Maraton pokoleń w OSP Płaza

Musztra, pierwsza pomoc, współpraca i odpowiedzialność – tego wszystkiego uczą się młodzi adepci sztuki pożarniczej. Sukcesy na zawodach i wysokie lokaty sprawiają, że coraz śmielej wkraczają oni w strażacki świat. W Płazie 22 młodych ludzi udowadnia, że stuletnia historia Ochotniczej Straży Pożarnej ma swój dalszy ciąg. 29 sierpnia druhowie świętowali jubileusz jednostki, która zamiast tylko wspominać przeszłość, już dziś wychowuje pokolenie gotowe tworzyć jej historię przez kolejne dekady.

MDP tworzą 22 osoby w wieku od 10 do 18 lat. W większości to uczniowie Szkoły Podstawowej w Płazie, ale są też starsi członkowie, którzy rozpoczęli naukę w szkołach ponadpodstawowych. Spotykają się regularnie, ćwiczą, uczą się strażackiego rzemiosła, startują w zawodach. I coraz mocniej utożsamiają się ze swoją jednostką.

Młodzieżowa Drużyna Pożarnicza przy OSP Płaza działa od ponad 26 lat. Przez ten czas jej skład wielokrotnie się zmieniał. Członkowie dorastali i przechodzili do dorosłych struktur, inni przychodzili na ich miejsce. Bywały lata, kiedy młodych strażaków było mniej. Dziś jest ich najwięcej w historii drużyny.

– Nie pamiętam, żeby do tej pory w MDP było ponad 20 osób – mówi Marcin Jamrozik, prezes OSP Płaza.

Jego zdaniem ten wynik nie jest przypadkiem.

– To przede wszystkim zasługa naszych opiekunów: Dominika Głogowskiego i Joanny Sroki. Dużą rolę odgrywa także Olaf Pikuła, który zajmuje się technicznymi ćwiczeniami z młodzieżą. To oni potrafią zainteresować dzieci i sprawić, że młodzi chcą wracać na kolejne zbiórki – podkreśla prezes.

Nie tylko mundur i strażacki samochód

Zbiórki odbywają się zazwyczaj co dwa tygodnie, w sobotnie przedpołudnia. Trwają około dwóch godzin. Przed zawodami spotkań jest więcej.

Młodzi ćwiczą musztrę, uczą się wykonywania zadań wymagających sprawności i współpracy. Poznają podstawy udzielania pierwszej pomocy, uczą się zachowań, które w przyszłości mogą pomóc im ratować życie, zdrowie i mienie innych ludzi.

Ale strażacka przygoda zaczyna się często od czegoś znacznie prostszego. Od ciekawości i możliwości zajrzenia do samochodu ratowniczego, poznania jego wyposażenia, przejażdżki czy spróbowania swoich sił w konkurencjach, które później pojawiają się na zawodach.

– Trzeba dziś umieć czymś dzieci zainteresować. Dominik ma do tego ogromną smykałkę – mówi Marta Kamińska, mama Piotra.

Jej syn ma 15 lat i do MDP należy od dwóch lat. 

– Wszystko zaczęło się od Dominika Głogowskiego. Mówił, że fajnie byłoby stworzyć taką drużynę, wywiesił ogłoszenie. Zachęcałam syna, żeby poszedł i spróbował. Potem znajomi mówili, że w klasach też o tym opowiadali, więc dzieci zaczęły przychodzić.

Szybko okazało się, że nie będzie to kolejna aktywność, w której uczestniczy kilkoro dzieci.

– Dominik zaczął od zabaw i ćwiczeń, które później pojawiają się na zawodach: używania sikawek do gaszenia, wiązania węzłów czy pokonywania przeszkód. Niedługo później pojawiła się możliwość startu w zawodach i dzieci bardzo się zaangażowały. Chodziły na wszystkie zbiórki. Nie było tak, że przychodziło dwoje czy troje dzieci, tylko cała grupa - dodaje Marta Kamińska. 

Efekty przyszły szybko. Młodzi druhowie zaczęli zajmować wysokie miejsca.

– Byliśmy też z dziewczynami na szczeblu wojewódzkim w Mszanie Dolnej. To bardzo integruje rodziców i dzieci. Na zawody jadą mama i tata, własnymi samochodami. Spędzamy razem cały dzień - dodaje pani Marta. 

Dla Marty Kamińskiej ważne jest także to, czego młodzież uczy się poza samymi umiejętnościami strażackimi.

– Już na pierwszej zbiórce było powiedziane, że należy współpracować w grupie, a nie rywalizować ze sobą. Nie ukrywajmy – właśnie na współpracy polegają później akcje pożarnicze.

„Straż pożarna to coś wielkiego”

Piotr nie trafił do straży przypadkiem. Jego tata, Marcin Spuła, od 25 lat należy do OSP Alwernia.

– Straż pożarna to coś wielkiego i bardzo się cieszę, że Piotrek próbuje tego świata. A organizacja OSP Płaza jest naprawdę na najwyższym poziomie - ocenia Marcin Spuła. 

Jak mówi, młodzież od początku uczy się nie tylko strażackich umiejętności, ale również porządku, punktualności i odpowiedzialności.

– Dzieci mają wpajane zasady, że musi być porządek, wszystko ma być zorganizowane i mieć swoje miejsce. Jeżeli zbiórka jest o 15, to zaczyna się o 15, a nie o 15.10. To są rzeczy, których powinno się uczyć każdego młodego człowieka.

Rodzice zauważają jeszcze jedną rzecz. MDP nie przeszkadza dzieciom w nauce. W niektórych przypadkach działa wręcz odwrotnie.

Aneta Zięba, mama 14-letniego Wiktora wspomina, że jej syn trafił do drużyny dwa lata temu po naborze w szkole.

– Na koniec roku okazało się, że duża część dzieci z naszej drużyny miała świadectwa z czerwonym paskiem. To jest naprawdę wzorowa grupa, bardzo dobrze uczących się uczniów. Są świetnie przygotowani – zarówno merytorycznie, jak i fizycznie- przyznaje.

Wiktora nie trzeba namawiać do udziału w zbiórkach.

– Kiedyś namawiałam go na harcerstwo, ale tam brakowało chłopców. Straż przekonała go przede wszystkim ratownictwem. Chce w przyszłości zostać ratownikiem medycznym. Możliwe więc, że dzisiejsze wybory będą miały wpływ na jego przyszłość zawodową.

Jej mąż, Dariusz, mówi wprost:

– Jestem z niego dumny. Sam bardzo chce chodzić do MDP i nie może się doczekać kolejnej zbiórki. 

Podkreśla przy tym pracę kadry.

– Nasza drużyna jest świetnie przygotowana pod każdym względem. Trzeba pochwalić ludzi, którzy szkolą dzieci. To dzięki ich determinacji, cierpliwości i zaangażowaniu młodzież jest tak dobrze przygotowana.

A przy tym dzieci nadal mają czas na zwyczajne życie.

– Syn ma czas na telefon i komputer, chodzi do szkoły muzycznej, musi znaleźć czas na wszystko, a jednocześnie bardzo dobrze się uczy. Jesteśmy dumni i cieszymy się, że dzieciom się chce. Rodzi się w nich duch empatii i altruizmu.

Rodzice są częścią tej drużyny

W Płazie młodzież nie działa w oderwaniu od dorosłych. Zaangażowanie rodziców jest dla jednostki kluczowe. 

– Rodzice bardzo mocno nas wspierają we wszystkich działaniach. Pomagają, motywują młodzież, ale myślę, że działa to też w drugą stronę – młodzież motywuje swoich rodziców do działania – mówi prezes OSP Plaza Marcin Jamrozik.

Widać to szczególnie podczas większych wydarzeń.

Przy organizacji jubileuszu 100-lecia potrzebne były dziesiątki rąk do pracy. Pomoc przy dekoracji kościoła, przygotowaniu poczęstunku dla zaproszonych gości, organizacji wydarzenia.

Na uroczystość zaproszono około 105 osób, do tego około 50 strażaków. Z wydarzenia korzystali również mieszkańcy Płazy – około 200 osób.

– Bez pomocy rodziców mielibyśmy spore problemy z przygotowaniem części tych rzeczy – przyznaje prezes.

Jednym z symboli tej wspólnoty była przygotowana na jubileusz grochówka. Maria Romanowska, mieszkanka Płazy, która od lat gotuje dla strażaków, przygotowała 200 litrów tego wojskowego przysmaku. Zajadali wszyscy. 

100 lat historii i nowy rozdział

29 sierpnia Płaza świętowała 100-lecie swojej Ochotniczej Straży Pożarnej.

Uroczystości rozpoczęła msza w intencji strażaków i ich rodzin w kościele pw. Podwyższenia Krzyża Świętego. Następnie pododdziały przemaszerowały na plac przed nową remizą, gdzie odbył się uroczysty apel.

Podczas jubileuszu szczególne miejsce zajęły strażackie symbole. Sztandar OSP został odznaczony, a Młodzieżowej Drużynie Pożarniczej przekazano proporzec. Wbito także pamiątkowe gwoździe.

Jubileusz stał się również okazją do utrwalenia historii jednostki w wyjątkowej formie.

Z tej okazji powstała „Historia Ochotniczej Straży Pożarnej w Płazie”, autorstwa Stanisława Garlickiego, Marcina Jamrozika i Dominika Głogowskiego. To blisko 300-stronicowa, pięknie wydana księga. Otwiera ją zdanie:

„Dla świata jesteśmy tylko ludźmi, dla ludzi, których ratujemy, jesteśmy całym światem.”

Publikacja została podzielona na trzy części. Pierwsza cofa czytelnika do początków działalności OSP. Pokazuje moment powstania jednostki na szerszym tle – warunków, w jakich tworzyły się straże pożarne na ziemiach polskich, ze szczególnym uwzględnieniem Małopolski. Opowiada o pierwszych latach działalności płaziańskich strażaków, a także o przerwie spowodowanej II wojną światową, kiedy władze okupacyjne doprowadziły do zawieszenia działalności jednostki.

Później przychodzi czas odbudowy. W latach 50. XX wieku dzięki zaangażowaniu druhów udało się ponownie postawić jednostkę na nogi. Była skromna, ale gotowa do działania. Kolejne dekady – od lat 60. do 2000 – to okres stopniowej modernizacji, rozbudowy i profesjonalizacji OSP.

Druga część książki poświęcona jest najnowszej historii oraz drodze do nowej siedziby. Trzecia dotyczy Młodzieżowej Drużyny Pożarniczej. I właśnie ona może okazać się jedną z najważniejszych części całej publikacji. Bo jest to historia młodych serc, które mają przejąć strażacką pałeczkę.

Ostatnie 26 lat działalności jednostki to także wiele ważnych zmian. Jedną z nich było pozyskanie środków i ufundowanie sztandaru OSP, który nadano w 2002 roku. Dla jednostki stał się on jedną z najważniejszych wizytówek i symbolem ciągłości strażackiej służby.

- Płaziańscy druhowie przez lata utrzymywali wysoką gotowość do działań. Średnia wyjazdowość wynosi około 75-80 proc. oznacza to, że jeśli jednostka jest alarmowana 100 razy, jej strażacy wyjeżdżają do około 70-80 zdarzeń - tłumaczy Marcin Jamrozik. 

W 2004 roku z Państwowej Straży Pożarnej otrzymali ciężki samochód Jelcz GCBA. Służył do 2022 roku. Ze względu na wysokie koszty utrzymania zastąpiono go używanym średnim samochodem ratowniczo-gaśniczym, który do dziś jest wykorzystywany przez jednostkę.

W 2022 roku OSP otrzymała również lekki samochód wyposażony do działań związanych z przeciwdziałaniem skutkom powodzi w Małopolsce.

Płaziańscy strażacy wykorzystywali go podczas akcji m.in. w Andrychowie, Tarnowie, Dąbrowie Tarnowskiej i Nowym Sączu, kiedy region zmagał się z dużymi powodziami.

Jednostka musiała mierzyć się także z zupełnie nowymi wyzwaniami. Podczas pandemii strażacy wykonywali dezynfekcję miejsc publicznych, dowozili żywność i pomagali mieszkańcom. Po wybuchu pełnoskalowej wojny za wschodnią granicą dołączyły kolejne obowiązki związane z zabezpieczeniem fali uchodźców.

Jednym z najważniejszych wydarzeń ostatnich lat była budowa nowej siedziby.

– Czekaliśmy na nią co najmniej kilkadziesiąt lat – mówi Marcin Jamrozik.

W 2023 roku, po wielu staraniach, udało się pozyskać pieniądze na realizację inwestycji.

Budowa trwała dwa lata.

– Inwestycja została oddana naprawdę szybko. Do dzisiaj czasami jeszcze nie wierzę, że my tutaj jesteśmy. Jeszcze niedawno zastanawialiśmy się, jak wyglądałoby stulecie, gdybyśmy musieli organizować je w starej remizie - uśmiecha się prezes OSP.. 

A jednostka już myśli o następnych inwestycjach. Trwają starania o pozyskanie nowego samochodu, który najpewniej trafi do jednostki najpóźniej wiosną.

Strażak w rodzinie? W Płazie to już tradycja

Marcin Jamrozik sam jest przykładem tego, jak strażacka pasja przechodzi z pokolenia na pokolenie.

– Jestem pierwszym strażakiem w swojej rodzinie. Zaczęło się od tego, że mieszkałem po sąsiedzku ze strażą. Rodzice wybudowali dom w sąsiedztwie garażu OSP w Płazie i w ten sposób złapałem bakcyla.

Dziś jego synowie i córka również są związani ze strażą.

– Wszystkie moje dzieci są strażakami. Dorosłe to aktywni ratownicy, a najmłodszy, niepełnoletni syn, jest jeszcze w MDP.

Jakub ma 16 lat, Maciej 18, Mateusz 24, a Nadia 27 lat. Nadia jest strażakiem-ratownikiem, obecnie młodą mamą, dlatego nie uczestniczy w akcjach.

W przypadku Młodzieżowej Drużyny Pożarniczej trudno mówić o gwarancji, że każdy jej członek zostanie później strażakiem-ratownikiem. Dzieci dorastają, zmieniają zainteresowania, wyjeżdżają, wybierają różne drogi.

Ale doświadczenie OSP Płaza pokazuje, że część z nich zostaje.

– Z naszych obserwacji wynika, że w szeregach jednostki zostaje później od 20 do 50 procent młodych ludzi. Jest więc duża szansa, że część z nich w przyszłości zasili szeregi strażaków-ratowników – mówi Marcin Jamrozik.

I być może właśnie dlatego trzecia część jubileuszowej księgi, poświęcona MDP, jest tak ważna. Po stu latach jednostka nie tylko wspomina tych, którzy byli. Ma już swoich następców.