Radni powiatowi z Chrzanowa nie chcą kamer. Dlaczego mieszkańcy nie zobaczą pracy komisji?

Rada Powiatu Chrzanowskiego odrzuciła wniosek o nagrywanie i udostępnianie w internecie zapisów z posiedzeń komisji. Tylko jeden radny go poparł,  czterech wstrzymało się od głosu. Co ciekawe, podczas sesji nie padło ani jedno pytanie ani żaden argument dotyczący proponowanego rozwiązania. Radni zagłosowali bez dyskusji.

Autor wniosku do Rady Powiatu Chrzanowskiego chciał, aby posiedzenia komisji rady powiatu były transmitowane, nagrywane i udostępniane w internecie. Dzięki temu każdy zainteresowany mógłby sprawdzić, jak radni dyskutują o szpitalu, szkołach, drogach, inwestycjach i wydawaniu publicznych pieniędzy.

Wniosek wpłynął do rady 20 września. Zajęła się nim Komisja Skarg, Wniosków i Petycji, która na posiedzeniach 23 i 29 września analizowała propozycję mieszkańca. Ostatecznie zarekomendowała jej odrzucenie. 20 października podczas sesji Rady Powiatu Chrzanowskiego radni przyjęli takie stanowisko. Za nagrywaniem komisji opowiedział się tylko jeden radny (Andrzej Jura), czterech wstrzymało się od głosu (Łukasz Bieniek, Krzysztof Kasperek, Michał Gawroński, Maciej Nowak), pozostali zagłosowali przeciwko. Dwóch radnych było nieobecnych na sesji.

Bez dyskusji, bez pytań

Zaskakujący może być nie tylko wynik głosowania, ale również jego przebieg. Na sesji nie było żadnej dyskusji dotyczącej wniosku. Nikt nie próbował przekonywać pozostałych radnych do większej jawności. Nie padły też pytania o koszty ani możliwości techniczne.

Dyskusja nad propozycją odbywała się wcześniej na posiedzeniach komisji, których przebiegu mieszkańcy nie mogą obejrzeć w internecie. I właśnie na tym polega problem, na który zwrócił uwagę autor wniosku.

Sesje rady powiatu są transmitowane i nagrywane, ponieważ wymagają tego przepisy. Natomiast komisje, podczas których radni szczegółowo analizują projekty uchwał, wydatki i działalność jednostek powiatowych, pozostają poza kamerami. I żaden przepis nagrywania nie zabrania.

To na komisjach powinny padać pytania do przedstawicieli zarządu powiatu, dyrektorów szkół, szpitala czy innych instytucji. Podczas sesji wiele spraw jest już wcześniej uzgodnionych, a głosowanie bywa jedynie formalnym zakończeniem procedury. Nagrania pozwoliłyby mieszkańcom sprawdzić nie tylko, jak głosowali ich przedstawiciele, ale także jakie argumenty przedstawiali i czy rzeczywiście kontrolowali działania władz powiatu.

Sprzęt mają. Kosztów nie policzyli

Dlaczego Komisja Skarg, Wniosków i Petycji rekomendowała odrzucenie propozycji?

W uzasadnieniu uchwały wskazała przede wszystkim na dodatkowe koszty, trudności organizacyjne oraz konieczność ochrony danych osobowych. Dodała, że posiedzenia komisji odbywają się w różnych terminach, niekiedy równolegle, a podczas rozpatrywania skarg i petycji mogą pojawiać się informacje podlegające ochronie. Nagrania musiałyby także spełniać wymagania dotyczące dostępności cyfrowej. Zdaniem autorów projektu odrzucenia wniosku konieczne byłoby zaangażowanie dodatkowego pracownika do obsługi transmisji oraz przygotowywania nagrań i napisów. 

Jednocześnie w uzasadnieniu czytamy, że Starostwo Powiatowe w Chrzanowie dysponuje już infrastrukturą techniczną umożliwiającą nagrywanie i transmitowanie posiedzeń. Nie ma w nim natomiast żadnych wyliczeń, ile kosztowałoby wprowadzenie takiego rozwiązania. Radni podjęli więc decyzję, powołując się między innymi na wydatki, których wysokości nie znają.

Watchdog Polska: jawność nie musi być droga

Sieć Obywatelska Watchdog Polska, zajmująca się jawnością życia publicznego, od lat zachęca samorządy do nagrywania posiedzeń komisji.

W 2026 roku organizacja przeprowadziła ogólnopolski monitoring. Spośród 2400 samorządów uwzględnionych w analizie, zaledwie 22 transmitowały wszystkie posiedzenia komisji i archiwizowały nagrania. To mniej niż jeden procent.

Watchdog podkreśla, że choć ustawa nie nakłada na samorządy obowiązku transmitowania komisji, nic nie stoi na przeszkodzie, aby same zdecydowały się na takie rozwiązanie.

Organizacja odnosi się również do argumentu dotyczącego ochrony danych osobowych. Jeżeli podczas posiedzenia pojawiają się informacje podlegające ochronie, można wyłączyć określony fragment transmisji albo odpowiednio zredagować nagranie przed publikacją, jeżeli istnieje prawna podstawa ograniczenia jawności.

Także koszty nie zawsze muszą być wysokie. Watchdog przywołuje przykład miasta liczącego około 300 tysięcy mieszkańców, w którym obsługę transmisji i nagrań komisji szacowano na około 400 zł miesięcznie, przy wykorzystaniu istniejącego sprzętu.

Nie wiadomo, ile kosztowałoby to w powiecie chrzanowskim, bo takich obliczeń nie przedstawiono.

Są już samorządy, które zdecydowały się na większą otwartość. W Poczesnej od stycznia 2026 roku komisje są transmitowane na żywo. W Świdwinie publikowane są nagrania z posiedzeń, choć bez transmisji na żywo. W Ciechocinku nagrywanie wprowadzono po staraniach mieszkańców.

Jawność na papierze czy w praktyce?

Radni powiatowi argumentują, że mieszkańcy mają już zapewniony dostęp do informacji. Mogą osobiście uczestniczyć w posiedzeniach komisji, zapoznawać się z protokołami i korzystać z Biuletynu Informacji Publicznej.

Formalnie to prawda. Tyle że posiedzenia odbywają się zwykle w godzinach pracy. Nie każdy może pozwolić sobie na osobiste uczestnictwo w obradach. Protokół również nie zastąpi nagrania, bo jest ogólnikowy. Nie zawsze pozwala odtworzyć przebieg dyskusji, poznać wszystkie argumenty i ocenić aktywność poszczególnych radnych. W uzasadnieniu uchwały sami jej autorzy przyznali, że nagrywanie posiedzeń zwiększyłoby jawność i przejrzystość działania samorządu. Uznali jednak, że koszty i trudności organizacyjne przemawiają przeciwko takiemu rozwiązaniu. Rada Powiatu Chrzanowskiego podzieliła to stanowisko.

W rezultacie mieszkańcy nadal mogą oglądać sesje rady, ale nie zobaczą w internecie, jak przebiegają dyskusje na komisjach.

Wtorkowe głosowanie pokazało coś jeszcze: o tym, czy mieszkańcy powinni mieć łatwiejszy dostęp do informacji o pracy swoich przedstawicieli, można zdecydować publicznie, ale bez publicznej dyskusji.

Trzebinia idzie tą samą drogą

Identycznym wnioskiem dotyczącym nagrywania posiedzeń komisji zajęła się 20 października Komisja Skarg i Wniosków Rady Miasta Trzebini. 

Przewodnicząca komisji Magdalena Pagacz odczytała uzasadnienie o odrzuceniu wniosku, będące właściwie kopią uzasadnienia znajdującego się pod uchwałą rady powiatu. Żadna inna komisja na ten temat nie dyskutowała.

Rada miasta głosować będzie projekt uchwały w sprawie odrzucenia wniosku dotyczącego rozszerzenia jawności pracy gminnego samorządu w przyszły czwartek.

Pójdzie drogą Rady Powiatu Chrzanowskiego, czy dołączy do lokalnych rozwiązań z Ciechocinka, Świdwina czy Poczesnej?