Spacerując po chrzanowskim Fabloku wciąż napotkamy na "pamiątki" po fabryce. Jedną z nich jest były hotel. Inną znikający za rosnącymi szybko drzewami dawny zakładowy dom kultury. 

Spacerując dziś po terenach dawnego Fabloku, co krok natknąć się można na ślady po bogatej infrastrukturze socjalnej fabryki, która przez dziesięciolecia była dumą Chrzanowa i jego napędem. Niegdysiejsze serce miasta bije już coraz słabiej. W miejscu odgłosów produkcji, gwaru mieszkańców i bywalców domu kultury, pozostała cisza. I budynki, w których wciąż mieszkają historie, choć ludzie dawno już stąd odeszli.

Pierwszy z nich łatwo odnaleźć – na końcu ulicy Fabrycznej. To duży, zniszczony budynek stojący obok obecnej noclegowni. Kiedyś był hotelem pracowniczym, tak zwanym „Berlinem”. Tu spali ci, którzy wstając bladym świtem, szli wprost na halę montować kolejne lokomotywy. Później hotel przerobiono na tani "noclegowiec" dla pracowników, bo Fablok dbał, by mieli gdzie mieszkać. A kiedy fabryka zaczęła tonąć, lokatorzy nagle zostali z pytaniem: co dalej?

Hotel, który żył i zarabiał

W tym budynku było 33 mieszkania. Pokoje, kuchenne aneksy, małe łazienki – skromnie, ale swojsko. W 1998 roku kierownik działu socjalnego, Zdzisław Klimczak, dostał zadanie niemal bez wyjścia: rozebrać „Berlin”, albo sprawić, by przynosił zysk. Postawił na to drugie. Pozwolił zamieszkać tu także osobom spoza zakładu. Zadziałało. Po pół roku wszystkie mieszkania były zajęte, a hotel przynosił dochód.

Ale dobra passa nie trwała długo. Budynek przechodził z rąk do rąk – od Fabloku do spółki Sol-Met i z powrotem. A gdy w 2013 roku fabryka upadała, syndyk zaproponował miastu odkupienie hotelu. Wraz z lokatorami. Gmina nie była zainteresowana. Ludzie się wynieśli. I tak „Berlin” został pusty.

Dziś straszy rozbitymi oknami. Tabliczka „teren prywatny” nie odstrasza jednak każdego. W środku mieszkają bezdomni, często tacy, których noclegownia, tuż za ścianą, nie chce przyjąć. Bywają tu także miłośnicy urbexu – zachwyceni tym, że w środku zostały meble, łóżka, a nawet wanny. Pozostał też smutek, że wszystko to niszczeje, jest rozkradzione, porzucone.

Dom kultury, który kiedyś tętnił życiem

Kilkaset metrów dalej stoi inny budynek. Piękniejszy, ważniejszy, pełen wspomnień. Dawny Zakładowy Dom Kultury Fabloku.

Gdyby jego ściany potrafiły mówić, najpierw opowiedziałyby o świętach branżowych i wielkich akademiach. O Dniu Metalowca, kiedy przyjeżdżali przedstawiciele zakładów z całego województwa, a scena błyszczała od dekoracji. O oklaskach, przemowach, obietnicach, że „załoga zobowiązuje się...” – oddać dodatkową lokomotywę, urządzić punkty śniadaniowe, wykonać karuzele w ośrodku kolonijnym w Czorsztynie, renowację ogródków jordanowskich na kolonii Fabryczna i Rospontowa albo uporządkować placu 1000-lecia i stadion TS Fablok.

Dom kultury był miejscem tańców, balów, studniówek, prób zespołów, spotkań z ludźmi, których oglądało się w telewizji. Był centrum życia, nie tylko fabryki, ale i całego miasta.

W ZDK odbywały się zakładowe imprezy okolicznościowe. Słynne były fablokowskie bale karnawałowe z kotylionami, studniówki. Na czas tych imprez demontowano widownię kina. W domu kultury odbywały się też spotkania ze znanymi ludźmi (m.in. trenerem reprezentacji Antonim Piechniczkiem), działały zespoły muzyczne, koło strzeleckie LOK, wiele kółek zainteresowań, czy klub motorowy.

Potem ściany wspomniałyby kino, otwarte w 1959 roku. To tu całe pokolenia oglądały pierwsze filmy, pierwsze wielkie hity. To tu stało się w kolejce po bilety na „kasowe tytuły”.

A kiedy nastały lata osiemdziesiąte – kto dziś pamięta, że na tej scenie w 1982 r. grał Perfect? Że na balkonie brakowało miejsc?

Później, po upadku zakładu, próbowano tchnąć w niego nowego ducha. Powstał w nim prywatny klub „Błękitna Lokomotywa” – nowoczesny, głośny, kolorowy. Wielkie otwarcie? Natalia Kukulska z koncertem. Ale Chrzanów był za mały na takie ambicje i taki klub. Lokal zamienił się w „Bronx”. Ten zgasł w 2003 roku. Potem budynek przejął bank.

I tak stoi do dziś. A na jego ścianie wciąż połyskuje piękna mozaika z lat 70. ub. wieku autorstwa Lwowianki Ewy Żygulskiej – jeden z ostatnich świadków tamtych czasów. Co ciekawe, w ostatnich dniach w internecie pojawiło się ogłoszenie o sprzedaży obiektu za niecałe 2 miliony złotych.

Zostały wspomnienia

Fablok upadł. Hotel opustoszał. Dom kultury zapadł w sen, z którego raczej się już nie obudzi. Ale pamięć została – w opowieściach, w zdjęciach, w tych, którzy tu pracowali i tańczyli na balach karnawałowych. I może warto o tym mówić. Bo historia nie zawsze znika wtedy, gdy znikają budynki. Czasem trwa – dopóki ktoś chce jej słuchać.