Gmina Trzebinia zamierza się pozbyć czterech zużytych technicznie budynków mieszkalnych. Trzy już są pustostanami, czwarty systematycznie jest wysiedlany. Trzebiński program mieszkaniowy na lata 2026–2030 pokazuje skalę technicznych zaniedbań, morze potrzeb i brak strategii, która mogłaby zmienić sytuację mieszkańców na lepszą.

Wieloletni "Program gospodarowania mieszkaniowym zasobem Gminy Trzebinia na lata 2026–2030" pokazuje, z czym musi się zmierzyć samorząd w najbliższych latach. Choć dokument jest techniczny i obszerny, między wierszami widać jedno: gmina nie rozwija zasobu, a degradacja tego co jeszcze jest, postępuje w zastraszającym tempie. Remonty, na które na razie nie ma pieniędzy, staną się walką z czasem.

Z Programu wynika, że  liczba trzebińskich mieszkań komunalnych spadnie z 506 do 431 w ciągu zaledwie pięciu lat. To efekt wyłączania czterech budynków z powodu złego stanu technicznego oraz sprzedaży pojedynczych lokali.

Obecnie na mieszkanie czeka w Trzebini 56 gospodarstw domowych, z czego 44 na najem socjalny. W tej liczbie są 23 gospodarstwa z wyrokami sądowymi przyznającymi prawo do lokalu socjalnego. Wyroki pozostają jednak od lat niezrealizowane, bo gmina nie ma gdzie przesiedlić tych ludzi. Nadal mieszkają więc w dotychczasowych lokalach, wypełniając statystyki jako oczekujący. 

Gmina musi w swoich zasobach zrealizować remonty budowlane, ale i obowiązki wynikające z uchwały antysmogowej dla Małopolski, co oznacza likwidację pieców węglowych i masową wymianę źródeł ciepła. W dziesiątkach budynków planuje więc termomodernizacje, wymiany instalacji wod-kan, elektrycznych, gazowych i c.o. oraz remonty dachów i klatek schodowych. To ogromna operacja, której koszty liczone są w milionach złotych.

Najważniejsze dane z gminnego Programu gospodarowania mieszkaniami 

506 → 431 – spadek liczby lokali komunalnych do 2030 r.

56 gospodarstw oczekuje na mieszkanie

44 oczekuje na najem socjalny

23 wyroki o prawo do lokalu socjalnego niezrealizowane

4 budynki przeznaczone do wyłączenia

21 lokali w zasobach komunalnych odzyskiwanych jest średniorocznie

15 nowych gospodarstw rocznie trafia na listę oczekujących na mieszkanie komunalne

Od 2027 roku gmina powinna w swoim budżecie przeznaczyć ok. 2–3 mln zł rocznie na remonty i modernizacje budynków będących w 100 proc. jej własnością oraz część środków na remonty lokali komunalnych w budynkach innych właścicieli. To kwota, która umożliwi rocznie około dwóch remontów dachów, jednej kompleksowej instalacji wod-kan, jednej elektrycznej i około 40 wymian źródeł ciepła. Lista potrzeb obejmuje ponad 30 budynków wymagających bardzo poważnych robót – od termomodernizacji po wymianę wszystkich instalacji wewnętrznych. Gmina otwarcie przyznaje, że tempo realizacji zależy od pozyskania dotacji. Jeśli nie uda się ich zdobyć, plan zostanie ograniczony.

Największe problemy dotyczące mieszkań komunalnych

- ogromne zapóźnienia remontowe,

- stary zasób (40 z 112 budynków sprzed 1945 r.),

- wieloletnia niska modernizacja instalacji,

- obowiązek likwidacji pieców na paliwo stałe,

- rosnące kolejki po mieszkania komunalne,

- zmniejszający się zasób,

- wysokie koszty modernizacji (szacunkowo 1,8–2,3 mln zł rocznie),

- uzależnienie od funduszy zewnętrznych,

- ryzyko dalszego wyłączania budynków.

Sytuację najemców komplikuje planowana polityka czynszowa. "Program gospodarowania zasobem mieszkaniowym"  przewiduje „monitorowanie wysokości stawek czynszów w relacji do kosztów eksploatacyjnych i remontowych”. Choć nie pada słowo „podwyżki”, zapis brzmi jak zapowiedź koniecznego dostosowania stawek do rosnących kosztów utrzymania zasobu. Ochroną mają być obniżki czynszów dla gospodarstw o niskich dochodach. Do dyspozycji osób mniej zamożnych są też dodatki mieszkaniowe. 

Z jednej strony mieszkańcy mogą więc liczyć na poprawę standardu, modernizację i likwidację przestarzałego ogrzewania. Z drugiej – czekają ich utrudnienia spowodowane remontami, czasowe przeprowadzki i najprawdopodobniej wzrost czynszów.

Czynsz stanowić może od 1,5 do 3 proc. tzw. wartości odtworzeniowej budynku. 1 proc. to 5,50 zł. W Trzebini stawki wynoszą ok. 8 zł i są równe kosztom eksploatacji. W teorii powinny zbliżać się do 3 proc.

Komentarz

Program na lata 2026–2030 to dokument uczciwy, ale bolesny. Pokazuje bez złudzeń, że gminny zasób mieszkaniowy znajduje się w stanie kryzysu, a planowane działania to bardziej defensywa, gaszenie pożarów niż budowanie przyszłości.

Największy problem to spadek liczby mieszkań komunalnych przy jednoczesnym wzroście potrzeb. Kolejka czekających rośnie, a zasób się kurczy. Gmina nie planuje żadnych nowych inwestycji – ani jednego nowego budynku mieszkalnego. Ma zresztą złe doświadczenie z Gaja, gdzie w wybudowanym trzy lata temu budynku tylko nieliczni mieszkańcy dbają o wnętrza. A przypomnijmy, że mówiono wówczas o szybkiej kontynuacji tego projektu na działce obok. 

Drugi problem to skala zaległości remontowych. Przy obecnych nakładach pełna modernizacja zasobu zajęłaby nie pięć, ale kilkanaście lat. W międzyczasie kolejne budynki będą się starzeć, a ich stan będzie wymagał wyłączeń.

Program pokazuje więc, na jakim etapie ratowania tego, co jeszcze da się uratować, jesteśmy. Brakuje jednak odpowiedzi, jak zapewnić mieszkańcom przyszłość – zwłaszcza tym najsłabszym ekonomicznie. O zamożniejszych skutecznie troszczą się w Trzebini deweloperzy. 

Tylko jeden radny z Trzebini (Wojciech Hajduk) podczas sesji, na której "Program zasobem mieszkaniowym gminy" obejmujący pięć lat uchwalano apelował, by temat rodzący poważne konsekwencje finansowe, mieć na uwadze. Pozostałych radnych temat specjalnie nie wzruszył. 

Stan zasobów mieszkaniowych w gminie Trzebinia

BUDYNKI DO WYŁĄCZENIA → 4

BUDYNKI W STANIE ŚREDNIM/ZŁYM → 16

MALEJĄCY ZASÓB → 75 lokali do 2030 r. 

WNIOSEK: Skala potrzeb znacznie przekracza skalę możliwych realizacji. 

Pustostany w zasobie gminnym do wyburzenia

Grunwaldzka 53

Grunwaldzka 103

Styczniowa 48

Tysiąclecia 72

Planowane koszty utrzymania gminnego zasobu mieszkaniowego 

2026 r.                  3 972 200 zł (nie ma pieniędzy na remonty)

2027 r.                  5 108 000 zł

2028 r.                  4 936 000 zł

2029 r.                  5 269 000 zł

2030 r.                  5 500 000 zł