Złote gody świętowane w tłumie, a ślubów coraz mniej. Ten kontrast to nie przypadek – to obraz zmian, które wyraźnie odczuwa branża ślubna.

Niedawno na stołówce ZG Janina w Libiążu prawie dwieście osób świętowało złote, szmaragdowe, diamentowe i żelazne gody. Frekwencja była tak wysoka, że tradycyjne miejsce takich uroczystości – Libiąskie Centrum Kultury – okazało się zbyt małe. Samych par obchodzących 50. rocznicę wspólnego pożycia było aż 70. Ten widok, choć krzepiący, skłania do gorzkiej refleksji nad przyszłością.

W Polsce nie prowadzi się statystyk, ile par małżeńskich jest w stanie dotrwać do złotych godów. Znamy za to dane z USA. Wskazują one, że do tak pięknego jubileuszu udaje się dotrwać około 6–8 proc. związków. Nawet jeśli weźmiemy pod uwagę, że przeciętny Polak – przynajmniej przed pandemią COVID-19 – żył dłużej niż statystyczny Amerykanin (pandemia właściwie wyrównała wcześniejsze różnice), a także to, że Polacy rozwodzą się nieco rzadziej, odsetek par docierających do złotych godów nie wzrósłby znacząco. Być może sięgnąłby najwyżej 10 proc. Przy takim założeniu łatwo oszacować, ile małżeństw mogło być zawieranych w gminie Libiąż pół wieku temu, skoro dziś 70 par obchodziło złote gody.

To mniej więcej tyle, ile zawierano w całym powiecie chrzanowskim w 2005 roku. Twarde dane z Urzędu Statystycznego w Krakowie pokazują, że wówczas na ślubnym kobiercu stanęły 694 pary. Do dziś, czyli w ciągu 20 lat, liczba zawieranych związków skurczyła się właściwie o połowę.

Demograficzny zjazd i zmiana priorytetów

Spadek liczby małżeństw to trend wyraźnie udokumentowany. W ciągu ostatniej dekady w Polsce liczba ślubów cywilnych spadła o około 30 proc., a wyznaniowych nawet o połowę.

Branża ślubna odczuwa to tąpnięcie bardzo boleśnie. Andrzej Gontarz, znany organizator targów ślubnych z Jaworzna, przyznaje, że sektor wyraźnie się kurczy, a w ciągu ostatnich 10 lat frekwencja narzeczonych na targach spadła o około 50 proc. Według jego obserwacji, rynek przechodzi proces profesjonalizacji. – To już nie jest „masówka”, lecz walka o klienta wyszukanymi usługami – mówi.

Z kolei Jacek Nowak z chrzanowskiej firmy Kompleksowa Obsługa Wesel i Imprez Towarzyskich zauważa, że spadek liczby ślubów przekłada się bezpośrednio na mniejszą liczbę przyjęć. Tendencja ta nabrała dynamiki w ostatnich dwóch-trzech latach, do czego przyczyniła się również pandemia COVID-19.

Gdzie mieszkańcy biorą śluby?

Analizując dane z lat 2020–2025, warto zwrócić uwagę na istotny niuans statystyczny. Na przykładzie Chrzanowa widać, że ogólna liczba małżeństw zarejestrowanych w tamtejszym Urzędzie Stanu Cywilnego (121 w 2025 roku) nie oddaje w pełni skali zjawiska.

W tym samym roku aż 204 mieszkańców gminy zawarło związek małżeński. Młodzi ludzie coraz częściej wybierają śluby poza swoją rodzimą gminą – niektórzy szukają atrakcyjnych miejsc w plenerze w innych miastach, ale lwia część zapewne po zawarciu małżeństwa po prostu opuszcza Chrzanów. Do takiego wniosku skłaniają dane migracyjne, jasno wskazując, że gmina się wyludnia.

Nowożeńcy coraz starsi

Kolejnym kluczowym czynnikiem zmieniającym oblicze branży jest wiek nowożeńców. Dane z 2022 roku dla województwa małopolskiego wskazują, że mediana wieku tej grupy wynosi 28 lat dla kobiet i 30,1 roku dla mężczyzn. Mediana ta jest o tyle istotna, że wyznacza granicę wieku, którą połowa nowożeńców już przekroczyła. Niewiele niższe wartości notuje się w przypadku osób zawierających małżeństwo po raz pierwszy: 27,4 roku (kobiety) i 29,4 roku (mężczyźni).

Najświeższe dane z Libiąża – choć dotyczą wieku uśrednionego, a nie mediany – są jeszcze bardziej wymowne: kobiety wychodzą za mąż średnio w wieku 36 lat, a mężczyźni żenią się, mając 38 lat. Pięć lat wcześniej było to odpowiednio 33 i 34 lata (patrz infografika).

To ogromne przesunięcie w czasie. Andrzej Gontarz tłumaczy, że starsze pary to często osoby finansowo niezależne, które same finansują wesele, przez co ich decyzje są bardziej przemyślane. Dzisiejszy ślub to często koszt rzędu 50–200 tysięcy złotych, co dla wielu młodych ludzi – zmagających się z brakiem poczucia bezpieczeństwa czy problemem dostępności mieszkań – staje się barierą nie do przejścia.

Ewolucja w stronę „show” i wykształcenie

Zmiana profilu nowożeńców wymusza na restauratorach i usługodawcach modyfikację oferty. Jacek Nowak podkreśla, że pary decydujące się na ślub są obecnie bardziej wymagające, co skutkuje „wysublimowanymi zamówieniami” i większym naciskiem na jakość. Gontarz dodaje, że wesele przestało być rodzinną biesiadą z kucharką, a stało się wydarzeniem typu „show”, pełnym animacji i pokazów.

Ciekawie prezentuje się także struktura wykształcenia nowożeńców w Małopolsce (dane za 2022 r.). Wśród kobiet zawierających małżeństwo aż 52,7 proc. posiada wykształcenie wyższe, podczas gdy u mężczyzn odsetek ten wynosi 36 proc. Ta dysproporcja może być jednym z czynników wpływających na trudności w doborze partnerów i przesuwanie decyzji o małżeństwie. Warto jednak zauważyć, że coraz rzadziej różnice w wykształceniu (gdy żona ma wyższe, a mąż średnie) są przyczyną rozpadu małżeństw.

Rozwody i trwałość statystyczna

Na koniec warto przyjrzeć się statystykom rozwodów. Trzeba jednak pamiętać, że postanowienia rozwodowe przypisywane danej gminie dotyczą małżeństw zawartych na jej terenie, a niekoniecznie jej obecnych mieszkańców.

W Chrzanowie w 2025 roku odnotowano 97 rozwodów przy 121 zawartych w tym samym roku małżeństwach. W Libiążu sytuacja wygląda inaczej – w latach 2024–2025 w tamtejszych rejestrach nie odnotowano ani jednego wyroku rozwodowego.

Choć branża ślubna musi mierzyć się z malejącą liczbą klientów, głosy ekspertów dają nadzieję na przetrwanie firm, które postawią na jakość. Jak zauważa Andrzej Gontarz, choć więzi społeczne słabną, a świat coraz częściej zamyka się w ekranach telefonów, potrzeba celebrowania ważnych chwil nie znika – zmienia jedynie formę, stając się bardziej kameralną i wyszukaną. Pytanie tylko, czy za 50 lat wciąż będzie kogo dekorować medalami za długoletnie pożycie małżeńskie.