochodów z tytułu zwrotu dodatkowych kosztów pełnienia obowiązków radnego (delegacje).
Chrzanów
Krzeszowice
Libiąż
Radni nie uzyskali dochodów z tytułu zwrotu dodatkowych kosztów pełnienia obowiązków radnego (delegacje).
Koszty podróży służbowych wypłacone radnym Rady Miasta w Trzebinia
Alwernia
Ustawy o samorządzie gminnym, powiatowym i wojewódzkim wyraźnie stwierdzają, że radni nie są związani instrukcjami wyborców. Sprawują wolny mandat. Nie reprezentują interesów konkretnej grupy, np. przedsiębiorców lub mieszkańców danego okręgu wyborczego. Muszą pamiętać, że w swoich działaniach zobowiązani są uwzględniać interes wszystkich mieszkańców i kierować się dobrem całej wspólnoty.
Intensywność i jakość działań podejmowanych przez radnych zależy w dużej mierze od ich dobrej woli i motywacji wewnętrznej. Prawo nie przewiduje instrumentów o charakterze sankcji, którymi mogliby się posłużyć mieszkańcy względem nieaktywnego radnego. Jedyną możliwością wyegzekwowania jego odpowiedzialności jest nie poparcie jego kandydatury w kolejnych wyborach… ale na tę sposobność należy poczekać pięć lat.
Zgodnie z ustawą o samorządzie gminnym radny w szczególności przyjmuje zgłaszane przez mieszkańców gminy postulaty i przedstawia je organom gminy do rozpatrzenia. Oznacza to, że każdy radny powinien, np. poprzez organizację dyżurów, utrzymywać kontakt z mieszkańcami, znać ich potrzeby i przekuwać je na konkretne postulaty, którymi zainteresuje radę, jej komisję lub wójta.
Równie ważna jest obecność radnego w terenie, aby zobaczyć, z jakimi problemami mierzą się na co dzień ci, których reprezentuje.
Radny ma obowiązek brać udział w posiedzeniach rady i jej komisji oraz informować mieszkańców o działaniach tych organów. Wskazane jest prezentowanie mieszkańcom sprawozdań ze swojej działalności wraz z informacją, jak głosowano i dlaczego, jakie interpelacje zostały zgłoszone i jakich odpowiedzi na nie udzielono.
Swoje obowiązki radny zobowiązany jest wykonywać osobiście. Jeśli radny nie uczestniczy w pracach rady i jej komisji oraz innych organów, do których został wyznaczony, przepisy ustaw ustrojowych nie przewidują wprost żadnych sankcji za niewypełnienie tych obowiązków. Jedyną sankcją, która może go spotkać, jest brak diet z tytułu sprawowania funkcji radnego. Mieszkańcy mogą natomiast dokonać ostatecznej oceny jego pracy w kolejnych wyborach.
Radny jako członek rady gminy może odgrywać swoją rolę w różnych instytucjach rady. Jeśli ma poparcie innych radnych – może zostać przewodniczącym rady.
Przewodniczący rady gminy wybierany jest w głosowaniu tajnym, bezwzględną większością głosów, w obecności co najmniej połowy ustawowego składu rady gminy.
Do podstawowych kompetencji przewodniczącego należy:
• organizowanie pracy rady gminy oraz prowadzenie jej obrad,
• zwoływanie sesji rady oraz ustalanie jej przebiegu zgodnie z przepisami statutu,
• udzielanie głosu radnym oraz mieszkańcom,
• dyscyplinowanie uczestników posiedzenia rady.
Ważne! Przewodniczący rady gminy w związku z realizacją swoich obowiązków może wydawać polecenia służbowe pracownikom urzędu gminy wykonującym zadania organizacyjne, prawne oraz inne zadania związane z funkcjonowaniem rady gminy, komisji i radnych. W tym przypadku przewodniczący rady gminy wykonuje uprawnienia zwierzchnika służbowego w stosunku do tych pracowników.
Przewodniczący podejmuje również czynności z zakresu prawa pracy wobec wójta (burmistrza, prezydenta miasta), związane z nawiązaniem i rozwiązaniem stosunku pracy. W ograniczonym zakresie może reprezentować radę gminy na zewnątrz. Jest także uprawniony do odbioru oświadczeń majątkowych od radnych oraz podpisywania uchwał podjętych przez radę gminy.
Radni, aby wzmocnić siłę swojego oddziaływania, mogą zrzeszać się w klubach. Nie mają takiego obowiązku, ale udział w pracach klubu daje silniejszą pozycję w prowadzeniu działań na rzecz gminy. Członkostwo w klubie może, choć nie musi, wiązać się z byciem członkiem partii lub komitetu wyborców, a także z poglądami politycznymi. Klub może zrzeszać radnych według innych kryteriów, np. przedsiębiorców, członków organizacji społecznych itp. Zasady tworzenia klubów określa statut gminy, a więc sami radni.
Ważne! Kluby radnych mogą inicjować proces uchwałodawczy. Statut gminy powinien również przewidywać, że kluby radnych mogą formułować opinie na temat konkretnych zagadnień, którymi zajmuje się rada. Dzięki temu, mimo braku związania instrukcjami wyborców, grupy mieszkańców gminy mają szanse, aby za pośrednictwem radnych prezentować swoje postulaty. Mieszkańcy mogą również kierować swoje wnioski i uwagi do klubów radnych, szukając w ten sposób sojuszników dla swoich działań. Klub radnych tworzą minimum trzy osoby. Zasady działania klubu radnych określa statut gminy. Na wniosek klubu radnych przewodniczący rady gminy jest obowiązany wprowadzić do porządku obrad najbliższej sesji rady gminy projekt uchwały zgłoszony przez klub radnych, jeżeli wpłynął on do rady gminy co najmniej 7 dni przed dniem rozpoczęcia sesji rady. W trybie, o którym mowa w zdaniu pierwszym, każdy klub radnych może zgłosić nie więcej niż jeden projekt uchwały na każdą kolejną sesję rady gminy
Kolejną ważną instytucją w pracy radnego są komisje rady gminy. Rada gminy może powoływać komisje stałe lub doraźne. Powoływanie komisji rady nie jest obowiązkowe. Jedynie powołanie komisji rewizyjnej oraz komisji skarg, wniosków i petycji jest obligatoryjne. W posiedzeniach każdej komisji mogą uczestniczyć radni, którzy nie są jej członkami. Nie mogą oni brać udziału w głosowaniu, ale mają prawo zabrać głos w dyskusji lub przedstawić swoją opinię dotyczącą omawianej sprawy. W posiedzeniach komisji mogą również uczestniczyć mieszkańcy, gdyż są one z mocy prawa jawne. Mają oni prawo za zgodą przewodniczącego komisji zabierać głos w czasie posiedzenia.
KOMISJA REWIZYJNA Komisja ta ma bardzo ważne uprawnienie – opiniuje wykonanie budżetu gminy i występuje z wnioskiem do rady gminy w sprawie udzielenia lub nieudzielenia absolutorium wójtowi. Komisja opiniuje również wniosek o referendum dotyczące odwołania wójta/burmistrza/prezydenta miasta. Jest to zatem bezpośredni środek mogący wpływać na ich działania. Do podstawowych zadań komisji rewizyjnej należy prowadzenie działań kontrolnych zlecanych przez radę gminy.
KOMISJA SKARG, WNIOSKÓW I PETYCJI W skład komisji wchodzą radni, w tym przedstawiciele wszystkich klubów radnych, z wyjątkiem przewodniczącego i wiceprzewodniczących rady gminy. Zasady i tryb działania komisji skarg, wniosków i petycji określa statut gminy. Jak sama nazwa wskazuje, głównymi zadaniami komisji są rozpatrywanie skarg, wniosków oraz petycji mieszkańców oraz przedstawianie radzie gminy stosownych opinii.
Bardzo ważnym uprawnieniem, które przysługuje wszystkim mieszkankom i mieszkańcom gminy, a zatem również radnym, jest możliwość zwrócenia się z wnioskiem o informację na temat działalności organów gminy, którą to możliwość reguluje ustawa z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej.
Ważne! Radny ma prawo – jeżeli nie narusza to dóbr osobistych innych osób – do uzyskiwania informacji i materiałów, a także wstępu do pomieszczeń, w których znajdują się te informacje i materiały. Ma prawo wglądu w działalność urzędu gminy, a także spółek z udziałem gminy, spółek handlowych z udziałem gminnych osób prawnych, gminnych osób prawnych oraz zakładów, przedsiębiorstw i innych gminnych jednostek organizacyjnych, z zachowaniem przepisów o tajemnicy prawnie chronionej (wchodzi w życie po wyborach samorządowych w 2018 roku). Każdy, kto bezprawnie został pozbawiony dostępu do informacji publicznych, w także radny, może dochodzić swojego prawa do wiedzy za pośrednictwem skargi do sądu administracyjnego.
W sprawach dotyczących gminy radni mogą kierować interpelacje i zapytania. Interpelacje dotyczą spraw o istotnym znaczeniu dla gminy, zaś zapytania składa się w sprawach aktualnych problemów gminy, a także w celu uzyskania informacji o konkretnym stanie faktycznym.
Interpelacja oraz zapytanie powinny zawierać krótkie przedstawienie faktycznej sytuacji będącej przedmiotem interpelacji lub zapytania oraz wynikające z tego pytania. Interpelacje i zapytania składane są na piśmie do przewodniczącego rady, który przekazuje je niezwłocznie wójtowi.
Wójt (burmistrz) lub osoba przez niego wyznaczona są zobowiązani udzielić odpowiedzi na piśmie nie później niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania interpelacji. Treść interpelacji i zapytania oraz udzielonych odpowiedzi podawana jest do publicznej wiadomości poprzez niezwłoczną publikację w Biuletynie Informacji Publicznej i na stronie internetowej gminy oraz w inny sposób zwyczajowo przyjęty.
Mieszkańcy mogą występować do radnych w sprawie zgłoszenia interpelacji lub zapytań, a dzięki temu, że ich treść musi zostać przedstawiona w formie pisemnej oraz opublikowana na stronach urzędu wraz z odpowiedzią – mają możliwość kontroli tego, czy radni wywiązują się ze swoich obowiązków wobec mieszkańców.
Praca radnego wiąże się również z pewnymi ograniczeniami. Mają one na celu zapewnienie, że realizując swoje obowiązki i uprawnienia, radny działa bezstronnie. Radny nie może: • być zatrudniony (na podstawie umowy o pracę lub umów cywilnoprawnych) w urzędzie tej gminy, w której uzyskał mandat, • pełnić funkcji kierownika lub zastępcy gminnej jednostki organizacyjnej (np. biblioteki publicznej, spółki z udziałem gminy, szkoły), • wykorzystywać swojej funkcji do realizacji zadań innych niż te związane z obowiązkami radnego, np. wykorzystywać w celach zarobkowych majątku komunalnego gminy, • podejmować dodatkowych zajęć ani otrzymywać darowizn mogących podważyć zaufanie wyborców do wykonywania mandatu, • również jego małżonek/-ka, a także osoby będące we wspólnym pożyciu z radnym nie mogą być członkami władz zarządzających lub kontrolnych i rewizyjnych ani pełnomocnikami spółek handlowych z udziałem gminnych osób prawnych lub przedsiębiorców, w których uczestniczą takie osoby
Źródło: Masz głos, masz wybór
Zygmunt Zell, badacz i teoretyk samorządności, biorąc pod uwagę sposób sprawowania mandatu i stopień jego "upolitycznienia" podzielił radnych na trzy kategorie:
1. ZKKM Chrzanów
Zgromadzenie
Andrzej Bieda (CHRZANÓW), Robert Maciaszek (CHRZANÓW), Marian Sadzikowski (CHRZANÓW) - przewodniczący, Julian Celarek (LIBIĄŻ), Bogusław Gucik (LIBIĄŻ), Łukasz Płatek (LIBIĄŻ), Wojciech Hajduk (TRZEBINIA), Mateusz Król (TRZEBINIA) - zastępca przewodniczącego , Jacek Woch (TRZEBINIA)
Zarząd
Przewodniczący Marek Dyszy, zastępca przewodniczącego: Jacek Woch, członkowie zarządu: Andrzej Bieda, Bogusław Gucik
2. MZGK Chrzanów
Zgromadzenie
Wacław Drozdowicz (LIBIĄŻ) - przewodniczący, Józef Dziedzic (TRZEBINIA) - zastępca przewodniczącego, Robert Maciaszek (CHRZANÓW) - zastępca przewodniczącego, Krzysztof Zubik (CHRZANÓW), Roman Madejski (CHRZANÓW), Piotr Klupa (LIBIĄŻ), Adam Niemczyk (LIBIĄŻ), Monika Jarosińska (TRZEBINIA), Jarosław Kurdziel (TRZEBINIA)
Zarząd
Przewodniczący - Arkadiusz Pypłacz, zastępca przewodniczącego - Roman Madejski, członkowie zarządu: Jarosław Kurdziel, Piotr Klupa
Archiwum Przełomu nr 02/2026
0
0
0
0
0
0
KCPO14:13, 14.08.2026
3
1
Porsze sie usmiechac, Wy nasze serducha!
Olka16:39, 14.08.2026
3
2
Przepraszam, ze osmilam sie zapytac,,,,,Ile kapuchy przygarniaja nasi burmistrzowie?
Kera19:54, 14.08.2026
0
2
Białej -dwie główki, kiszonej ok. 3 kg. Premia- to woda spod ogórków.
Użytkowniku, pamiętaj, że w Internecie nie jesteś anonimowy. Ponosisz odpowiedzialność za treści zamieszczane na portalu przelom.pl. Dodanie opinii jest równoznaczne z akceptacją Regulaminu portalu. Jeśli zauważyłeś, że któraś opinia łamie prawo lub dobry obyczaj - powiadom nas [email protected] lub użyj przycisku Zgłoś komentarz
Castorama otwarta w Chrzanowie
Porazka jak wszystko w chrzanowie. Chodzi mi o ceny z kosmosu. W merkurym jest drogo a tam *%#)!& zawias bramkowy fi 16 jest o ponad 10zl drozszy niz w merkurym . Tarcza do ciecia ponad 9zl 125mm nie opisane towary np pret gwintowany- zero opisu jakiej klasy
Wojtek
19:40, 2026-11-09
Drugi konkurs przyniósł rozstrzygnięcie. Kto pokieruje
A konkurs , no tak konkursy mają coś z dziećmi, a tu przechodzi z łoojca na synna .
Enfset
19:26, 2026-11-09
Znamy najlepszą czwórkę Pucharu Ligi TLS. Janina nie da
Proszę nie wymieniać tej nazwy bo mi *%#)!& ciśnienie skacze!!!
Rob
16:19, 2026-11-09
Policyjny finał na chrzanowskim rynku. 26-latek zatrzym
Ziółko..ki nie bądź taki pewniak, bo naprawdę trzeba mieć czysto za uszami. Twoje sugestie z okienka twojego strupa może okazać się nękaniem , a to też jest karalne. Wyważaj słowa. Chcesz mieć spokój nie pędż w owczym tempie z takimi gdzie możesz być pociągnięty do odpowiedzialności karnej. Trzeba mieć twarde dowody a nie ferować nie sprawdzonymi opiniami. Rozumiem, bo masz sześć klas podstawówki w tym cztery lata w drugiej i pewnie wielu rzeczy nie ogarniasz. Przykre i porażające.
ek
16:06, 2026-11-09
