Zwierzę nie powinno być prezentem

Z ARCHIWUM TYGODNIKA „PRZEŁOM". Gdyby zerknąć w statystyki schronisk, łatwo zauważyć, że najwięcej porzuconych zwierząt trafia tam w styczniu i lutym. To ewidentnie efekt nietrafionych świątecznych prezentów — mówi Kinga Stach z Chrzanowa, wolontariuszka prowadząca dom tymczasowy dla bezdomnych zwierząt w rozmowie z Ewą Solak.

Od wielu lat pomaga pani bezdomnym zwierzętom. Skąd wzięła się ta potrzeba?

— Zawsze interesowały mnie zwierzęta i nigdy nie potrafiłam przejść obok nich obojętnie. Jaszczurka bez ogona, przejechana żaba, pies ze złamaną łapą — każde z nich trafiało pod moją opiekę. Rodzice pozwalali mi przynosić zwierzaki do domu, ale uczyli mnie też odpowiedzialności. Jeśli brałam zwierzę, musiałam zająć się nim od A do Z: nakarmić, posprzątać, wyprowadzić, zadbać. Tak było przez lata. Dwanaście lat temu razem z partnerem zaczęliśmy działać bardziej profesjonalnie — prowadzimy wizyty przedadopcyjne, poadopcyjne i zajmujemy się całym procesem adopcyjnym.

Myślała pani o pracy jako weterynarz?

— Bardzo chciałam nim zostać. Ciąża trochę zmieniła moje plany. Zdecydowałam się na naukę w technikum weterynaryjnym i tam zrozumiałam, że to nie jest droga dla mnie. Weterynaria nie zawsze idzie w parze z miłością do zwierząt. W tym zawodzie często trzeba zostawić empatię za drzwiami, zachować zimną krew, bo nie da się pomóc wszystkim. W dodatku weterynarz ma obowiązek leczyć zwierzę, a nie wychowywać właściciela. A ja jestem raczej pyskata i trudno byłoby mi w takich sytuacjach milczeć. Mam dziś wielu znajomych wśród weterynarzy i szczerze mówiąc — nie zazdroszczę im.

Brała pani udział w różnych akcjach na rzecz zwierząt, m.in. w charytatywnej sesji zdjęciowej dla schroniska w Bielsku-Białej.

— Z propozycją zgłosiła się do mnie znajoma z agencji modelek. Dochód ze sprzedaży kalendarzy i gadżetów miał trafić do schroniska. Dla mnie decyzja była oczywista. Lubię takie inicjatywy i chętnie się w nie angażuję.

Skąd trafiają do pani zwierzęta?

— Najczęściej z powiatu chrzanowskiego, ale zdarzają się też z Krakowa, Katowic, a nawet z Warszawy. Prowadzimy na Facebooku stronę „Maluszkowe Przedszkole – dom tymczasowy dla szczeniąt i kociąt”. Informacje szybko się rozchodzą, ludzie przekazują sobie kontakty i zgłaszają się, gdy widzą zwierzęta w potrzebie.

Jak trafił do was pies z Warszawy?

— Kupiła go para w pseudohodowli. Po kilku dniach uznali, że opieka nad nim ich przerosła. Odezwała się do mnie ich znajoma, a moja przyjaciółka. Niestety szybko potwierdziły się nasze obawy. Psy z pseudohodowli, bez rodowodu, są tańsze i dlatego cieszą się dużym zainteresowaniem. Wyglądają jak psy rasowe — maltańczyki, yorki — ale często obciążone są poważnymi chorobami genetycznymi. Ten pies miał ogromną dysplazję stawów biodrowych. Jedynym rozwiązaniem były operacje i endoprotezy. Koszt jednej to około 40 tysięcy złotych.

Rodowód jest ważny?

— Daje gwarancję, że szczeniak i jego przodkowie zostali przebadani, a hodowla prowadzona była w sposób odpowiedzialny. Kupując psa z rodowodem, mamy znacznie większą szansę, że będzie zdrowy. Kupując taniego psa bez rodowodu, bierzemy zwierzę nierasowe, często z dużym obciążeniem genetycznym. Przykład naszego psa z Warszawy jest tego najlepszym dowodem.

Ile w Chrzanowie działa takich domów tymczasowych?

— Są trzy prężnie działające miejsca: „Maluszkowe Przedszkole”, „SOS Pies Wolontariat” oraz „Kociando” w Trzebini. Poza tym jest wiele osób pomagających przy kastracji dzikich kotów. Większość z nich można znaleźć na Facebooku.

Czy otrzymujecie wsparcie od gminy?

— Nie. Nie jesteśmy fundacją ani stowarzyszeniem, więc nie dostajemy bezpośrednich środków. Gminy finansują programy kastracji i sterylizacji, co jest ogromną pomocą. Czasem organizowane są zbiórki karmy.

Skąd więc pieniądze na leczenie i utrzymanie zwierząt?

— Organizujemy prywatne zbiórki na portalach takich jak zrzutka.pl czy pomagam.pl. Bywa, że potrzebną kwotę udaje się zebrać szybko, a czasem trwa to miesiącami. Leczenie, operacje i zabiegi są bardzo kosztowne.

Okres przedświąteczny to czas „prezentowych” decyzji. Wiele osób kupuje wtedy psy i koty.

— To najgorszy możliwy pomysł. Zwierzę nie jest prezentem, tylko członkiem rodziny na kilkanaście lat. Bez względu na to, czy jest zdrowe, czy chore. Opieka nad nim to ogromna odpowiedzialność. Często dzieci kupują zwierzęta starszym rodzicom, chcąc ich uszczęśliwić. To uszczęśliwianie na siłę. Jeśli ktoś sam o to nie prosi — nie róbmy tego. Zdarza się, że starsza osoba odchodzi, a zwierzę zostaje bez opieki. W przypadku dzieci bywa, że wyrastają z marzeń, a obowiązek spada na rodziców. Statystyki schronisk są bezlitosne: najwięcej porzuconych zwierząt trafia tam w styczniu i lutym. Drugim takim okresem są wakacje — bo wyjazd i „nie ma co zrobić z pupilem”.

Ilu zwierzętom udało się wam już pomóc?

— Około dwustu. Jak na to, że działamy tylko we dwoje, to całkiem sporo.

Niedawno ktoś wyrzucił na śmietnik karton z maleńkimi kotami. Trafiły do was.

— Teraz mają się dobrze, choć początkowo ich stan był bardzo zły. Koci katar, słaba odporność, karmienie butelką. Powoli stają na łapy. Szukamy dla nich domów, ale bardzo uważnie selekcjonujemy zgłoszenia. Wiadomości w stylu „dla wnuka pod choinkę” od razu odpadają.

Takie zgłoszenie powinno trafić na policję.

— Tak, porzucenie zwierzęcia jest przestępstwem. W tym przypadku jednak szanse na znalezienie sprawcy były minimalne — brak kamer, noc, nikt nic nie widział.

Kto nie powinien mieć zwierzęcia?

— Osoby bez zaplecza finansowego i empatii. Utrzymanie zwierzęcia jest kosztowne — karmienie, weterynarz, leczenie. Bez tego ani rusz.

Na co zwracać uwagę, decydując się na zwierzę?

— Przede wszystkim na czas. Trzeba wiedzieć, czy chcemy psa, kota, czy inne zwierzę. W przypadku psa — czy ma być aktywny, czy spokojny, młody czy starszy, mały czy duży. Jeśli mamy sprecyzowane oczekiwania, warto szukać w legalnych hodowlach. Jeśli chcemy po prostu przyjaciela — można iść do schroniska, ale trzeba pamiętać, że to czasem „kinder niespodzianka”. Zwierzę ma swoją historię i może różnie reagować.

Co pani radzi osobom, które myślą o kupnie lub adopcji?

— Przemyśleć to co najmniej dwa razy. Zadać sobie pytanie, czy przez kilkanaście lat naprawdę będzie miejsce na zwierzę w naszym życiu. I nie kierować się najtańszą opcją. Chodzi o to, by nikogo nie skrzywdzić.

Podcast z Kingą Stach dostępny jest tutaj.

Archiwum Przełomu nr 50/2025