120 lat ZNP w Chrzanowie. Wyróżnienia i hołd dla nauczycieli tajnego nauczania

Były historyczne wspomnienia, słowa o jedności, podziękowania dla emerytowanych nauczycieli i odznaczenia dla tych, którzy od dziesięcioleci tworzą ZNP. Jubileusz 120-lecia chrzanowskiego oddziału związku pokazał, że mimo upływu czasu jego najważniejsza misja pozostaje niezmienna - wspierać nauczycieli, integrować środowisko i dbać o przyszłość polskiej szkoły.

Uroczystość odbyła się 15 czerwca, dokładnie w 120-rocznicę powstania organizacji. Rozpoczęła się przed Domem Nauczyciela przy al. Henryka w Chrzanowie, gdzie została odsłonięta tablica pamiątkowa poświęcona członkom Tajnej Organizacji Nauczycielskiej. Ma przypominać, że to właśnie nauczyciele, często za cenę własnego bezpieczeństwa, ocalili polską szkołę w czasie okupacji.

Uczyli, choć ryzykowali wszytko 

O historii tajnego nauczania opowiedziała Maria Mąsior. Przypomniała, że po wybuchu II wojny światowej niemiecki okupant zamknął polskie szkoły średnie i wyższe, ograniczył program nauczania i rozpoczął prześladowania inteligencji, w tym nauczycieli. W odpowiedzi członkowie przedwojennego Związku Nauczycielstwa Polskiego już w październiku 1939 roku powołali konspiracyjną Tajną Organizację Nauczycielską.

- Za nauczanie groziła kara śmierci lub wywózka do obozu koncentracyjnego. Mimo to nauczyciele nie przerwali swojej misji - mówiła.

Maria Mąsior przywołała także historię własnych rodziców, Feliksy i Stefana Krzemieniów, nauczycieli i członków ZNP, którzy prowadzili tajne nauczanie.

- Rodzice wiedzieli, że ryzykują wszystko, ale byli przekonani, że bez edukacji Polska nie przetrwa - opowiadała.

Anna Dietrich. Od niej się zaczęło

Po uroczystym odsłonięciu tablicy obchody przeniosły się do Miejskiej Biblioteki Publicznej.

Małgorzata Jarczyk, prezes ZNP w Chrzanowie, przypomniała, że historia organizacji rozpoczęła się 15 czerwca 1906 roku. Wtedy Anna Dietrich wraz z grupą zaangażowanych nauczycieli powołała do życia pierwsze struktury związku, które liczyły zaledwie 32 członków.

- Anna Dietrich była nie tylko pierwszą prezeską naszego oddziału. Była symbolem nauczycielskiego zaangażowania, odwagi społecznej i odpowiedzialności - mówiła Małgorzata Jarczyk.

Prezes przypomniała również, że nauczyciele zawsze angażowali się w najważniejsze wydarzenia w historii Polski. Podczas I wojny światowej wspierali działania niepodległościowe, a w czasie II wojny światowej prowadzili tajne nauczanie.

- Dzięki takim ludziom przetrwał język polski, kultura i narodowa tożsamość - podkreśliła.

Ze stron protokołów…

Po wojnie nauczyciele odbudowali szkoły, organizowali życie oświatowe i integrowali środowisko pedagogiczne. Wtedy narodziła się też idea Domu Nauczyciela, który przez lata stał się sercem chrzanowskiego środowiska nauczycielskiego.

Małgorzata Jarczyk sięgnęła także do archiwalnych protokołów, przypominając, że działalność związku nie ograniczała się wyłącznie do spraw zawodowych. Nauczyciele wspierali działania obronne państwa przed wybuchem II wojny światowej, a po wojnie interweniowali w obronie represjonowanych pedagogów.

- Jubileusz nie jest jedynie wspomnieniem przeszłości. Naszym obowiązkiem jest przekazać kolejnym pokoleniom ducha jedności, odpowiedzialności i służby drugiemu człowiekowi - mówiła.

Edukacja to nie koszt tylko inwestycja

Jadwiga Aleksandra Rezler, wiceprezes Zarządu Głównego ZNP przypomniała, że Związek Nauczycielstwa Polskiego jest najdłużej działającą organizacją nauczycielską na świecie.

- Edukacja nie jest kosztem, ale inwestycją w przyszłość nas wszystkich - podkreśliła.

Zwróciła też uwagę, że to właśnie silne struktury ZNP umożliwiły prowadzenie tajnego nauczania podczas okupacji.

- Tajne nauczanie było traktowane na równi z walką z bronią w ręku - przypomniała.

Arkadiusz Boroń, prezes Okręgu Małopolskiego ZNP, wspomniał o galicyjskich korzeniach organizacji i pierwszych wzmiankach o Chrzanowie, które pojawiły się już w 1906 roku na łamach „Głosu Nauczycieli Ludowych”.

Złoto dla Związku

Sporo czasu podczas uroczystości poświęcono na wyróżniania, gratulacje i podziękowania. Organizatorzy przywitali pięcioro nauczycieli, którzy w tym roku wstąpili do ZNP w Chrzanowie, oraz dziewięcioro pedagogów przechodzących na emeryturę.

Szczególne miejsce zajęło uhonorowanie członków związku z najdłuższym stażem. Rekordzistką jest Zofia Orszulik, która należy do ZNP od 72 lat. 65 lat jest związana z organizacją Elżbieta Ochmańska, a 60 lat Romana Jaśko.

Z okazji jubileuszu Złotą Odznakę Związku Nauczycielstwa Polskiego otrzymał chrzanowski oddział. Odebrała ją Małgorzata Jarczyk.

- Rozumiem, że zapracowali na nią również wszyscy prezesi, którzy do tej pory pełnili tę funkcję - powiedziała.

Indywidualną Złotą Odznakę ZNP otrzymała Małgorzata Pawlik za wieloletnią działalność i zasługi dla związku.

PREZESI ZWIĄZKU NAUCZYCIELSTWA POLSKIEGO ODDZIAŁ W CHRZANOWIE W LATACH 1906-2026

• Anna Dietrich 1906-1926
• Brak nazwiska 1926-1930
• Franciszek Kula 1930-1939
• Tajna Organizacja Nauczycielska 1939-1945
• Maciej Kuś 1945-1950
• Kazimierz Dobrowolski 1950-1954
• Bolesław Kawka 1954-1957
• Piotr Majcher 1957-1966
• Zenon Małecki 1966-1978
• Irena Kapcia 1978-1983
• Cecylia Górka 1983-1990
• Julian Zdunek 1990-1994
• Jan Gałaś 1994-1998
• Danuta Suwała 1998–2009
• Małgorzata Jarczyk od 2010

ZDJĘCIA Z UROCZYSTOŚCI