Ubieranie choinki przez świętami Bożego Narodzenia to tradycja we wszystkich domach.

I wydawać by się mogło, że jest z nami od zawsze. Ale to nieprawda. Ten zwyczaj stał się powszechny w naszym województwie dopiero po drugiej wojnie światowej. Tradycja ubierania choinek – stojącego drzewka przyjęła się w Polsce na przełomie XVIII i XIX wieku, w domach ewangelików osiadłych na ziemiach polskich oraz mieszczan pochodzenia niemieckiego. W drugiej połowie XIX wieku zwyczaj ten przejęli polscy mieszczanie i inteligencja, następnie rozpowszechnił się na dworach szlachty i ziemian. W wiejskich chatach zaczęły się rozpowszechniać dopiero w okresie międzywojnia, a na dobre zagościły w naszych domach dopiero po drugiej wojnie światowej.

A co było wcześniej?

Wcześniej przynoszono do domów wierzchołek wiecznie zielonego drzewka: jodły, świerka lub sosny. Zwano je podłaźniczką lub sadem. Wieszano je przystrojone w wigilię u sufitu w tzw. świętych kącikach, czyli miejscach w domach, gdzie na ścianach wisiały święte obrazy. Sady, podłaźniczki przystrajano jabłkami, orzechami, ozdobami z papieru, słomy czy „światami”. Światy były to ozdoby wykonywane z opłatków. Sady wisiały czubkiem w dół, zwykle nad stołem. Ich obecność miała przynieść domownikom szczęście i pomyślność.

Kiedy zaczęto stroić choinki nie było jeszcze bombek.

Nie, pierwsza szklana bombka powstała w 1847 roku. Bombki były ozdobami kruchymi i drogimi więc niewiele osób początkowo mogło sobie na nie pozwolić. Ale zamiast nich na choinkach wieszano orzechy, małe jabłuszka, papierowe ozdoby lub „światy” z opłatków. Były też cukierki, a jeśli kogoś na nie nie było stać, to owijano sreberkiem kawałek brukwi lub węgielek. Bombki, zwane po krakowsku bańkami zaczęły się pojawiać na choinkach po wojnie. Ale wtedy też jeszcze nie były one tak powszechne.

Zamiast lampek, przyczepiano do choinek niewielkie świeczki.

To było dość ryzykowne i w wielu wypadkach przyczyniło się do pożaru, dlatego odpalając je, trzeba było bardzo pilnować, żeby od ognia nie zajęły się gałęzie. Dziś byłoby to nie do pomyślenia, ale w czasach, gdy nie było elektryczności znano tylko taki sposób na rozświetlenie drzewka. Dawniej popularne były też tzw. anielskie włosy.

Dziś wiele osób wraca do starych zwyczajów zachęcając dzieci do samodzielnego tworzenia ozdób.

Bo to nie tylko lekcja historii, ale także świetna zabawa zarówno dla młodszych, jak i starszych. Poza tym daje dużo satysfakcji, a rodziców może napawać dumą z dzieci, które same wykonały papierowe gwiazdki czy łańcuch na choinkę. W wielu instytucjach prowadzone są nawet warsztaty tworzenia ozdób i to naprawdę wszystkich cieszy.

W niektórych domach ozdoby na choinkach są jak małe arcydzieła.

Faktycznie niektóre ozdoby przypominają wręcz biżuterię. Wszystko zależy od zasobności portfela. Ważne, żeby zdobienie i wygląd drzewka cieszyły nas samych.

A co z prezentami? Dawniej też dawano je sobie pod choinkę?

W naszym województwie dawniej przynosił je aniołek. To zwykle były drobiazgi, przybory szkolne, słodycze, zabawki. W wioskach dzieci rzadko mogły liczyć na podarunki, bo tam żyło się biedniej. Wszędzie natomiast znany był zwyczaj, że niegrzeczne dzieci dostawały rózgi. O nie nigdzie nie było trudno. Dziś natomiast warto pamiętać, że ubieranie choinki, przygotowywanie prezentów to czas, gdy możemy robić coś wspólnie, z domownikami. Nie warto się kłócić o kolor bombek czy rozwieszanie lampek. To powinien być czas, dający radość i dużo zabawy.