Ścieżki niezgody Psarach. Mieszkańcy skarżą bezczynność samorządu, a właściciel – działania burmistrza

Przez dziesięciolecia mieszkańcy Psar chodzili tędy do szkoły, kościoła, ośrodka zdrowia czy po prostu skracali sobie drogę między ulicami św. Floriana i Nowowiejską. Nikt specjalnie nie zastanawiał się, do kogo należy grunt. Aż jeden z właścicieli powiedział: dość, i przejście zagrodził. Od tego momentu zwykła wiejska ścieżka stała się problemem, którym zajmują się mieszkańcy, burmistrz, urzędnicy, prawnicy i Rada Miasta Trzebini. Paradoks polega na tym, że jedni zarzucają burmistrzowi, że robi za mało, a właściciel nieruchomości – że posunął się za daleko.

Ścieżka, która „zawsze była”

Psary leżą na wzgórzach, a wiele tutejszych dróg jest wąskich i stromych. Dlatego przez lata mieszkańcy korzystali z pieszych skrótów prowadzących pomiędzy poszczególnymi częściami miejscowości. Jednym z nich jest przejście będące przedłużeniem ul. św. Floriana i prowadzące w stronę ul. Nowowiejskiej.

Mieszkańcy mówią, że korzystali z niego od dziesięcioleci, niektórzy twierdzą nawet, że znacznie dłużej. Problem w tym, że ścieżka przebiega przez prywatne działki. Przez lata właściciele pozwalali ludziom przechodzić.

– Nikt nawet nie pomyślałby, że ktokolwiek zamknie ścieżki po 40 latach. Nawet mój dziadek dziadek opowiadał, że ścieżki są i będą – tak podczas dyskusji opisywał swoją wiedzę na temat pochodzący z Psar burmistrz Jarosław Okoczuk. 

W końcu jednak jeden z właścicieli zagrodził swoją nieruchomość. Z wypowiedzi przytoczonych podczas obrad rady miasta wynika, że decyzja miała być następstwem konfliktu i przykrości, jakich właściciel miał doznać. Od kogo nie wiadomo. Wiadomo, że nie został przeproszony. To, co przez lata funkcjonowało dzięki zgodzie właścicieli, nagle przestało być dostępne. Dla mieszkańców oznacza to konieczność nadkładania drogi.

Mieszkańcy: gmina powinna coś zrobić

Zamknięcie przejścia wywołało protest. Pod petycją do gminy podpisały się 134 osoby. Mieszkańcy chcą, aby samorząd doprowadził do przywrócenia przejścia. Jednym ze wskazywanych rozwiązań jest wystąpienie do sądu o zasiedzenie terenu lub prawa do korzystania z niego.

Pierwsza petycja przepadła z przyczyn formalnych – zabrakło adresu przedstawiciela grupy, która ją złożyła. Mieszkańcy napisali więc drugą. Komisja Skarg, Wniosków i Petycji pojechała nawet do Psar, żeby zobaczyć sporne miejsce. Ostatecznie jednak również druga petycja nie została przez radę uwzględniona.

Rada wskazuje na podstawowy problem: grunt nie należy do gminy. Samorząd nie może po prostu otworzyć furtki czy usunąć ogrodzenia i powiedzieć mieszkańcom, że znów mogą tędy chodzić.

Wieloletnie korzystanie ze ścieżki, jej utrzymywanie czy ponoszenie na nią nieformalnie nakładów może być argumentem przed sądem. Nie oznacza jednak automatycznie, że gmina ma prawo do tego terenu. O tym, czy doszło do zasiedzenia własności albo służebności, może zdecydować sąd.

Autorzy petycji wyrazili w niej opieszałość samorządy w działaniu mającym na celu zaspokojenie ich potrzeby.

Właściciel ścieżki skarży się na burmistrza

I tutaj historia robi się bardziej skomplikowana.

Bo kiedy mieszkańcy zarzucają samorządowi, że zbyt mało robi, aby odzyskać przejście, właściciel jednej z nieruchomości skarży burmistrza za sposób, w jaki gmina próbuje zdobyć teren pod przyszły ciąg pieszo-rowerowy. Taki miałby być publiczny cel pozyskania tego gruntu.

Skarga wpłynęła 7 lipca. Dotyczyła zarówno potencjalnej  inwestycji, jak i rozmów prowadzonych z właścicielami gruntów.

Skarżący zarzucił burmistrzowi brak przejrzystości i spójności przekazywanych informacji. Uznał również, że możliwość zasiedzenia nieruchomości została wykorzystana jako środek nacisku w negocjacjach. Nie zgadza się także z proponowanym przebiegiem przyszłego ciągu i wskazuje jego alternatywny wariant. Podnosi ponadto szczególną sytuację osób korzystających z nieruchomości – chodzi m.in. o ingerencję inwestycji w część ogrodową oraz potrzeby osoby z ograniczoną sprawnością ruchową korzystającej z tej posesji.

Użyczenie, kupno, zamiana, a potem zasiedzenie

Z dokumentów wynika, że gmina próbowała różnych sposobów rozwiązania problemu.

Najpierw proponowała właścicielom wszystkich części "ścieżek" użyczenie potrzebnych fragmentów działek. Większość miała się na to zgodzić, jeden z właścicieli nie zaakceptował propozycji. Sugerowano więc możliwość odpłatnego nabycia gruntu albo jego zamiany.

Kolejnym krokiem stało się przygotowanie wniosku do sądu o stwierdzenie zasiedzenia. Wniosek został złożony.

I właśnie zestawienie tych działań właściciel odebrał jako presję: skoro nie zgodzisz się dobrowolnie, gmina może próbować zdobyć prawo do gruntu przed sądem.

Komisja skarg i wniosków oceniła to inaczej. Uznała, że burmistrz przedstawiał różne dopuszczalne prawem możliwości rozwiązania problemu, a samo poinformowanie właściciela o możliwości zasiedzenia nie jest jeszcze bezprawnym naciskiem. Nie dopatrzyła się także bezprawnego przymusu ani świadomego wprowadzania właścicieli w błąd.

Burmistrz: chcieliśmy się dogadać

Sam burmistrz przekonuje, że wolałby zakończyć sprawę porozumieniem, a nie batalią prawną. Jak mówił, właściciel zagrodzonego przejścia był dwukrotnie zapraszany do jego gabinetu. Miasto miało proponować nawet dzierżawę.

Burmistrz nie ukrywa przy tym, że rozwiązania prawne oznaczałyby przejście do znacznie ostrzejszego etapu konfliktu. Zaprzeczał działaniu „z pozycji siły”, przeciwstawiając je próbie „dżentelmeńskiego rozwiązania” problemu z było nie było rówieśnikiem z tej samej wsi.

Zwracał też uwagę na paradoks sytuacji: z jednej strony mieszkańcy zarzucają władzom bierność, z drugiej właściciel nieruchomości uważa działania gminy za zbyt daleko idące.

A ścieżka nadal zamknięta

W całym sporze łatwo zgubić jego początek. Nie chodziło przecież pierwotnie o zasiedzenie, wywłaszczenie, uchwały i kompetencje organów samorządu. Chodziło o wąskie przejście, którym mieszkańcy przez lata skracali sobie drogę.

Tyle że dzisiaj powrót do dawnego stanu nie jest prosty. Grunt jest prywatny, a właściciela nie można zmusić do wpuszczania na niego ludzi tylko dlatego, że wcześniej przez wiele lat na to pozwalał.

Gmina może próbować się z nim porozumieć, kupić lub zamienić potrzebny teren. Może też próbować dochodzić swoich praw przed sądem. Jeśli natomiast miałaby powstać pełnoprawna publiczna inwestycja, pojawia się możliwość zastosowania procedur związanych z realizacją celu publicznego, a w ostateczności wywłaszczenia za odszkodowaniem. To jednak osobna, skomplikowana procedura.

Jak wcześniej tłumaczył mieszkańcom dyrektor wydziału geodezji i gospodarki nieruchomościami Paweł Korbiel, doprowadzenie w ten sposób do inwestycji mogłoby potrwać nawet dziesięć lat.

Na razie nie ma też ostatecznego projektu ciągu pieszo-rowerowego ani przesądzonego wariantu jego przebiegu. Jest za to konflikt, który z sąsiedzkiego problemu wyrósł na sprawę samorządową i prawną.

Bezradna czuje się w w sprawie ścieżek sołtys Stanisława Szczygieł, której pytania o ścieżki śnią się po nocach. Tak mówiła podczas dzisiejszej sesji. Stwierdziła też, że w Psarach mamy tu do czynienia z zacietrzewieniem, które od roku nie służy rozwiązaniu konfliktu.

- Alternatywnego przejścia przez Kopiec zrobić się nie da, bo byłyby ogromne koszty. 

Najbardziej przewrotne jest to, że Rada Miasta dostała właściwie dwie przeciwstawne skargi na tę samą sytuację. Mieszkańcy oczekują od burmistrza skuteczniejszego działania, żeby odzyskać ważne dla nich przejście. Właściciel gruntu uważa natomiast, że władze, próbując je odzyskać i przygotować inwestycję, wywierają na niego presję.

Rada nie przyznała racji żadnej ze stron w takim zakresie, jakiego oczekiwały. Petycji mieszkańców nie uwzględniła, a skargę na burmistrza uznała za bezzasadną. Ścieżka od tego jednak się nie otworzyła. 

Zebranie wiejskie w Psarach, na którym temat powróci planowane jest 8 września o godz. 17.30 w Wiejskim Domu Kultury.