Chrzanów: rady osiedlowe w kryzysie

Na jednych osiedlach na zebrania wyborcze przychodzi garstka osób, na innych nie udaje się wybrać rady z powodu braku chętnych. Są jednak wyjątki: Kościelec czy Śródmieście. Czy mieszkańcy Chrzanowa nie chcą angażować się w sprawy swoich osiedli, czy po prostu nie wiedzą, że mogą mieć na nie wpływ?

Wybory do rad osiedli w Chrzanowie obnażyły problem, którego nie da się sprowadzić wyłącznie do niskiej frekwencji. Na osiedlach Kąty, Rospontowa i Niepodległości nie udało się wybrać nowych rad. Na zebraniach pojawiło się odpowiednio 1,9 proc., 0,7 proc. i zaledwie 0,4 proc. uprawnionych mieszkańców. Na Borowcu frekwencja wyniosła 4,2 proc., a na Stelli 2,8 proc. Na tym tle wybija się Kościelec, gdzie frekwencja sięgnęła 5 proc.

::addons{"type":"only-with-us","color":"black"}

Liczby są niepokojące, ale jeszcze ciekawsze okazują się reakcje mieszkańców. Pod artykułem o wynikach wyborów opublikowanym na portalu przelom.pl pojawiły się pytania, z których wynika, że część komentujących nie wiedziała nawet, czym są rady osiedli, od kiedy funkcjonują i jakie mają kompetencje.

„A co to za cudo, te rady osiedlowe? Czy to jakiś nowy organ władzy samorządowej?” – pytał jeden z internautów.

Inny komentujący stwierdził, że zdecydowana większość mieszkańców nie ma wiedzy o istnieniu rad, a to może tłumaczyć niewielkie zainteresowanie wyborami. Jego zdaniem zabrakło informacji o zadaniach tych organów, ich uprawnieniach i znaczeniu dla lokalnej społeczności.

Nie wiedzą, że mogą decydować

W komentarzach powtarzał się zarzut, że informacje o wyborach nie dotarły do wszystkich zainteresowanych. Mieszkańcy zwracali uwagę na brak plakatów, ogłoszeń i szerszej kampanii informacyjnej.

„Mieszkam już trzy lata na os. Stara Huta, ul. Łowiecka, i jeszcze nigdy i nigdzie nie widziałem jakichkolwiek ogłoszeń w sprawie osiedla. Teraz czytam, że będą wybory” - napisał internauta.

Pojawiły się również głosy, że informacje wywieszone na tablicach ogłoszeniowych nie wystarczą. Nie każdy regularnie sprawdza takie miejsca, a część mieszkańców zwyczajnie nie zwraca uwagi na zawieszone tam komunikaty.

Z drugiej strony, w rozmowie z Przełomem jedna z mieszkanek Kościelca przekonywała, że ogłoszenia były rozwieszone na wszystkich tablicach, a ona wraz z mężem sprawdzała je osobiście. Jej zdaniem kluczowe jest odpowiednie nagłośnienie sprawy także w internecie.

Po co nam taka rada?

Brak wiedzy to tylko jedna strona problemu. W komentarzach pojawiły się również głosy podważające sens istnienia rad osiedlowych. Niektórzy internauci uznali niską frekwencję za dowód, że ten model lokalnego samorządu się nie sprawdził. Pojawiły się nawet postulaty likwidacji rad.

Krytycy wskazywali na ograniczone kompetencje tych organów. Rady mogą reprezentować mieszkańców, zgłaszać wnioski i opiniować sprawy dotyczące osiedli, ale nie decydują samodzielnie o inwestycjach czy wydatkach. Nie mają też gwarancji, że postulaty, które zgłoszą, zostaną zrealizowane.

Jeden z komentujących opisał rady jako struktury mające niewielki wpływ na decyzje władz. Inny przekonywał, że skoro mieszkańcy nie wiedzą o ich istnieniu, nie ma sensu podtrzymywać pozorów społecznego zaangażowania.

Nie wszyscy jednak podzielają tak radykalną ocenę. Część internautów uważa, że problemem nie jest sama idea rad osiedli, ale sposób ich funkcjonowania i niewystarczająca komunikacja z mieszkańcami.

Wiele zależy od liderów 

Andrzej Palian, przewodniczący Rady Osiedla Południe, nie ma wątpliwości, że to przejaw głębszego kryzysu społeczeństwa obywatelskiego.

- Ludzie coraz mniej interesują się sprawami swojej lokalnej społeczności. Kiedy mają problem, na przykład z hałasującymi sąsiadami czy młodzieżą przesiadującą pod oknami, potrafią znaleźć radę osiedla i domagać się interwencji. Ale kiedy trzeba samemu zaangażować się w rozwiązanie jakiegoś problemu, chętnych już nie ma - zauważa.

Jego zdaniem wiele zależy od lokalnych liderów, którzy potrafią zachęcić innych do działania.

- Jeśli na osiedlu znajdzie się kilka aktywnych osób zainteresowanych samorządnością, potrafią zmobilizować mieszkańców, także do udziału w wyborach. Jeśli takich ludzi zabraknie, mamy sytuację podobną do tej na Kątach. Kiedyś działała tam silna rada osiedla, wydawano nawet własną gazetkę. Dziś Kąty stoją właściwie tylko Madejskim (chodzi o Romana Madejskiego, radnego miejskiego i przew. osiedlowej rady, przyp. red.), choć problemów nie brakuje i o przyszłości osiedla powinno decydować więcej osób. Tym bardziej, że powstały tam nowe bloki, a ich mieszkańcy również powinni być zainteresowani posiadaniem swojej reprezentacji - mówi Palian.

Zwraca jednak uwagę na drugą stronę problemu: ograniczone kompetencje rad osiedlowych, które skutecznie zniechęcają do działalności społecznej.

- Trudno się dziwić, że część osób się zraziła. Co taka rada właściwie może? Może ponarzekać, napisać prośbę, złożyć wniosek, ale realnej sprawczości ma niewiele. Po wyborach większość obowiązków i tak spada na przewodniczącego. Z jednej strony można to zrozumieć, bo tylko on otrzymuje dietę. Z drugiej mamy do czynienia z niemal całkowitym zanikiem zainteresowania działalnością społeczną. A to dla lokalnych wspólnot bardzo niepokojące zjawisko - ocenia.

Przewodniczący podkreśla, że rady osiedlowe mogą być również szkołą samorządności i miejscem, w którym rodzą się przyszli lokalni liderzy.

- To przecież może być pierwszy krok do dalszej działalności publicznej. Z rady osiedla można trafić do rady miejskiej, powiatowej czy sejmiku województwa, a z czasem ubiegać się o funkcje wykonawcze w samorządzie. To szczególnie dobra szansa dla młodych ludzi, żeby zdobywać doświadczenie, poznawać mechanizmy funkcjonowania samorządu i uczyć się odpowiedzialności za wspólnotę. Niestety, niewielu chce z niej skorzystać - podsumowuje Andrzej Palian.

Czy mieszkańcy nie chcą działać, czy samorząd stworzył im tak słabe narzędzia działania, że przestali widzieć w tym sens?

Wybory rad osiedlowych w Chrzanowie

Osiedle Kąty (14 października) – frekwencja 1,9% (brak wyboru rady)

Osiedle Borowiec (15 października) – frekwencja 4,2%

Osiedle Rospontowa (19 października) – frekwencja 0,7% (brak wyboru rady)

Osiedle Kościelec (20 października) – frekwencja 5%

Osiedle Stella (21 października) – frekwencja 2,8%

Osiedle Niepodległości (22 października) – frekwencja 0,4% (brak wyboru rady)

Osiedle Północ  - Tysiąclecie (26 października) - frekwencja 0,9 %

Osiedle Śródmieście ( 27 października) - frekwencja 1,1%

::addons{"type":"only-with-us","color":"black"}

(KR, AM)