Libiąż z poziomu wózka

::video{"type":"single","item":"12945"}

Henryk Szopa ma 79 lat i od 15 lat mierzy się z niepełnosprawnością. Najpierw chodził o jednej kuli, później o dwóch. Potem pojawił się chodzik, a następnie wózek. Dziś korzysta z kilku różnych urządzeń: ma wózek elektryczny, który może pełnić również funkcję chodzika, elektryczny skuter, miniskuter do poruszania się po mieszkaniu i kule.

W jego domu część urządzeń jest sterowana zdalnie z telefonu. Dotyczy to między innymi ogrzewania, oświetlenia czy ładowania skutera. 

Tu krawężnik, tam rowek

Naszą podróż po Libiążu zaczynamy przy urzędzie miejskim. Na parkingu za wysoki krawężnik, a dodatkowo rowek pomiędzy asfaltem i kostką.

– Jak tam kółka wpadną, to kaplica – komentuje Henryk Szopa.

Przed samym wejściem znajduje się jedno miejsce dla osób z niepełnosprawnościami. Henryk zastanawia się, czy przy takim obiekcie jedno stanowisko rzeczywiście wystarcza. 

Kilka metrów dalej, przy Agacie znowu pojawiają się wysokie krawężniki i rowek odwadniający.

– Oczywiście, że ja sobie dam radę. Zsiądę z wózka, podniosę przód, wypchnę go i dam radę. Ale to jest problem – mówi.

Jedziemy ulicą Oświęcimską. Pan Henryk co chwilę wskazuje kolejne miejsca. Przy poczcie zwraca uwagę na paczkomat i znajdujące się w jego otoczeniu słupki, które uniemożliwiają dojazd "wózkowiczom" (tak nazywa osoby poruszające się na wózkach pan Henryk). 

– Po chodnikach w Libiążu jeździć się nie da. Krawężniki – mówi w pewnym momencie.

Problem nie dotyczy tylko samej wysokości krawężników. Czasem przeszkodą jest również sposób połączenia chodnika z jezdnią albo rowek odwadniający.

Kierujemy się w stronę dworca.

Nowy parking wygląda dobrze, ale i tutaj Henryk dostrzega problemy. Z miejsca parkingowego można bezpośrednio dostać się do przejścia dla pieszych. Po drugiej stronie znajduje się jednak wysoki krawężnik.

– W Krakowie zauważyłem, że przy remontach jezdnia z chodnikiem jest robiona na zero. Tak powinno być na przejściach – mówi.

Stadion – podjazd jest, ale dla Henryka za stromy

Na stadionie pan Henryk próbuje pokazać, jak wygląda pokonanie przeszkody. Najpierw musi poradzić sobie z krawężnikiem. Żeby jechać dalej, wysiada najpierw z wózka i podnosi go. Dalej alejka jest już gładka. Problem pojawia się jednak przy podjeździe.

– Dla mnie jest za duży spad. Nie wjadę. Nie wyhamuję – mówi. Nachylenie jest zbyt duże, żeby bezpiecznie pokonać je na wózku.

Przy Miejskim Centrum Medycznym pan Henryk pokazuje kolejną przeszkodę. Wjazd z jezdni na miejsce parkingowe dla osób z niepełnosprawnościami jest tam niemożliwy. I tym razem z powodu wysokiego krawężnika.

- Czasem wjazd na chodnik jest całkowicie zablokowany przez zaparkowane samochody. Sytuacja pogorszyła się po ustawieniu paczkomatów. Osoby odbierające przesyłki bardzo często zatrzymują samochody na miejscach przeznaczonych dla osób z niepełnosprawnościami - mówi Henryk Szopa. 

Nie wszędzie jest źle

Henryk bardzo dobrze ocenia nowe parkingi przy marketach, gdzie miejsca dla osób z niepełnosprawnościami znajdują się naprzeciwko wejścia do budynku, a krawężniki są niemal na poziomie jezdni.

Przy Libiąskim Centrum Kultury jest jedno miejsce, ale problemem pozostaje sam wjazd. Podjazd jest niemal dobry, jednak krawężnik utrudnia korzystanie z niego. Po drugiej stronie budynku znajduje się nowy parking, na którym takich miejsc nie ma. Henryk i tam zwraca uwagę na wysokie, nienajazdowe krawężniki.

Podczas naszej podróży pan Henryk opowiada również o Szpitalu Powiatowym w Chrzanowie. Tutaj lista jego uwag jest długa.

Problemy zaczynają się już na parkingu, skąd osoba na wózku musi przejechać wzdłuż samochodów, a następnie kierować się pod wejście. To, zdaniem Henryka, stwarza dodatkowe zagrożenie.

– Kierowcy nawet w dobrej wierze, cofając, nie widzą niskiego "wózkowicza" – tłumaczy.

Sam znalazł się w sytuacji, w której samochód omal go nie potrącił.

Zwraca również uwagę na zjazd z jezdni na chodnik. Dla osoby poruszającej się na wózku jest on bardzo trudny do pokonania.

Kolejna uwaga dotyczy rejestracji. Jego zdaniem nie jest to przestrzeń przyjazna dla osoby na wózku, bo lada jest zbyt wysoko. Poza tym trudno ustawić się odpowiednio "przy okienku" ze względu na zbyt małe odległość między stanowiskami rejestracji. 

Zwraca także uwagę na organizację obsługi.

– Niepełnosprawny nie ma pierwszeństwa w kolejce, tylko normalnie stoi czeka zgodnie z pobranym numerkiem na bilecie – mówi. Porównuje to z rozwiązaniami, jakie spotyka w innych miejscach, między innymi na poczcie czy w aptece.

Z czasem człowiek zaczyna widzieć więcej

Henryk Szopa przyznaje, że zanim zachorował, sam nie zwracał uwagi na wiele rzeczy, które dziś są dla niego oczywiste.

– Kiedy byłem zdrowy, nie widziałem nikogo o kulach, o laskach. A teraz się zastanawiam, czemu tylu nas jest – mówi.

Dziś inaczej patrzy na swoje miasto.

Wie, gdzie wózek przejedzie bez problemu, a gdzie trzeba będzie szukać objazdu. Wie, który krawężnik da się pokonać, a przy którym trzeba wysiąść.

Dlatego interweniuje. Zgłasza problemy. Zwraca uwagę urzędnikom. Czasem skutecznie.

Ale równie ważne jak infrastruktura są dla niego zachowania innych ludzi. Jego przesłanie jest proste: warto być otwartym na drugiego człowieka.

Nie chce rezygnować z ruchu

Na co dzień pan Henryk stara się być jak najbardziej samodzielny.

– Po mieszkaniu też nie chodzę o kulach. Nie ma żadnej szansy. Szkoda ryzykować, bo człowiek się wywraca – mówi. Kiedyś upadł tak, że stracił przytomność.

Dlatego korzysta ze sprzętu, który pozwala mu zachować aktywność. Ma bieżnię, rowerek i różne urządzenia, które pomagają mu ćwiczyć bez ryzyka związanego z poruszaniem się o kulach.

Nie rezygnuje z wychodzenia z domu. Jeździ po Libiążu. Do sklepu, urzędu, przychodni, na stadion. Przy okazji obserwuje i  sprawdza, jak co funkcjonuje.

Pan Henryk nie chce jednak, żeby patrzeć na niego wyłącznie przez pryzmat niepełnosprawności. Kiedy coś jest trudne – szuka rozwiązania. Kiedy czegoś nie może zrobić – znajduje inny sposób. Kiedy technologia może mu ułatwić życie – wykorzystuje ją. A kiedy widzi przeszkodę w przestrzeni publicznej – zwraca na nią uwagę.

On jeszcze sobie poradzi. Gorzej, gdy w tej przestrzeni pojawia się ktoś, kto nie ma już takiej możliwości.