Ponad 300 tysięcy złotych wydają rocznie lokalne samorządy oraz Lasy Państwowe na likwidację dzikich wysypisk śmieci. Teoretycznie każdy mieszkaniec płaci za odbiór odpadów, ale wciąż spore ich ilości lądują w lasach i przydrożnych rowach.  

Skala procederu nielegalnego podrzucania odpadów jest wciąż duża. Podrzucane są m.in. opony, części samochodowe, meble, gruz i śmieci w workach. Pracownicy gmin i nadleśnictwa starają się znaleźć dowody mogące wskazać sprawcę (udaje się to rzadko), a następnie podejmują kroki w celu ukarania winnego. Jeśli identyfikacja sprawcy nie jest możliwa, organizują uprzątnięcie terenu.

Chyba, że działki są prywatne, wtedy do uprzątnięcia wzywany jest właściciel.

Jak ukrócić ten proceder?

Tadeusz Arkit, radny wojewódzki, były poseł i burmistrz Libiąża, współtwórca "ustawy śmieciowej":

Nadal pojawiają się nielegalnie wywiezione odpady. Wśród nich dominują odpady poremontowe, gruz, ale też duże gabaryty, opony itp. Wydaje się, że takie zachowanie niektórych mieszkańców lub firm remontowych bierze się ze źle pojętej „oszczędności” - bo przecież w większości przypadków te odpady można wywieźć do PSZOK-a. Jak można temu przeciwdziałać? Przede wszystkim edukacja i informacja. Po drugie - brak akceptacji społecznej, piętnowanie takich zachowań przez mieszkańców, sąsiadów. Zatrute środowisko to przecież zagrożenie dla zdrowia, a likwidacja dzikich wysypisk to koszty, na które się składamy wszyscy jako podatnicy. Takie zachowania oraz ewentualne odkryte dzikie wysypiska należy zgłaszać, również anonimowo, albo przez aplikację do Głównego Inspektora Ochrony Środowiska a od niedawna przez aplikację mObywatel, w zakładce „Naruszenia środowiskowe”.

Dodatkowo uważam, że wprowadzony rok temu obowiązek zbiórki tekstyliów wymaga wyjścia z tym tematem bliżej mieszkańca, bo trudno wymagać, aby każdy jeździł do PSZOK-a z kilkoma zużytymi koszulami. Może w miejscach najbardziej uczęszczanych, np. w rejonach galerii handlowych, marketów powinno się ustawić pojemniki na tekstylia i je systematycznie opróżniać?

Jeśli chodzi o kolejne zmiany ustawowe, to wchodzi w życie system kaucyjny, ale od lat trwają prace nad ustawą o rozszerzonej odpowiedzialności producenta. Powinna ograniczyć ilość opakowań bezzwrotnych, które w coraz większych ilościach nas zalewają. Wprowadziłbym też obowiązek składania deklaracji na wywóz odpadów komunalnych dla każdej rozpoczętej budowy, a wywóz odpadów budowlanych powinien być obowiązkowo wpisywany do dziennika budowy. I na koniec: starajmy się jako konsumenci kupować towar w opakowaniach zwrotnych, zabierajmy do sklepu torby, siatki, nie pakujemy wszystkiego w reklamówki itp. Od naszych zachowań dużo zależy, dlatego bądźmy świadomymi i odpowiedzialnymi konsumentami.

Arkadiusz Pypłacz, przewodniczący zarządu Związku Międzygminnego "Gospodarka Komunalna" w Chrzanowie:

Prowadzimy działania edukacyjne w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi. Przekonujemy mieszkańców, że przecież w ramach prowadzonego przez nas systemu mogą wszystkie odpady komunalne albo umieszczać w pojemnikach przy domach bądź blokach, albo przywozić do PSZOK-ów. Punkty te są otwarte w każdej gminie od wtorku do soboty, a więc są dostępne dla wszystkich. Odpady oddawane są przez mieszkańców w ramach ponoszonej opłaty. Jedynie, jeśli ktoś ma większe ilości odpadów limitowanych, wtedy musi za nie dodatkowo zapłacić. Zastanawiające jest zatem, jaki jest sens wywożenia odpadów np do lasu, ryzykując ukaranie mandatem lub grzywną. Przypuszczam, że na dzikich wysypiskach jest sporo odpadów od podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Ponieważ - jak widać - działania edukacyjne nie do końca odnoszą skutek, można próbować bardziej skutecznie działać w kierunku znalezienia i ukarania sprawców. Takie przykładne ukaranie kogoś na pewno zadziałałoby prewencyjne. Kary powinny być bardziej dotkliwe, bo mandat czyt nawet grzywna do 5 tysięcy złotych, nie odstrasza osób zanieczyszczających środowisko.

Przypomnę, że Związek zrezygnował z objęcia systemem nieruchomości niezamieszkałych, czyli firm i instytucji. My kontrolujemy te firmy pod kątem, czy mają umowy z operatorami komercyjnymi, bo każda ma taki obowiązek. I tutaj jest pole do popisu. Bo mieszkańcy niezależnie od tego, ile odpadów oddają, płacą tyle samo. Firmy płacą w zależności od ilości odpadów. Dlatego może się rodzić pokusa, by odpadów pozbywać się w sposób nielegalny. Kontrolujemy, czy firmy mają rachunki za wywóz pięciu frakcji odpadów. Natomiast faktyczna ilość odpadów wytwarzanych, a ilość udokumentowanych rachunkami może być różna. Oczekujemy też wsparcia społecznego. Chodzi o to, aby nie tylko działania kontrolne Związku nie były źle odbierane, ale żeby społeczeństwo było bardziej wrażliwe na zanieczyszczanie naszego otoczenia. Mieszkańcy powinni zrozumieć, że w ten sposób chronione są też ich portfele, bo za likwidację dzikich wysypisk płacimy wszyscy. Tym bardziej, że kwoty za zebranie i wywóz odpadów z dzikich wysypisk na podstawie umów zawieranych przez gminy są jednostkowo znacznie wyższe, niż te, jakie ponosi Związek za odpady komunalne.

W najbliższym tygodniu będziemy publikowali cykl testów, w których pokażemy, jaka jest skala dzikich wysypisk w poszczególnych gminach. A także jakie działania podejmują samorządy oraz Nadleśnictwo Chrzanów